Knútur og Helena rækta tómata, reka veit­inga­hús ásamt matar-minja­gripa­búð og stunda að auki hrossa­rækt. Þau eru með um 40 vinnu­menn allt árið og en fleiri starfa hjá þeim yfir sum­ar­tím­ann en búskap­ur­inn hefur ekki alltaf verið svona yfir­grips­mik­ill.

Þau byrj­uðu bara tvö árið 1996 þá bæði nýút­skrifuð úr skóla og upp­full af hug­myndum og áhuga á garð­yrkju og hrossa­hrækt. Það sem átti að vera lítil auka­bú­grein hjá þeim varð sú stærsta og aldrei hefði þau órað fyrir því árið sem þau byrj­uðu að þau ættu eftir að taka á móti 160 þús­und gestum yfir árið í 100 km fjar­lægð frá höf­uð­borg­inni.

„Ferða­fólk sem kemur hingað getur ekki ímyndað sér hvernig við förum að því að rækta græn­meti allt árið um kring á Íslandi,“ segir Knútur.

Knútur sagði okkur sögu þeirra hjóna, fal­lega róm­an­tíska draum­inn um að flytja upp í sveit sem varð svo að veru­leika.

„Við erum bæði úr Reykja­vík og kynnt­umst 17 ára gömul. Okkur lang­aði til að geta ræktað græn­meti og geta verið með hesta líka og áttum þann draum um að flytja upp í sveit. Það var ein­hver sveita­róm­an­tík í okkur og við stefndum að þessu mjög ung. Helena hafði mik­inn áhuga á garð­yrkju og ég hafði verið í sveit frá því ég var polli. Helena fór svo í garð­yrkju­skól­ann og ég í búfræði­nám. Síðan ári eftir að við útskrif­uð­umst árið 1995 fórum við að líta í kringum okkur og fundum þennan ynd­is­lega stað Frið­heima til að byrja okkar búskap sem er í grunn­inn gömul garð­yrkju­stöð sem stofnuð var árið 1946 og var eitt sinn mynd­ar­legt garð­yrkjubú. En hér hafði eng­inn búið í 4-5 ár og var stað­ur­inn í mik­illi nið­ur­níðslu þegar við keyptum hann,“ segir Knútur.

Að sögn Knúts voru þau heppin að ná þessum stað því hann var fyrst og fremst ódýr og þau nýút­skrifuð úr námi og því hent­aði hann vel til að byrja búskap. Þau ætl­uðu að byggja stað­inn upp í róleg­heitum og leggja áherslu á garð­yrkj­una.

Þau byrj­uðu að rækta gúrkur, tómata og paprikur en fóru fljót­lega að leggja áherslu á tómatana. Í dag rækta þau þrjár teg­undir af tómötum og fram­leiða eitt tonn á dag að með­al­tali allan árs­ins hring og eru næst­stærst á Íslandi í tómata­r­æktun. Neyt­endur geta oft­ast keypt tómatana þeirra sama dag og þeir eru tíndir af plönt­unum og eru þeir merktir Frið­heimum.

Gengur út á matarupplifun

Hug­myndin að veit­inga­staðnum fengu þau fyrir um 10 árum og átti að vera hlið­ar­bú­grein hjá þeim hjónum. „Við höfum verið með hesta frá upp­hafi en fengum svo hug­mynd fyrir um 10 árum síðan að opna hér veit­inga­sölu og bjóða gestum til okkar. Fólk fengi að kom­ast í návígi við íslenska hest­inn, kíkja inn í gróð­ur­húsin og borða. Við vildum líka sýna gestum hvernig Íslend­ingar fara að því að rækta græn­meti allt árið. Ferða­fólk sem kemur hingað getur ekki ímyndað sér hvernig við förum að því að rækta græn­meti allt árið um kring á Íslandi,“ segir Knútur.

Allir gestir fá stutta kynn­ingu á tómata­r­ækt­un­inni hvort sem þeir koma í hóp eða ekki. Starfs­fólkið er þjálfað til að geta kynnt starf­sem­ina vel.

Tómatar leika aðal­hlut­verkið á mat­seðli Frið­heima.

Allur mat­seð­il­inn er unn­inn út frá tómata­plönt­unum sem fólkið situr við hlið­ina á þegar það borðar. Boðið er upp á tómat­súpu, pasta og pestó, tortillur, blá­skel, ís, bökur og osta­kökur þar sem tómatar leika að sjálf­sögðu aðal­hlut­verkið.

Basi­líku­planta er á hverju borði og gest­irnir geta tekið sér af plönt­unni eins og þeir vilja til að krydda mat­inn með. Að sögn þeirra hjóna hafa þau átt far­sælt og gott sam­starf við meist­ara­kokk­inn og vin, Jón K.B. Sig­fús­son, sem á heið­ur­inn af flestum upp­skriftum Frið­heima.

Lengri umfjöllun um Frið­heima birt­ist í 10 tölu­blaði Gest­gjafans 2018.

Myndir / Unnur Magna