Brexit ferlið er rétt að byrja: Hinar raunverulegu samningaviðræður bíða

Útganga Bret­lands úr Evr­ópu­sam­band­inu er búin að vera í margra mán­aða sjálf­heldu á meðan Bretar reyna að kom­ast að nið­ur­stöðu um hvaða leið eigi að fara. Í þrí­gang hefur þingið fellt útgöngu­samn­ing Theresu May, for­sæt­is­ráð­herra, og nú standa yfir við­ræður við Verka­manna­flokk­inn um ein­hvers konar lausn áður en reynt verður í fjórða skiptið. Þá herma fréttir frá Bret­landi að svo kunni að fara að May muni fall­ast á aðra þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu.

Mann, sem sjálfur er frá Bret­landi, seg­ist þó enn full­viss um að útganga verði að veru­leika. „Fólk utan Bret­lands sagði lengi við mig að Brexit myndi aldrei verða að veru­leika, að þetta væri algjört brjál­æði og myndi aldrei ger­ast. Ég hef þó alltaf verið sann­færður um að þetta yrði að veru­leika vegna þess að Bretar eru afar þrjóskir og jafn­vel þótt þeir viti að þetta muni skilja þá eftir í verri stöðu en ella, þá eru þeir ákveðnir í að virða vilja fólks­ins. En á síð­ustu vikum hefur þró­unin orðið þannig að það er mögu­leiki á að Brexit verði ekki að veru­leika.“

Vísar Mann þar til end­ur­tek­inna til­rauna May til að koma samn­ingnum í gegn og að Bretar séu nægi­lega skyn­samir til að ganga ekki úr sam­band­inu án samn­ings. Þá séu Íhalds­flokk­ur­inn og Verka­manna­flokk­ur­inn, sem báðir töp­uðu fylgi í nýaf­stöðnum sveita­stjórn­ar­kosn­ingum, að reyna að sækja fylgi þeirra sem vilja aðra þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu. „Ég held samt að Brexit verði að veru­leika en það er smá von um að almenn skyn­semi ráði yfir­hönd­inni. En ég set mína pen­inga enn á Brexit ger­ist á þessu ári.“

Mann seg­ist að nokk­urrar óþreyju sé farið að gæta í Brussel vegna þess hversu tví­stíg­andi Bretar hafa verið í ferl­inu. Hann undr­ast það við­horf sem fram hefur komið að ESB sé á ein­hvern hátt að refsa Bretum fyrir að ganga út úr sam­band­inu enda séu það Bretar sem hafa dregið lapp­irnar.

„Ef maður byrjar samn­inga­við­ræður er ágætt að gera upp við sig áður hvað maður vill fá út úr þeim. Ráðamenn í Brussel eru ekki enn búnir að átta sig á því hvað Bretar vilja fá út úr við­ræð­unum vegna þess að þingið og þjóðin eru klofin. Bretland hefur kosið að yfir­gefa sam­bandið. Margir stjórn­mála­menn sem töl­uðu fyrir útgöngu gáfu til kynna að það væri hægt að fara en við­halda sömu rétt­indum eftir sem áður. Þetta er eins og að hætta að borga aðild­ina í lík­ams­rækt­ar­stöð­inni en mæta samt á hverjum degi og nota aðstöð­una. Það virkar ekki þannig,“ segir Mann og bætir við:

„Það má heldur ekki gleyma því að þetta er ekki hinn end­an­legi samn­ingur, þetta er útgöngu­samn­ing­ur­inn. Hinar raun­veru­legu samn­inga­við­ræður hefj­ast þegar Bretland gengur út og byrjar að semja um fyr­ir­komu­lagið til fram­tíðar. Það verður mun flókn­ara ferli.“

Eru fyrst núna að átta sig á hvað ESB er

Mann segir að ástæðan fyrir Brexit liggi að mörgu leyti í því hvernig stjórn­mála­menn og fjöl­miðlar hafi talað um Evr­ópu­sam­starfið í gegnum árin. Breskir stjórn­mála­menn hafi aldrei talað máli Evrópu ólíkt mörgum kol­legum sínum á meg­in­land­inu. „Þvert á móti var Evrópa hent­ugur blóra­bögg­ull fyrir breska stjórn­mála­menn og þegar eitt­hvað slæmt gerð­ist var það Brussel að kenna og ef eitt­hvað gott kom þaðan var það vegna til­stilli þeirra.“

Sama máli gegnir um fjöl­miðla, segir Mann og talar hann þar af reynslu því hann var um ára­bil tals­maður tveggja breskra fram­kvæmda­stjóra.

„Flestir fjöl­miðlar í Bret­landi eru and­snúnir Evr­ópu­sam­band­inu. Ég varði miklum tíma í að fást við bresku press­una, að hrekja ein­hverja algjöra vit­leysu sem hafði verið birt. Hlutir sem kunna að vera fyndnir eins og þetta með bognu ban­an­ana. En það er í raun­inni ekki fyndið því þetta síast inn í haus­inn á fólki. Þessar furðu­fréttir götu­blað­anna kunna að vera skemmti­legar en þær hafa mjög nei­kvæð áhrif á þekk­ingu fólks og að ætla að leið­rétta það í tveggja mán­aða kosn­inga­bar­áttu var óraun­hæft. Það liggur fyrir að margir af helstu tals­mönnum Brexit fóru frjáls­lega með sann­leik­ann og því miður voru margir sem töl­uðu máli Evrópu ekki með hjartað á réttum stað. Við þetta bæt­ist að á sama tíma og þjóð­ar­at­kvæða­greiðslan átti sér stað voru flótta­manna­málin í hámarki og fólki var sagt að allir íbúar Tyrk­lands myndu koma og búa í Bret­landi. Margir trúðu því.“

Segir Mann að það sé fyrst núna sem alvöru umræða sé að eiga sér stað um Evr­ópu­sam­bandið.

„Það hefur aldrei verið umræða um ESB í Bret­landi nema þegar ein­hver deilu­mál koma upp og þá sett í þann bún­ing að Bretar standa í stappi við ESB. Það var mikil götu­blaða­stemn­ing, jafn­vel á meðal virtu miðl­anna. Það er aðeins núna þegar Bretland er að ganga út úr sam­band­inu að það á sér stað ein­hver umræða um hvað ESB er og hvað það er ekki. Það er mjög sorg­legt því þessi umræða átti að fara fram fyrir þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­una og þá sætum við kannski ekki uppí í þess­ari stöðu.“