Börnum á landsbyggðinni hafnað á grunni búsetu

Ingunn Bylgja Ein­ars­dóttir, búsett á Egils­stöðum, hefur lengi barist við kerfið til þess að fá við­eig­andi úrræði fyrir tvö börn sín. Hún skrif­aði nýlega pistil og birti á Facebook þar sem hún gagn­rýnir opin­bera kerfið harð­lega og lýsir þrauta­göngu sinni við að koma barn­inu í grein­ing­ar­ferli hjá BUG á Akureyri. Henni var ítrekað synjað í 6-7 ár.

Konan leit­aði að lokum til sál­fræði- og lækn­is­þjón­ust­unnar Sólar í Reykja­vík þar sem hún borg­aði háar fjár­hæðir fyrir. Þar hafi hún fengið skjóta og góða þjón­ustu og við­eig­andi grein­ingar en tekur fram að ekki allir for­eldrar séu í þeirri aðstöðu að geta greitt fyrir slíka þjón­ustu.

„Ég hringdi í yfir­sál­fræð­ing BUG í dag og þakk­aði henni fyrir ítrek­aða höfnun í sex eða sjö ár. Sagði henni frá grein­ingum frá SÓL og spurði hana hvað henni fynd­ist um að loks­ins hefðum við fengið hjálp, loks­ins löngu seinna gætu drengirnir okkar notið lífs­ins, staðið sig vel í skóla og í raun væri lífi þeirra mögu­lega loks­ins borgið og þeir gætu náð góðum árangri félags­lega og náms­lega,“ skrifar Ingunn.

Hún segir jafn­framt frá því að skýr­ing­arnar sem hún hafi fengið hefðu verið á þá leið að börnum á Aust­ur­landi sé frekar hafnað um þjón­ustu en börnum í nágrenni Akur­eyrar vegna þess að ekki sé til fjár­magn til að senda sér­fræð­inga austur til að fylgj­ast með börnum í leik og starfi, en slíkt sé for­senda fyrir nákvæmu grein­ing­ar­ferli.

Ingunn leggur þó áherslu á að félags­þjón­ustan á staðnum og starfs­fólk skól­ans sem börnin sækja hafi staðið sig óað­finn­an­lega þrátt fyrir að fá ekki auka­fjár­magn til að takast á við vand­ann og hafi lagt á sig ómæl­an­lega vinnu.

Enginn barnageðlæknir á Austurlandi

Ruth Magn­ús­dóttir, skóla­stjóri Egils­staða­skóla, segir í sam­tali við Mannlíf að þörf sé á betri úrræðum í heil­brigð­is­kerf­inu fyrir börn á lands­byggð­inni með fjöl­þættan vanda. „Við erum með skóla­þjón­ustu þar sem börn fara í frum­grein­ingu ef við teljum að um sé að ræða ein­hverjar rask­anir og í kjöl­farið er for­eldrum bent á að fara með málið áfram þó að það sé alls ekki ein­falt,“ segir hún og leggur áherslu á að sár­lega vanti barna­geð­lækni sem þjón­usti Aust­ur­land.

„Hjá okkur er um 12 mán­aða bið eftir frum­grein­ingu, þar sem barn fær m.a. þroska­mat. Ef talið er að um ein­hverfu­rófs­röskun sé að ræða er barn­inu vísað á Grein­ing­ar­stöð og þá tekur aftur við 12-14 mán­aða bið. Þannig að við erum að tala um allt að tveggja ára bið eftir að óskað hefur verið eftir þjón­ust­unni,“ útskýrir hún.

Ef grunur er um ADHD er for­eldrum bent á að fá tíma hjá barna­geð­lækni. „Það sár­vantar betra aðgengi að þeirri þjón­ustu hér.“

Mannlíf hefur haft af því spurnir að þegar barna­geð­læknir lét af störfum á Sjúkra­hús­inu á Akureyri hafi orðið miklar rask­anir á þjón­ustu.

Ruth tekur fram að dæmi séu um að börn hafi farið á BUGL eða BUG á Akureyri og verið undir hand­leiðslu geð­læknis þar. „Þá höfum við yfir­leitt fengið sam­starf og eft­ir­fylgni, sem hefur hjálpað og sem þarf að vera.“

Sál­fræð­ingur sem Mannlíf ræddi við og starfar á Norð­aust­ur­landi tekur undir að oft sé mjög erfitt að koma börnum á land­byggð­inni að í sér­úr­ræði. Sama gildi um full­orðna ein­stak­linga sem þurfi mikla aðstoð og tók dæmi um skjól­stæð­ing sem hann mat þannig að þyrfti mun meiri aðstoð en hann gat sjálfur veitt skjól­stæð­ingnum. Hann reyndi að vísa honum inn í teymi á geð­deild­inni á Akureyri en fékk höfnun. Vandinn þótti ekki nægi­lega mik­ill. Eins nefnir hann að það geti verið heil­mikið „vesen“ fyrir fólk að ná í end­ur­greiðslur vegna akst­urs og ferða. „Þeir eru ekki með nein útibú á lands­byggð­inni, við þurfum alltaf að fara til þeirra,“ segir hann.

BUG-teymið á Akureyri tók á móti fyr­ir­spurn frá Mannlífi um málið en svar hafði ekki borist áður en blaðið fór í prentun.