Enginn skyldi ætla að heims­byggðin sé á einu máli um hvenær eitt ár endar og annað tekur vel. Í Róma­veldi hófst nýtt ár með mars­mán­uði til 2. aldar fyrir okkar tíma­tal en þá var nýárs­dagur settur á 1. jan­úar. Karla­magnús hafði nýárs­dag á boð­un­ar­degi Maríu eða 25. mars og hér norður á Íslandi voru ára­mót á jól­unum til 16. aldar. Trú­ar­brögð, lönd og menn­ing­ar­svæði hafa mörg enn sín tíma­töl þar sem ára­mótin eru tengd árs­tíð­unum, vor­kom­unni eða trú íbú­anna. Hér eru fylgja nokkur dæmi.

1

Rosh Hashanah

Í gyð­ing­dómi var nýju ári fagnað dag­ana 4.-6. sept­em­ber síð­ast­lið­inn. Þá fagna þeir nýju ári manna, dýra og laga­samn­inga og telja guð sinn hafa lokið við sköpun heims­ins á þessum fyrsta degi í sjö­unda mán­uði alm­an­aks­ins, á fyrsta degi tis­hreimán­aðar árið 5774 að þessu sinni.

2

Nowrūz

Nýárs­fagn­aður Írana eða Persa, og reyndar fleiri þjóða, stendur í heila þrettán daga.  Þeir fagna nýju ári á jafn­dægrum á vori, á tíma­bil­inu 19.-21. mars. Þegar sólin er nákvæm­lega yfir mið­baugi jarðar skipt­ast menn á gjöfum við borð þar sem ess­unum sjö hefur verið komið fyrir; speg­ill táknar him­in­inn, epli jörð­ina, kerti eld­inn, rósa­vatn vatn jarðar, gull­fiskur dýr jarð­ar­innar og máluð egg tákna mann­kyn og frjó­semi.

3

Gháájí’

Tímatal sitt mið­uðu Navahóar í suð­vest­ur­hluta Banda­ríkj­anna við gang tungls og stjarna. Orðið merkir hálft eða helm­ingur en átt er við skipt­ingu árs­tíð­anna. Indíán­arnir fagna þessum tíma­mótum í byrjun októ­ber­mán­aðar.

4

Odunde

Öldum saman hefur Yoru­ba­þjóðin í Nígeríu suð­vest­an­verðri og í Benín fagnað ára­mótum 2. og 3. okúdù eða júní og í jún­í­byrjun á næsta ári rennur árið 10056 upp hjá þeim. Margir Banda­ríkja­menn af afrískum ættum hófu að fagna tíma­mótum þessum árið 1975 og telj­ast þau nú mestu hátíða­höld þeirra á aust­ur­strönd Banda­ríkj­anna. Þangað hóp­ast þá menn af afrískum ættum úr öllum heims­hornum til gleð­innar.

5

Puthandu

Að fornum og hefð­bundnum hætti bæta Tamílar 23° sveiflu við jafn­dægur á vori og fagna nýju ári því um 14. apríl. Fjöl­skyldur koma saman á blómum prýddum og skreyttum heim­ilum, gleðj­ast við mat og drykk og sums staðar færa full­orðnir ógiftum og börnum pen­inga­gjafir. Á nýárs­dag lauga menn sig í jurta­fylltum böðum og vitja ætt­ingja.