Eigið fé lands­manna í fast­eignum tæp­lega þre­fald­að­ist á árunum 2010 til 2017, og var 3,174 millj­arðar króna í lok þess síð­ar­nefnda. Þrennt orsakar þessa miklu hækkun. Stærsta ástæðan er sú að fast­eigna­verð rúm­lega tvö­fald­að­ist á tíma­bil­inu. Þá hafa ríki og fjár­mála­fyr­ir­tæki ráð­ist í alls kyns sér­tækar aðgerðir sem hafa fært háar fjár­hæðir til þeirra sem eru á eig­enda­mark­aði. Þá hefur verð­bólga hald­ist lág yfir langt tíma­bil og lána­kjör sam­hliða batnað umtals­vert. Allt þetta hefur gagn­ast þeim sem eiga hús­næði, eða geta komið sér í stöðu til að kaupa slíkt, en gerir stöðu hinna sem sitja eftir að sama skapi verri.

Tölur benda til þess að þessar aðstæður hafi gert aðgengi hluta fyrstu kaup­enda inn á mark­að­inn betra og í nýrri mán­að­ar­skýrslu Íbúða­lána­sjóðs kom fram að fyrstu íbúða­kaup­endum hefði fjölgað meira en ann­ars konar íbúða­kaup­endum frá árinu 2009 og að á öðrum árs­fjórð­ungi 2019 hefðu þeir verið 27,7 pró­sent.

Í skýrslu sem vel­ferð­ar­ráðu­neytið og Íbúða­lána­sjóður birtu í lok októ­ber í fyrra kom hins vegar fram að heilt yfir væri staða hús­næð­is­mark­að­ar­ins hér á landi ólíð­andi vegna verð­sveiflna sem eru á honum, og orsakast meðal ann­ars af auknu lána­fram­boði. Þær sveiflur bitna mest á lágtekjufólki sem verji stærri hluta tekna sinna í húsnæð­isútgjöld, sér­stak­lega á leigu­mark­aði, en aðrir samfélagshópar.

Mikill skortur hefur verið á hús­næði hér á landi, mikil fólks­fjölgun hefur átt sér stað und­an­farin ár vegna mik­illar fjölg­unar á erlendum rík­is­borg­urum sem hafa flutt hingað til lands til að starfa, en á sama tíma hefur fjöldi byggðra íbúða verið undir lang­tíma­með­al­lagi. Stór hópur fólks býr því við þröngan kost og óör­yggi í hús­næð­is­málum. Sá hópur er ólík­leg­astur til að njóta góðs af betri lána­kjörum og lán­töku­skil­yrðum sem boð­ist hafa á síð­ustu árum.