Þor­valdur Sig­ur­björn Helgason sendi nýlega frá sér ljóða­bók­ina Gangverk sem hann byggir á eigin reynslu.

„Ljóðin eiga það öll sam­eig­in­legt að fjalla um hjartað á einn eða annan hátt, bæði líf­færið hjartað sem heldur í okkur lífi og hug­mynda­fræði­lega hjartað sem við tengjum við róm­an­tík og til­finn­ingar,“ segir Þor­valdur en bókin kom út hjá Máli og menn­ingu 14. febr­úar síð­ast­lið­inn. „Bókin segir sög­una af því þegar ég lenti í hjarta­stoppi 15 ára gam­all, þegar ég var á fyrsta ári mínu í mennta­skóla og af upp­lif­unum mínum í kjöl­farið. Þó er ekki um hreina og beina ævi­sögu að ræða heldur er gripið inn í sög­una á ýmsum stöðum, með ólíkum aðferðum og sjón­ar­hornum. Ég reyndi að skrifa bæði út frá mínu eigin sjón­ar­horni og sjón­ar­horni lækna­vís­ind­anna en ég var svo hepp­inn á fá aðgang að ýmsum lækna­bréfum og skjölum frá hjarta­lækn­inum mínum sem ég nýtti mér við skrifin. Inn­blást­ur­inn að bók­inni kemur að mestu leyti út frá minni eigin reynslu og áhuga mínum á hjart­anu, þessu magn­aða líf­færi.“

Endurlífgun í hálftíma

Í sept­em­ber árið 2007 var Þor­valdur busi í Kvenna­skól­anum í Reykja­vík og var að bíða eftir tíma þegar hann fékk skyndi­lega mjög hraðan hjart­slátt. „Ég hafði lent í þessu áður en það hafði alltaf liðið hjá svo ég hafði ekki miklar áhyggjur, sett­ist niður og reyndi að slaka á. Það næsta sem gerð­ist var að það leið yfir mig og ég datt á öxl einnar bekkj­ar­systur minnar sem hélt að ég væri bara eitt­hvað að grín­ast. Þarna var ég þó kom­inn í hjarta­stopp og sem betur fer var fólk í kringum mig sem brást snöggt við og hringdi á sjúkra­bíl sem kom innan örfárra mín­útna. Við tók um það bil hálf­tíma löng end­ur­lífgun þar sem ég var stuð­aður alls tólf sinnum með hjarta­stuð­tæki til að koma hjart­anu í mér aftur í gang. Síðan var ég fluttur á spít­ala þar sem ég var kældur og mér haldið sof­andi í önd­un­ar­vél í nokkra daga,“ segir Þor­valdur.

Hann var ringlaður þegar hann vakn­aði og man lítið eftir fyrstu augna­blik­unum. „Samkvæmt mömmu minni var ég í þónokkurn tíma að ná áttum og var með ofskynj­anir fyrst um sinn þar sem ég sá meðal ann­ars pöddur á veggj­unum. Auk þess átt­aði ég mig alls ekki á því hvað hafði gerst, ég skildi ekk­ert hvað ég væri að gera á spít­ala og vildi bara drífa mig heim svo ég kæm­ist á busa­ballið sem var eftir nokkra daga.“

Þar sem engin bein orsök fannst fyrir hjarta­stopp­inu var ígræddur bjarg­ráður í Þorvald. „Ég hef verið með bjarg­ráð síðan þá og allt hefur gengið vel fyrir utan smá­vegis tækni­lega örð­ug­leika með bjarg­ráð­inn sem olli því að ég þurfti að fara í tvær aðgerðir í við­bót fyrstu mán­uð­ina sem ég var með hann.“

Dauðinn falinn í samfélaginu

Hann seg­ist fyrst hafa farið að vinna í sjálfum sér vegna atviks­ins sjö árum síðar. „Ég var þá í námi á sviðs­höf­unda­braut Lista­há­skól­ans þar sem nem­endur voru gjarnan hvattir til þess að nota sjálfa sig sem efni­við í verkin sín. Ég end­aði á því að gera nokkur verk sem fjöll­uðu bæði um hjartað og dauð­ann, meðal ann­ars rann­sókn­ar­verk­efni sem hét Gangverk lífs­ins þar sem ég fékk að fylgja hjarta­lækn­inum mínum, Hirti Oddssyni, í störfum hans á Land­spít­al­anum og fylgd­ist til dæmis með nokkrum hjarta­að­gerðum. Þetta verk­efni end­aði í sviðs­lista­verki sem ég vann ásamt vinum mínum, Guðmundi Fel­ix­syni og Evu Halldóru Guð­munds­dóttur, og mætti eflaust líta á það sem eins konar for­vera að ljóða­bók­inni Gangverk, þó svo að þetta hafi verið mjög ólík verk,“ segir Þor­valdur.

Hann segir það ákveðna klisju að það að kom­ast svona nærri dauð­anum kenni manni að meta lífið betur en fái mann auð­vitað til að setja báða hluti í nýtt sam­hengi. „Ég hef hugsað mjög mikið um þetta, loka­verk­efnið mitt frá Lista­há­skól­anum fjall­aði til dæmis um dauð­ann, og ef það er eitt­hvað sem ég lærði af þeirri vinnu þá er það að öllum er hollt að velta fyrir sér sínum eigin dauð­leika. Dauðinn er mjög fal­inn í okkar sam­fé­lagi og jafn­vel álit­inn tabú en það er nauð­syn­legt að hugsa um hann því þetta er ferli sem við munum öll ganga í gegnum ein­hvern tím­ann á lífs­leið­inni, bæði á hlið­ar­lín­unni þegar ást­vinir okkar deyja, og að lokum sem þátt­tak­endur þegar við sjálf munum deyja. Það mik­il­væg­asta við að hugsa um dauð­ann er hins vega að það fær mann óhjá­kvæmi­lega til þess að taka afstöðu til lífs­ins.“