Íslensk erfða­grein­ing hættir að skima og slítur sam­skiptum við emb­ætti land­læknis.

„Frá og með deg­inum í dag 6. júlí munum við hætta öllum sam­skiptum við sótt­varn­ar­lækni og land­lækni út af SARS-CoV-2. Síðustu sýnin sem við munum afgreiða eru þau sem ber­ast til okkar á mánu­dag­inn 13. júlí,“ skrifar Kári Stef­áns­son, for­stjóri Íslenskrar erfða­grein­ingar, ÍE, í opnu bréfi til Katrínar Jak­obs­dóttur, for­sæt­is­ráð­herra Íslands, sem birt­ist á Vísi fyrir skemmstu.

Þar fjallar Kári meðal ann­ars um þátt Íslenskrar erfða­grein­ingar í bar­átt­unni við COVID-19 far­ald­ur­inn og hvernig fyr­ir­tækið hafi lagt sitt af mörkum til að hefta úbreiðslu veirunnar. Til dæmis boð­ist til þess að skima eftir veirunni almennt meðan heil­brigð­is­kerfið skimaði eftir henni í þeim sem voru lasnir eða komu frá svæðum þar sem talin var mikil hætta á smiti. Eina veiru­rann­sókn­ar­stofa heil­brigð­is­kerf­is­ins hafi lent í ves­eni þegar leið á far­ald­ur­inn, því miður, þannig að Íslensk erfða­grein­ing hafi endað á því að höndla nær alla skimun í land­inu um nokk­urra vikna skeið hvort sem um var að ræða lasna eða heil­brigða. Það sé því ekki ólík­legt að sótt­varnir hefðu reynst erf­iðar án aðkomu fyr­ir­tæk­is­ins, sem hafi ekki bara tekið sýni og greint þau heldur hjálpað sótt­varn­ar­lækni og „öðrum sem stóðu í bar­átt­unni að sækja skiln­ing í nið­ur­stöður sem urðu til,“ skrifar Kári.

Þegar opna hafi átt landa­mærin hafi Íslensk erfða­grein­ing hins vegar ekki verið höfð með í ráðum. „Þótt það þætti ekki gagn­legt að hafa okkur með í skipu­lagn­ingu var gengið út frá því sem vísu í því skipu­lagi sem var sett saman að ÍE myndi bjóð­ast til þess að höndla alls konar þætti skimun­ar­innar,“ skrifar Kári. „Við féll­umst á að taka þátt í byrjun (ekki til eilífð­ar­nóns), en þegar við urðum ekki vör við neinar raun­veru­legar áætl­anir um að ein­hver tæki við af okkur sem hefði til þess burði urðum við óró­leg, vegna þess að án þess að sjá fyrir end­ann á okkar fram­lagi gátum við ekki rétt­lætt að halda þessu áfram vegna þess að okkar dag­vinna felst í allt öðru.“

Birtir Kári með þessu skrif­leg sam­skipti sín og for­sæt­is­ráð­herra, þar sem hann kemur því meðal ann­ars á fram­færi þeirri skoðun í tölvu­póst frá 1. júlí að búa þurfi til nýtt afl innan íslensks heil­brigð­is­kerfis til þess að höndla svona mál, Far­alds­fræði­stofnun Íslands, eins og hann orðar það, sem ætti að vera undir stjórn sótt­varna­lænis, innan land­lækn­is­emb­ætt­is­ins, og býðst Kári bæði til að koma að upp­byg­ingu þeirrar stofn­unar og hýsa hana, til að byrja með, innan veggja ÍE. Fallist rík­is­stjórnin ekki á að stofna apparat af þessu tagi fljót­lega muni ÍE „hætta allri aðkomu að skimun og öðrum þáttum sótt­varna, vegna þess að án þess verðum við að halda áfram að van­rækja þá vinnu sem okkur er ætluð“.

Í tölvu­pósti sem er dag­settur 4. júlí þakkar for­sæt­is­ráð­herra for­stjór­anum fyrir starf Íslenskrar erfða­grein­ingar og segir að verið sé að skoða þessa hug­mynd, sér­stökum verk­efna­stjóra verði falið að fara yfir málið og skila til­lögum til rík­is­stjórn­ar­innar eins og fljótt og auðið er, þó ekki síðar en 15. sept­em­ber.

Svarið virð­ist fara þvert í geðið á Kára.

„Það er ljóst á þessu svari þínu að þér er þetta vanda­mál ekki eins brátt og okkur,“ skrifar hann í opna bréf­inu til Katrínar. „Þú gengur út frá því sem vísu að við ætlum að halda áfram að sinna skimun­inni án þess að hafa nokkurn skap­aðan hlut með það að gera hvernig að henni er staðið sem heild í hugsun og verki. Og það sem meira er þér liggur ekk­ert á að setja saman apparat til þess að taka við af okkur. Þetta gengur ein­fald­lega ekki.“

Nið­ur­staðan er sú að Íslensk erfða­grein­ing ætli að hætta skimunum og slíta sam­starfi við land­lækn­is­emb­ættið.