Már Krist­jáns­son, yfir­læknir smit­sjúk­dóma­lækn­inga á Land­spít­ala, segir Íslend­inga óvarða fyrir veirunni og allar for­sendur fyrir því að hraði útbreiðsl­unnar geti orðið sá sami og t.d. á Ítalíu og Spáni, ef skimun Íslenskrar erfða­grein­ingar leiðir í ljós að útbreiðsla veirunnar er meiri en hefur verið talið.

Mannlíf hafði sam­band við Má Krist­jáns­son, yfir­lækni smit­sjúk­dóma­lækn­inga á Land­spít­ala, og spurði hvort búast mætti við að í ljós komi, þegar Íslensk erfða­grein­ing færi að skima, að útbreiðsla veirunnar hér sé meiri en hefur verið talið. Már segir að ef nið­ur­staða úr skimun­inni verði sú að það sé fjöld­inn allur af smit­uðum ein­stak­lingum úti í sam­fé­lag­inu þá sé íslenska þjóðin óvarin fyrir veirunni og allar for­sendur fyrir því að hraði útbreiðsl­unnar geti verið sá sami og t.d. á Ítalíu og Spáni.

„Hins vegar erum við í litlu sam­fé­lagi sem er vel upp­lýst og ríkur skiln­ingur á aðgerðum stjórn­valda og það gæti orðið okkur til bjarg­ræðis við að tempra hraða útbreiðsl­unnar sem allar aðgerðir miða að,“ segir Már.

Hann telur að aðgerð­irnar hafa tek­ist ágæt­lega en bendir á hversu hratt hlut­irnir ger­ast. „Við sáum fyrsta smitið fyrir um hálfum mán­uði en smitum fjölgar og við erum að sjá þriðju gráðu smit, þ.e. í gegum þriðja aðila frá upp­haf­slind­inni, sem er tákn­rænt fyrir dreif­ingu veirunnar í sam­fé­lag­inu og und­an­fari þess að hún dreifir sér hraðar. Vonandi verður þetta ekki með við­líka hraða og á Ítalíu og Spáni.“

„Við höfum ekki endalaust þanþol“

Már segir að hér hafi verið stíf­ari ráð­staf­anir en sést hafi í flestum öðrum löndum og að fólk taki almennt til­mæl­unum alvar­lega.

Hversu mik­il­væg telur hann að skimunin fyrir veirunni sé fyrir næstu skref og við að varpa ljósi á hvernig hún hegðar sér og dreifir sér? „Ég held að það sé mik­il­vægt að reyna að finna þetta út og ef nið­ur­staðan úr skimun­inni verður sú að það sé fjöld­inn allur af ógreindum ein­kenna­lausum ein­stak­lingum úti í sam­fé­lag­inu þá mun það gjör­breyta vörnum sótt­varn­ar­læknis sem byggja á sótt­kví og ein­angrun fólks.“ Og hann tekur fram að það að setja útsetta í sótt­kví hafi þá jafn­vel engan til­gang.

Hvernig er Land­spít­al­inn í stakk búinn til að taka við sjúk­lingum sem þurfa þá að leggj­ast inn eða fá aðhlynn­ingu? „Við erum með við­bragðs­á­ætlun um að hag­nýta þær bjargir sem við höfum; lyf, tæki, mann­skap og innra skipu­lag. Við höfum ekki enda­laust þan­þol en reynum að draga úr fjölda ein­stak­linga sem eru veikir á hverjum tíma. Ef 10% veikj­ast alvar­lega er mik­il­vægt að draga úr fjölda þeirra á hverjum tíma og lengja frekar veik­inda­tím­ann,“ útskýrir Már.

Aðspurður um hvort lík­legt sé að þró­unin hér verði á end­anum svipuð og á Ítalíu eða í öðrum löndum á meg­in­landi Evrópu, svarar Már: „Dán­ar­tíðni á Ítalíu er 3% en rétt innan við 1% í Suður-Kóreu. Ég tel að töl­urnar end­ur­spegli hvernig þjóð­unum hefur gengið að glíma við far­sótt­ina. Við viljum vera Suður-Kóreu megin á þessum ás og höfum farið svo­lítið eftir því sem þeir gera; að draga þetta á lang­inn, beita stífum sótt­vörnum, hag­nýta bjargir sem við höfum á spít­al­anum og senda fólk heim í sótt­kví. Ég held að þetta ásamt hand­þvotti og að fara í hví­vetna að fyr­ir­mælum Land­læknis ætti að gera gott,“ segir Már.

Ítar­legri umfjöllun er um málið í helg­ar­blað­inu Mannlíf.