„Verkið var krefj­andi enda kalt, dimmt og rakt í hellum sem þessum og mik­il­vægt að gæta öryggis á allan hátt. Út frá rúm­lega þrjú hund­ruð skönn­un­ar­stöðum var hægt að útbúa sam­fellt punkta­ský og í kjöl­farið sýnd­ar­veru­leika af öllum hell­inum,“ þessu lýsir Diego Bitzenhofer, verk­fræði­nemi við Háskóla Íslands. Hann og Ravindra Thapa, verk­fræði­nemi við Hí unnu að því að kort­leggja Surts­helli af nákvæmni með leysiskanna og flygildi til varð­veita ásýnd hans í sýnd­ar­veru­leika í vernd­ar­skyni og til kynn­ingar.

„Til­gangur verk­efn­is­ins var að afla nákvæmra gagna um lögun og gerð hell­is­ins til að skilja betur hraun­rás­ina, sem flutn­ings­kerfi innan hraun­breiðu og jafn­framt varð­veita ásýnd hans í sýnd­ar­veru­leika í vernd­ar­skyni og til kynn­ingar,“ segir annar nem­end­anna, Ravindra Thapa sem er frá Nepal.

Þeir Diego og Ravindra unnu þetta verk­efni undir leið­sögn Ingi­bjargar Jóns­dóttur, dós­ents í land­fræði og Þor­valdar Þórð­ar­sonar, pró­fess­ors í eld­fjalla- og berg­fræði. Þau starfa bæði við Jarð­vís­inda­deild Háskól­ans.

Surts­hellir er afar sögu­frægur og leik­svið óhæfu­verka í Sturl­ungu þar sem segir af því þegar einn af höfð­ingjum Sturl­unga, sjálfur Sturla Sig­hvats­son, lét færa Órækju Snorra­son niður í hell­inn hvar hann var pynt­aður og skadd­aður fyrir lífs­tíð. Þetta var árið 1236. Það er til marks um skálmöld­ina sem þá ríkti að Sturla og Órækja voru bræðra­synir. Órækja var sonur skálds­ins og höfð­ingj­ans Snorra Sturlu­sonar.

Nú var þetta leik­svið sum sé kort­lagt af ótrú­legri nákvæmni og er að auki hægt að horfa á mynd­band þar sem hægt er að ferð­ast um í hell­inum, fara hann á enda og í alla rangala.

Þeir Ravindra Thapa og Diego Bitzenhofer. MYND/Kristinn Ingv­ars­son.

Sá lengsti sem hefur uppgötvast 

Surts­hellir er í Hall­mund­ar­hrauni í Borg­ar­firði og er talin hafa runnið á tíundu öld eða fljót­lega eftir land­nám. Hann er sá lengsti sem hefur upp­götvast hér­lendis eða hart­nær um tveir kíló­metrar að lengd.

Diego Bitzenhofer, sem er frá Þýska­landi, segir að vinnan á vett­vangi hafi tekið um tíu daga, og falist í upp­setn­ingu leysi­bún­aðar, ljósa­kerfis og við­mið­un­ar­punkta.

„Stór hluti verk­efn­is­ins var úrvinnsla, hreinsun og sam­setn­ing gagna. Yfirborð hrauns­ins var myndað með flygildi og út frá mynd­mæl­ingum var reiknað hæð­ar­líkan og sam­fellt mynd­kort, sem svo má tengja við hella­gögnin.“

Verk­efnið var unnið af Háskóla Íslands í sam­starfi við Árna B. Stef­áns­son – Fjörgyn ses. og Jón Bergmann Heim­is­son – Punkta­ský ehf. auk Vinnu­mála­stofn­unar.