Í umræðum um yfir­stand­andi kjara­deilur Eflingar og Reykja­vík­ur­borgar hefur farið æ meira fyrir þeirri skoðun að ekki beri að meta menntun til launa. Nú síð­ast tjáði Kári Stef­áns­son þá skoðun sína á Pírata­spjall­inu við góðar und­ir­tektir. Hvað finnst for­svars­fólki háskóla­fólks um þessa umræðu? Mannlíf leit­aði svara við því hjá Jóni Atla Bene­dikts­syni, rektor Háskóla Íslands.

„Ég held að við séum á villi­götum sem sam­fé­lag ef við erum farin að trúa því að menntun skipti ekki máli á vinnu­mark­aði og eigi ekki að meta til launa,“ segir hann. „Að mínu mati hefur frekar vantað upp á að háskóla­menntun sé metin almenni­lega til launa en hitt. Fyrir ekki svo löngu síðan birti Hag­stofan tölur sem sýndu að þeir sem hafa ein­göngu lokið grunn­menntun á borð

við stúd­ents­próf séu að jafn­aði með 86% af heild­ar­tekjum þeirra sem hafa lokið háskóla­prófi. Nú skal ég ekki segja um hvort þetta sé lít­ill eða mik­ill munur. En Hag­stofan benti á sama tíma á að þetta sé minni munur en í nokkru öðru Evr­ópu­ríki. Þetta er áhyggju­efni. Við byggjum ekki upp blóm­legt sam­fé­lag nema við höfum yfir að búa vel mennt­uðu og fram­sæknu fólki. Ég held að við ættum miklu frekar að huga að því hvernig hægt er að meta menntun enn frekar með sann­gjörnum hætti til launa heldur en að gera lítið úr mik­il­vægi háskóla­mennt­unar.“

Spurður hvort hann sé sam­mála Þórunni um að það sé þjóðar­í­þrótt á Íslandi að tala menntun niður segir Jón Atli: „Það hefur lengi verið rót­gróið við­horf hér á landi að hampa dugn­aði umfram öðru. Það þarf sann­ar­lega ekki háskóla­próf til að sýna dugnað í vinnu. Tölurnar sem ég vitn­aði til áðan gefa til kynna að við séum kannski viljugri en aðrar þjóðir að horfa til fleiri þátta en háskóla­mennt­unar þegar laun eru metin. Nú er nátt­úr­lega, og kannski eðli­lega, mikil umræða um lægstu launin og skilj­an­legt að for­ystu­fólk stétt­ar­fé­laga lág­launa­hópa berj­ist fyrir bættum kjörum sinna félags­manna. En það er vara­samt að etja fólki eða hópum saman. Auðvitað á að borga fólki mann­sæm­andi laun, til dæmis fyrir umönn­un­ar­störf, en það á líka að meta menntun til launa. Þetta eru ekki ósam­rým­an­leg sjón­ar­mið, að mínu mati.“

Gröfum undan okkur sjálfum

Í umræð­unni er alltaf talað um að háskóla­menntað fólk þurfi hærri laun vegna taps á líf­eyr­is­rétt­indum á meðan það er í námi og skulda­bagg­ans sem fylgir náms­lán­unum, er menntun sem slík þá einskis virði?

„Auðvitað þarf að taka til­lit til þess að langt háskóla­nám hefur áhrif á ævi­tekj­urnar,“ segir Jón Atli. „Fólk er að mestu leyti tekju­laust á meðan á námi stendur og greiðslu­byrði náms­lána getur verið há. En fyrir mér snýst þetta fyrst og fremst um það hvers konar sam­fé­lag við viljum skapa. Ef við viljum stíga skrefið frá því að vera algjör­lega háð sjáv­ar­út­vegi, stór­iðju og nú síð­ast ferða­þjón­ustu yfir í að vera sam­fé­lag sem byggir á nýsköpun og þekk­ingu, rann­sóknum og vís­indum þá krefst það ein­fald­lega ákveð­innar for­gangs­röð­unar. Það kostar ákveðna fjár­fest­ingu í menntun og við sjáum að nágranna­þjóðir okkar fjár­festa mark­visst í háskóla­stig­inu einmitt til að tryggja slíka fram­tíð­ar­sýn. Ef við gerum lítið úr menntun hvað laun varðar, þá gröfum við undan þess­ari fjár­fest­ingu og gröfum hrein­lega undan okkur sjálfum og hags­munum kom­andi kyn­slóða.“

Sjá einnig: Þjóðar­í­þrótt að tala gildi mennt­unar niður