Mannlíf ræddi við Nicola Montano, pró­fessor og for­stöðu­mann lyf­lækn­inga við háskóla­sjúkra­húsið í Mílanó, um ástæður þess hve hratt kór­ónu­veiran hefur breiðst út og hvað hann telji að verði að gera til að stöðva útbreiðsl­una.

Nicola Montano, pró­fessor og for­stöðu­maður lyf­lækn­inga við háskóla­sjúkra­húsið í Mílanó. Mynd / Lækna­blaðið

Aðspurður um hvers vegna Ítalía hafi orðið svo illa úti á skömmum tíma vegna kór­ónu­veirunnar svarar Nicola að í upp­hafi hafi stjórn­völd ekki verið með skipu­lagða áætlun til að mæta far­aldr­inum, þrátt fyrir ábend­ingar lækna. Ítalir hafi ein­blínt á fólk sem kom frá Kína. „Það var svo 38 ára maður, lík­am­lega mjög vel á sig kom­inn, sem kom á bráða­mót­töku í bæ nálægt Mílanó. Hann var með háan hita og kvef en var sendur heim og sagður með flensu. Næsta dag kom hann aftur, var kom­inn með lungna­bólgu og greind­ist þá með COVID-19,“ segir Nicola. „Þá kom í ljós að hann hafði umgeng­ist fólk sem hafði verið í Kína. Það fólk reynd­ist hins vegar nei­kvætt þegar prófað var fyrir kór­ónu­veirunni. Þá hófum við að prófa mjög marga, m.a. fólk almennt sem var með lungna­bólgu. Við fundum marga sem reynd­ust vera jákvæðir fyrir veirunni. Það varð til þess að við gátum gert okkur betur grein fyrir sjúk­dómnum og hvernig hann dreifð­ist. Svæðið þar sem þessi fyrr­greindi maður grein­ist var sett í sótt­kví og tveimur vikum síðar var svæðið orðið hreint. Á Ítalíu hefur fjöldi ein­stak­linga með lítil sem engin ein­kenni greinst með COVID-19 og eru taldir hafa smitað aðra.“

Þróunin í öðrum löndum lík og á Ítalíu

Mat Nicola er að mik­ill fjöldi úti í sam­fé­lag­inu á Ítalíu sé þegar smit­aður, jafn­vel hund­ruð þús­unda. ,,Við teljum að allt að ein milljón kunni að vera smituð á Ítalíu því útbreiðsla veirunnar hefur verið mjög hröð en þegar töl­fræðin er borin saman við Kína þá er um að ræða mjög svip­aða útbreiðslu miðað við fólks­fjölda.“

Spurður um hvort hann telji að þró­unin verði svipuð í öðrum löndum Evrópu og á Ítalíu svarar Nicola: ,,Án efa. Í öllum löndum. Við lifum í heimi þar sem fólk er á ferð og flugi. Spánn er um viku á eftir okkur, veiran dreif­ist mjög hratt þar. Sama er að segja um Frakk­land, Þýska­land og fleiri lönd. Enginn vafi er á að heims­far­aldur er í upp­sigl­ingu,“ segir hann. ,,Dán­ar­tíðnin er það sem skiptir mestu máli hér. Miðað við þekk­ingu okkar í dag er COVID-19 með aðeins hærri dán­ar­tíðni en inflú­ensa.“

Hvernig gengur á sjúkra­húsum að eiga við kór­ónu­veiruna, þarf starfs­fólk að vinna lengur og hefur það smit­ast þar? „Veiran leiðir ekki til hærri tíðni alvar­legra veik­inda en fer með svo miklum hraða vegna skorts á ónæmi gegn þess­ari nýju veiru í sam­fé­lag­inu að fjöldi þeirra sem leita á spít­ala er mjög mik­ill á skömmum tíma. Því verða heil­brigð­is­starfs­menn útsettir fyrir veirunni. Starfs­fólk bráða­deilda og smit­sjúk­dóma­læknar eru hópar sem eru útsett­ari en aðrir. Álagið á spít­ölum er mikið og við þolum ekki slíkt álag nema í stuttan tíma.“

Róttækar aðgerðir þarf

Alþjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­unin gaf út að ein­stak­lingar sem smit­ast af kór­ónu­veirunni fengu ákveðin ein­kenni eins og háan hita og fleira, er það raunin?
„Hér fá 85% mjög væg ein­kenni, 15% þurfa að leggj­ast á spít­ala og dán­ar­tíðni er 3%. Fyrir hverja fimm sjúk­linga sem eru á gjör­gæslu eru 50 í ein­angrun eða þurfa sér­staka með­höndlun.“

Nicola telur að þegar til­felli eru farin að koma úr sam­fé­lag­inu, þar sem smitið kemur í gegnum þriðja aðila frá upp­haf­slind­inni, þurfi að prófa alla sem hafa ein­hver ein­kenni um önd­un­ar­færa­sýk­ingu. Ekki nægi að meta ein­göngu þá sem hafa átt sam­skipti við smit­aða ein­stak­linga. Hann segir að það geti þurft end­ur­tekin próf til að greina COVID-19 ef grunur leikur á að ein­stak­lingur sé smit­aður. Sýni séu oft ekki nægi­lega góð og það þurfi jafn­vel 3-4 sýni áður en grein­ing fáist. Slíkt hafi komið ber­lega í ljós.

Þá segir Nicola að það borgi sig að vera við­bú­inn því versta og gera allt til fækka smitum. Það feli í sér rót­tækar aðgerðir eins og að banna sam­komur og við­burði þar sem fólk kemur saman. „Það er eini mögu­leik­inn til að draga úr smiti.“

Ítarleg umfjöllun er um málið í helg­ar­blað­inu Mannlíf.