Banda­ríska þingið sam­þykkti frum­varp um refsi­að­gerðir gegn þeim sem aðstoða Alþjóð­lega saka­mála­dóm­stól­inn í Haag (ICC), vegna hand­töku­skip­unar dóm­stóls­ins á hendur ísra­el­skra ráða­manna.

Með lög­unum eru Banda­ríkin að svara ákvörðun Alþjóð­lega saka­mála­dóm­stóls­ins um að fara fram á hand­töku­skipun á hendur Net­anyahu vegna stríðs Ísraels á Gaza.

Full­trúa­deild Banda­ríkj­anna hefur greitt atkvæði með frum­varpi um refsi­að­gerðir gegn þeim sem aðstoða ICC, í hefnd­ar­skyni fyrir hand­töku­skip­anir dóm­stóls­ins á hendur Benjamin Net­anyahu, for­sæt­is­ráð­herra Ísraels, og fyrr­ver­andi varn­ar­mála­ráð­herra lands­ins, Yoav Gallant, vegna stríðs­glæpa þeirra á Gaza og á Vest­ur­bakk­anum.

Lög­gjaf­ar­menn í neðri deild banda­ríska þings­ins sam­þykktu frum­varpið í gær með yfir­gnæf­andi meiri­hluta, en 243 sögðu já en 140 sögðu nei, en sam­þykktin er til marks um mik­inn stuðn­ing Banda­ríkja­manna við Ísrael.

Fjörutíu og fimm demókratar gengu til liðs við 198 repúblik­ana til að styðja frum­varpið. Engir repúblikanar greiddu atkvæði gegn því. Frum­varpið fer nú til öld­unga­deild­ar­innar þar sem meiri­hluti repúblikana­flokks­ins sór emb­ætt­is­eið fyrr í þessum mán­uði.

Lögin leggja til refsi­að­gerðir fyrir hvern þann útlend­ing sem aðstoðar ICC í til­raunum þess til að rann­saka, kyrr­setja eða lög­sækja banda­rískan rík­is­borg­ara eða rík­is­borg­ara banda­manna­lands sem við­ur­kennir ekki vald dóm­stóls­ins.

Hvorki Banda­ríkin né Ísrael eru aðilar að Róm­ar­sam­þykkt­inni, sem stofn­aði ICC.

Við­ur­lögin myndu fela í sér fryst­ingu eigna, svo og synjun á vega­bréfs­á­rit­unum til útlend­inga sem leggja efn­is­lega eða fjár­hags­lega þátt í við­leitni dóm­stóls­ins.

„Banda­ríkin eru að sam­þykkja þessi lög vegna þess að kengúru­dóm­stóll er að reyna að hand­taka for­sæt­is­ráð­herra hins mikla banda­manns okkar, Ísraels,“ sagði full­trú­inn Brian Mast, for­maður utan­rík­is­mála­nefndar repúblik­ana, í ræðu fyrir atkvæða­greiðsl­una í gær.

Atkvæða­greiðslan, sem er ein sú fyrsta frá því að nýja þingið var sett í síð­ustu viku, und­ir­strik­aði mik­inn stuðn­ing meðal kom­andi for­seta Banda­ríkj­anna, Donalds Trumps við rík­is­stjórn Ísraels, þrátt fyrir yfir­stand­andi stríð á Gaza.

Meira en 46.000 Palest­ínu­menn hafa verið drepnir síðan stríðið hófst í októ­ber 2023, margir þeirra konur og börn. Sér­fræð­ingar Sam­ein­uðu þjóð­anna hafa for­dæmt aðferðir Ísraels á Gaza sem „sam­ræm­ast ein­kennum þjóð­ar­morðs“. Það varð til þess að sak­sókn­arar ICC  gaf út hand­töku­skip­anir á hendur Net­anyahu og Gallant í maí síð­ast­liðnum.

Til að bregð­ast við því hót­uðu banda­rískir lög­gjafar hefndum gegn ICC. Í bréfi sem Joe Biden, frá­far­andi Banda­ríkja­for­seti, fékk sent til sín í maí, hvöttu tugir mann­rétt­inda­hópa hann til að hafna kröfum um refsi­að­gerðir.

„Að bregð­ast við þessu ákalli myndi skaða hags­muni allra fórn­ar­lamba á heims­vísu og getu banda­rískra stjórn­valda til að berj­ast fyrir mann­rétt­indum og rétt­læt­is­málum veru­lega,“ skrif­uðu hóp­arnir á þeim tíma.

Annar hópur mann­rétt­inda­sam­taka sendi út annað bréf fyrir atkvæða­greiðsl­una í gær, þar sem hóp­ur­inn for­dæmdi frum­varp full­trúa­deild­ar­innar sem árás á „óháðan dóms­stól“.

Að refsa dóm­stólnum, skrif­uðu þeir, mun „stefna getu örvænt­ing­ar­fullra fórn­ar­lamba í öllum rann­sóknum dóm­stóls­ins til að fá aðgang að rétt­læti, í voða, veikja trú­verð­ug­leika refsi­að­gerða í öðrum sam­hengjum og setja Banda­ríkin á skjön við nán­ustu banda­menn sína“.

Í bréf­inu var varað við því að það að setja „fryst­ingu eigna og aðgangs­tak­mark­anir“ á banda­menn ICC myndi leiða til þess að fólk áliti að Banda­ríkin „standi með refsi­leysi fram yfir rétt­læti“.

Engu að síður hefur öld­unga­deild Banda­ríkja­þings, undir stjórn John Thune, leið­toga meiri­hluta, lofað skjótri umfjöllun um frum­varpið svo Trump geti und­ir­ritað það í lög eftir að hann tekur við emb­ætti 20. jan­úar.

Á fyrsta kjör­tíma­bili sínu í emb­ætti, refs­aði Trump hátt­settum leið­togum ICC vegna rann­sókna dóm­stóls­ins á banda­rískum glæpum í Afganistan og glæpum Ísraela á hernumdum palest­ínskum svæðum. Biden for­seti aflétti síðar þessum refsi­að­gerðum.

ICC, með aðsetur í Haag, er dóm­stóll sem getur sótt til saka ein­stak­linga fyrir stríðs­glæpi, glæpi gegn mann­kyni, þjóð­ar­morð og ofbeld­is­glæpi.

Ríki Palest­ínu hefur verið aðili að dóm­stólnum síðan 2015 og dóm­stóll­inn til­kynnti fyrst um rann­sókn á glæpum sem framdir voru þar af bæði ísra­elskum og emb­ætt­is­mönnum Hamas árið 2019.

Þó Ísrael sé ekki aðili að ICC hefur dóm­stóll­inn lög­sögu yfir glæpum sem framdir eru á yfir­ráða­svæði aðild­ar­ríkis, óháð þjóð­erni þeirra sem fremja þá.

Banda­ríkin hafa stundum stutt dóm­stól­inn, til dæmis þegar æðsti sak­sókn­ari ICC fór fram á hand­töku­skipun á hendur Vladimír Pútín Rúss­lands­for­seta vegna meintra stríðs­glæpa í Úkraínu. Rússland, eins og Ísrael og Banda­ríkin, á ekki aðild að dóm­stólnum.

Karim Khan, sak­sókn­ar­inn sem gaf út hand­töku­skip­un­ina gegn Net­anyahu og Gallant, hefur sagt að ákvörðun hans sé í sam­ræmi við nálgun dóm­stóls­ins í öllum málum hans og hann gaf til kynna að hand­töku­skip­an­irnar gætu komið í veg fyrir áfram­hald­andi glæpi.