„Í ár erum við að fagna 20 ára afmæli Hinsegin daga, þ.e. sam­felldri tveggja ára­tuga sögu hinsegin hátíða í Reykja­vík og minn­umst einnig þess að 50 ár eru liðin frá Stonewall-upp­reisn­inni í Krist­ó­fer­stræti í New York, en upp­haf Pride-hátíða er gjarnan tengt við þann atburð,“ segir hann og bætir við að vegna þess­ara tvö­földu tíma­móta verði dag­skráin lengri. Þannig standi hún í tíu daga, frá 8.-17. ágúst, og fjöl­breyttir við­burðir í boði, drag­keppni, tón­leikar, uppi­stand og margt fleira.

Gunn­laugur Bragi Björns­son, for­maður Hinsegin daga.

Gunn­laugur segir að á þessum við­burðum verði Stonewall að sjálf­sögðu minnst eins og hægt er og horft til þess árang­urs sem náðst hefur á síð­ustu 50 árum en einnig á þeim 20 árum sem Hinsegin dagar hafa verið haldnir í Reykja­vík. „Það hefur gríð­ar­lega margt breyst hvað varðar rétt­indi og sýni­leika hinsegin fólks á und­an­förnum árum, hvort sem við horfum til þeirra 50 ára sem liðin eru frá Stonewall-upp­reisn­inni, frá því að Samtökin ’78 voru stofnuð árið 1978 eða til þeirra 20 ára sem Hinsegin dagar hafa verið haldnir í Reykja­vík. Sýni­leiki hinsegin fólks hefur stór­auk­ist, umburð­ar­lyndi og frelsi sömu­leiðis. Þá hafa fjöl­margar laga­legar úrbætur verið gerðar hér á síð­ustu árum og ára­tugum, nú síð­ast með nýjum lögum um kyn­rænt sjálf­ræði sem sam­þykkt voru fyrr á árinu.“

Stærsta útihátíð landsins

Hann segir að hvað Hinsegin daga varði hafi hátíðin vaxið og dafnað svo um munar. „Árið 1999 var haldin Hinsegin helgi á Ing­ólfs­torgi, ári síðar gengu nokkur þús­und hina fyrstu gleði­göngu en í dag sjáum við margra daga mann­rétt­inda-, menn­ingar- og mar­breyti­leika­há­tíð sem endar með stærstu úti­há­tíð lands­ins,“ segir hann glaður í bragði og getur þess að sýni­leiki Hinsegin daga og sá mikli gesta­fjöldi sem hátíð­ina sæki hafi spurst víða, langt út fyrir land­stein­ana. Hinsegin dagar séu til að mynda stundum nefndir „the big­gest small Pride in the world“ úti í heimi enda þekk­ist ekki ann­ars staðar að upp undir þriðj­ungur þjóðar mæti til slíkra hátíða­halda hinsegin fólks.

Einstakt að upplifa alla þessa samstöðu

Sjálfur seg­ist Gunn­laugur hafa séð fyrstu Gleði­göng­una árið 2010. Tveimur árum síðar hafi hann gerst sjálf­boða­liði á Hinsegin dögum og svo tekið sæti í stjórn Hinsegin daga árið 2013, fyrst sem gjald­keri til árs­ins 2018 og for­maður eftir það. Það hafi þó ekki verið fyrr en 2015 sem hann gekk sjálfur í fyrsta skipti en það ár tóku full­trúar stjórnar Hinsegin daga í fyrsta sinn form­lega þátt í Gleði­göng­unni.

Sú hefð hefur hald­ist frá þeim tíma og hann því gengið fjórum sinnum hér heima en auk þess í göng­unni í Kaup­manna­höfn og í New York. Stemn­ingin í Reykja­vík í kringum Hinsegin daga og Gleði­göng­una sé ansi mögnuð og í raun engu lík.

„Stóri dag­ur­inn er svo alltaf ákveðið gæsa­húð­ar­mó­ment en um leið svaka­legt spennu­fall. Það er bara ólýs­an­leg til­finn­ing að ganga um mið­borg­ina, sjá regn­bog­ann á lofti alls staðar og alla þá gleði og sam­stöðu sem mynd­ast.“

Gleðigangan tímaskekkja?

Gunn­laugur seg­ist reyndar oft vera spurður að því hvort Gleði­gangan og Hinsegin dagar skipti enn máli, hvort þetta sé ekki orðið tíma­skekkja. Hvort tveggja sé enn mjög mik­il­vægt því þótt margt hafi áunn­ist megi margt betur fara. „Í ár ræðum við til dæmis stöðu hinsegin fólks á atvinnu­mark­aði sem lítið hefur verið rætt hér ólíkt því sem ger­ist víða í nágranna­löndum okkar. Enn heyrum við af ungu fólki sem fær ekki að vera það sjálft í for­eldra­húsum auk þess sem hinsegin ung­menni eru lík­legri til sjálf­skaða en jafn­aldrar þeirra. Enn fáum við fréttir af ofbeldi, mis­munun og öráreiti sem hinsegin fólki verður fyrir hér­lendis. Það er hlut­verk Hinsegin daga og Gleði­göng­unnar að benda á það sem betur má fara um leið og við fögnum því sem hefur áunn­ist.“

Umsjón / Roald Eyvinds­son og Ragn­hildur Aðal­steins­dóttir