Það er því mik­il­vægt að finna leiðir til að draga úr þró­un­inni en breyt­ingar á lífs­háttum geta dregið úr hætt­unni á að fá krabba­mein um allt að 50%. Þættir eins og að neyta áfengis aðeins í hófi, borða hollan og fjöl­breyttan mat og reglu­lega, forð­ast ofþyngd, hreyfa sig reglu­lega, stunda öruggt kyn­líf og gæta þess að brenna ekki í sól ásamt því að stunda sól­böð aðeins í hófi geta dregið úr áhættu.

Sá þáttur sem er þó mik­il­vægastur í þessu sam­hengi er að reykja ekki. Íslend­ingum sem hættir eru að reykja eða hafa aldrei reykt hefur fjölgað ört und­an­farna ára­tugi og hafa for­varnir og hert­ari reglur um sölu og neyslu tóbaks skilað ótví­ræðum árangri.

Nýgengi reykingatengdra krabbameina lækkar

Elínborg Jóna Ólafs­dóttir, sér­fræð­ingur hjá krabba­meins­skrá stað­festir í sam­tali við Mannlíf að nýgengi krabba­meina af völdum reyk­inga fari lækk­andi.

„Staðfest er að reyk­ingar séu áhættu­þáttur í myndun nokk­urra teg­unda krabba­meina í önd­un­ar­vegi, nýrum, þvag­vegum og brisi,“ segir Elínborg og bætir við að til við­bótar sé ætlað að þau hafi áhrif á myndun krabba­meina í lifur, maga, leg­hálsi og hvít­blæði en það sé óstað­fest. „Ætla má að 2/3 þess­ara krabba­meina sem orsakast nú af reyk­ingum séu í lungum og 1/6 í þvag­vegum, sam­tals yfir 80% reyk­inga­tengdra meina.“

Samkvæmt upp­lýs­ingum frá Krabba­meins­skrá eru yfir 80% meina í lungum talin orsakast af reyk­ingum og rúm­lega 40% meina í þvag­vegum.

„Nýgengi lungna­krabba­meins hætti að hækka þegar draga tók úr reyk­ingum, en það var á hraðri upp­leið fram að því,“ útskýrir Elínborg. Hún segir jafn­framt að hjá körlum hafi nýgengið auk­ist fram til 1985 og hald­ist nokkuð stöðugt í mörg ár. „Það hefur nú farið lækk­andi frá alda­mót­unum. Hjá konum jókst nýgengið einnig fram til 1985 á sama hraða og hjá körlunum, þá tók við tíma­bil með hæg­ari hækkun fram til 2012 en síðan þá hefur nýgengið hjá konum farið lækk­andi.“

Ef lækkun nýgengis lungna­krabba­meins er skoðað eftir ald­urs­hópum þá sést að hjá báðum kynjum undir 60 ára hefur verið lækkun frá 2005. Lækkun hefur einnig mælst hjá körlum í ald­urs­hópnum 60-69 ára frá 1983 og hjá körlum eldri en 70 ára frá 2009.

Nýgengi lungna­krabba­meins hjá konum í sömu ald­urs­hópum hefur hins vegar verið að lækka allra síð­ustu ár.

„Stórir hópar af yngra fólki hafa aldrei reykt eða hættu mjög snemma og það end­ur­spegl­ast í því að lækkun nýgengis lungna­krabba­meins kemur fyrr fram hjá yngri ald­urs­hópum. Hjá eldri hóp­unum hefur aftur á móti stór hluti verið reyk­inga­menn og þótt áhættan lækki umtals­vert við að hætta þá hverfur hún ekki alveg,“ segir Elínborg.