Litlar hegðunarbreytingar í fjölskyldum geta leitt til aukina lífsgæða

Höfundur / Íris Eik Ólafs­dóttir, rétt­ar­fé­lags­ráð­gjafi og fjöl­skyldu­fræð­ingur hjá Domus Mentis, Geð­heilsu­stöð.

Öll erum við með per­sónu­lega færni til að skynja, túlka og mynda okkur skoðun á fólki, aðstæðum og sam­tölum hratt og örugg­lega. Þegar kemur að sam­skiptum er þessi færni gagn­leg en á sama tíma getur hún flækt hlut­ina og valdið mis­skiln­ingi milli fólks. Vegna hrað­ans á hugs­unum okkar gleymum við stundum að taka upp­lifun og líðan ann­arra með í reikn­ing­inn áður en við myndum okkur skoðun.

Eins og með annan vanda á hugur okkar það til að sjá ekki það sem gengur vel en verða hel­tekin af því sem okkur mis­líkar. Við eigum það til að fest­ast í ákveðnum hugs­ana­mynstrum sem geta verið ógagn­leg og valda van­líðan. Það hvernig við hugsum um aðstæður hefur mikil áhrif á það hvort við upp­lifum okkur vera að njóta lífs­ins. Eftir því sem hugsun okkar er skýr­ari tekst okkur betur að ná slíkum mark­miðum.

Ef ekki er unnið með ógagn­leg mynstur í sam­skiptum aukast líkur á að ein­stak­lingar innan fjöl­skyld­unnar upp­lifi flóknar til­finn­ingar eins og ein­manna­leika, von­leysi og virð­ing­ar­leysi. Ef svona ástand fær að grass­era er hætta á að gjá mynd­ist milli fjöl­skyldu­með­lima sem skilur eftir sig djúp­stæðan sam­skipta- og til­finn­inga­vanda.  Með því að varpa ljósi á þessi mynstur og venja sig á að taka með í reikn­ing­inn upp­lifun ann­arra í fjöl­skyld­unni er hægt að bæta sam­skiptin til muna og þá um leið auka lífs­gæði. Í raun þarf oft lítið að breyt­ast hjá hverjum og einum svo fjöl­skyldan í heild fari að sjá mik­inn mun.

Fagleg aðstoð getur verið nauð­syn­leg ef van­líðan er mikil. Þá ætti að leita til heil­brigð­is­starfs­fólks sem þekkir til við­kom­andi vanda og býður upp á gagn­reyndar með­ferðir.

Með­ferð­ar­úr­ræði við vanda í fjöl­skyldum eru mörg en fá þeirra eru gagn­reynd. Það að með­ferð sé gagn­reynd þýðir að rann­sóknir hafa sýnt fram á að með­ferðin virki í raun og veru. Dæmi um gagn­reynda fjöl­skyldu­með­ferð er hug­ræna atferl­is­með­ferð. Með­ferðin mið­ast af því að fá fjöl­skyldu­með­limi til að tjá sig um hugs­anir og líðan með það að mark­miði að koma auga á áhrifin sem sam­skiptin eru að hafa á fjöl­skyldu­með­limi.

Þegar fjöl­skyldan fer að sjá hvaða áhrif hegðun þeirra er að hafa á líðan ann­arra í fjöl­skyld­unni er lík­legra að hver og einn geti til­einkað sér nýja sam­skipta­færni með meira umburð­ar­lyndi og skiln­ingi.

Oft þarf inn­gripið ekki að vera mikið og því fyrr sem fólk leitar sér aðstoðar er við­ráð­an­legra að leysa vand­ann.