Hvernig á að meta manneskjur

Hér eru fyr­ir­tæki er ekki þola miklar hækk­anir, einkum vegna þess að í hvert sinn sem reynt hefur verið að ná fram hækk­unum til handa þeim lægst laun­uðu magn­ast óánægju­raddir upp allan launa­stig­ann. Rama­kveinið, menntun borgar sig ekki og mín stétt hefur dreg­ist veru­lega aftur úr öðrum sam­bæri­legum er allt of kunn­ug­legt stef. Launa­bar­átta und­an­far­inna ára­tuga hefur nefni­lega að stórum hluta gengið út á að troða öðrum nægi­lega langt niður fyrir sig fremur en að bæta eigin stöðu. Og þetta er ein ástæða þess að illa hefur gengið að skapa verka­fólki mann­sæm­andi kjör. Fyr­ir­tækin hafa ein­fald­lega ekki efni á að taka á sig góða hækkun á launum hinna lægst­laun­uðu og í ofaná­lag bæta sömu pró­sentu­tölu ofan á laun ann­arra starfs­manna.

Menntun er metin til launa þótt vissu­lega megi til sanns vegar færa að sumar mennta­stéttir njóti fárán­legra for­rétt­inda. Á hinn bóg­inn er bæði ósann­gjarnt og órétt­látt að setja dæmið upp þannig að til­tek­inn ára­fjöldi í háskóla eigi að nægja einn og sér til að tryggja ákveðið há laun. Það er mennta­hroki, lít­ils­virð­ing gagn­vart þeim sem vinna erf­ið­ustu störfin. Menntun er og á að vera einn þáttur í mati á verð­mæti starfs­krafts en ekki endi­lega ráð­andi þáttur. Margt annað verður að koma til. Hverjar eru starfs­að­stæður? Lág­launa­fólk leggur oft heilsu sína og jafn­vel líf að veði í sínu vinnu­um­hverfi. Ber ekki að meta það til launa? Ótal­margir búa að mik­illi reynslu er nýt­ist þeim í starfi og hæfni sem bæði er með­fædd en einnig oft þjálfuð upp í gegnum þátt­töku þeirra í alls konar verk­efnum. Á það ekki að vega þungt líka?

Ísland hefur jafnan stært sig af lít­illi stétta­skipt­ingu og að hér sé gott flæði milli stétta, þ.e. að menn geti auð­veld­lega bætt stöðu sína með menntun, dugn­aði eða útsjón­ar­semi. Núver­andi verka­lýðs­for­ysta hefur bent á að einmitt þetta er orðið næsta ómögu­legt þeim verst settu í íslensku sam­fé­lagi. Viljum við það? Ef ekki, ber okkur núna að taka á málum þannig að veru­leg kjara­bót náist fyrir verka­fólk og hinir verða bara að bíta í það súra að hugs­an­lega geti skúr­inga­kerl­ing leyft sér þann lúxus að fara út að borða og sitja á næsta borði við þá. Ef ekki er sam­staða um að allir hafi hér jöfn tæki­færi til að öðl­ast lífs­gæði verður þess ekki langt að bíða að stétta­mun­ur­inn verði óbrú­an­legur með þeirri tor­tryggni og tog­streitu sem hann skapar. Flestir hafa með­fædda rétt­læt­is­til­finn­ingu og dóm­greind og hún segir okkur að ekk­ert sé eðli­legt við það að einn hafi meira en hann mun nokkru sinni þarfn­ast meðan annar líður skort.