Fjórir ein­stak­lingar hafa greinst með misl­inga á Íslandi nýlega, tveir full­orðnir og tvö börn. Öll voru þau óbólu­sett en börnin eru yngri en 18 mán­aða sem er sá aldur sem er bólu­sett fyrir misl­ingum. Sá sem fyrstur greind­ist með misl­inga smit­að­ist erlendis en hinir þrír smit­uð­ust í flugi Iceland Air Connect (áður Flug­fé­lag Íslands) þann 15. febr­úar. Misl­ingar eru afar smit­andi eins og þessi til­felli sýna og smit­ast þeir auð­veld­lega á milli ein­stak­linga í sama loft­rými og við litla sem enga snert­ingu.

Bólu­setn­ing­ar­hlut­fall barna á Íslandi hefur almennt verið mjög gott sem sést á því hversu vel hefur gengið að halda smit­sjúk­dómum á borð við misl­inga í skefjum. Þó hefur heldur gefið eftir und­an­farin ár líkt og fram kom í riti Land­lækn­is­emb­ætt­is­ins í fyrra um þátt­töku í almennum bólu­setn­ingum barna á Íslandi. Þar segir: „Þátttaka barna í bólu­setn­ingum við 18 mán­aða og 4 ára aldur hér á landi er ekki ásætt­an­leg og ef fram heldur sem horfir, þá geta blossað hér upp bólu­setn­inga­sjúk­dómar sem ekki hafa sést um ára­bil.“

Í rit­inu kemur einnig fram að hlut­fall bólu­settra barna hafi lengi verið við 98 pró­sent, en Land­læknir metur að hlut­fallið þurfi að vera í kringum 95 pró­sent til að koma í veg fyrir hjarð­ó­næmi. Um miðjan síð­asta ára­tug fór hlut­fallið ört lækk­andi, fór niður fyrir 95 pró­sent milli áranna 2010 og 2011 og nálg­ast nú 90 pró­sent.

 Skylda gæti fælt fólk frá

Árið 2015 lögðu borg­ar­full­trúar Sjálf­stæð­is­flokks­ins í Reykja­vík fram til­lögu um að leik­skólar borg­ar­innar tækju ekki við óbólu­settum börnum án lækn­is­fræði­legra ástæðna. Sú til­laga var felld. Land­lækn­is­emb­ættið bland­aði sér í þá umræðu og sagði að ekki væri þörf á slíkum ráð­stöf­unum. Bólu­setn­ingar væru almennt í góðu horfi og nær væri að að bæta inn­köll­un­ar­kerfi heilsu­gæsl­unnar og að fræða for­eldra og heil­brigði­starfs­menn um mik­il­vægi bólu­setn­inga til að halda uppi góðri þátt­töku.

Þórólfur Guðnason sótt­varn­ar­læknir segir að afstaða emb­ætt­is­ins sé óbreytt þrátt fyrir þau til­felli sem nú hafa komið upp. „Við sjáum ekki smit hjá hópum sem hefðu átt að vera búnir að fara í bólu­setn­ingu. Það yrði alveg ný nálgun að skylda fólk í bólu­setn­ingu og gæti jafn­vel haft þau áhrif að fleiri myndu setja sig upp á móti bólu­setn­ingum. Við miðum við að 95 pró­sent þurfi að vera bólu­sett til að koma í veg fyrir hjarð­ó­næmi og það vantar ekki mikið upp á og því verður helst náð með því að fara í aðgerðir til að ná betri þátt­töku, þá í gegnum inn­töku­kerfið og með auk­inni fræðslu.“

 Fáir and­stæð­ingar bólu­efna á Íslandi

Misl­ingar eru afar sjald­gæfir á Íslandi en misl­inga­far­aldur hefur geisað í Evrópu und­an­farin ár og nú nýverið í Banda­ríkj­unum, eins og rakið er hér til hliðar. Í Banda­ríkj­unum hafa spjótin beinst gegn hreyf­ingum sem berj­ast gegn bólu­setn­ingum (e. anti-vaxx­ers) og þeim skað­legu áhrifum sem fylgja boð­skap þeirra og var málið meðal ann­ars tekið fyrir á Banda­ríkja­þingi í vik­unni. Þar kom meðal ann­ars fram að styrkur þess­ara hreyf­inga er hvað mestur í norð­vest­ur­hluta Banda­ríkj­anna, einmitt þar sem neyð­ar­á­standi hefur verið lýst yfir vegna misl­inga.

Þórólfur segir að lítið beri á hreyf­ingum sem þessum á Íslandi. Harðir and­stæð­ingar bólu­setn­inga á Íslandi séu fáir, kannski um 2 til 3 pró­sent. Hefur áður komið fram hjá Land­lækn­is­emb­ætt­inu að ástæður þess að börn eru ekki bólu­sett séu frekar af „tækni­legum toga“ en and­stöðu for­eldra við bólu­setn­ingar. Svo virð­ist sem misl­inga­til­fellin í vik­unni hafi hreyft við mörgum for­eldrum því mikil ásókn hefur verið í bólu­setn­ingar síð­ustu daga og gengur hratt á birgð­irnar í land­inu. Búið er að panta meira bólu­efni. Þess vegna er allt eins mögu­legt að þessi til­felli verði til þess að bólu­setn­ing­ar­hlut­fallið fari aftur hækk­andi.