„Það gengur ýmis­legt á í lífi fólks og hingað til hef ég ekki hitt neina lif­andi mann­eskju sem hefur siglt lygnan sjó og ekki upp­lifað sorgir og áföll.“

Marta María Jón­as­dóttir, hin þaul­reynda rit­stýra á Smartlandi, opnar sig um sorg­ina í hnaus­þykku fylgi­riti, Morg­un­blaðs­ins, Heilsa og úti­vist. Þá greinir hún frá því hvað hafi hjálpað henni að takast á við erfið tíma­bil í líf­inu sem stundum hafa virst óyf­ir­stíg­an­leg.

Marta María þekkir það á eigin skinni að glíma við sorg sem vart verður í orðum lýst. Þann 27. nóv­em­ber síð­ast­lið­inn lést Helgi Jóhann­es­son sonur hennar, aðeins 14 ára að aldri. Í hjart­næmri kveðju móður hans og stjúp­föður, Páls Winkel, kom fram að Helgi hafði í mörg ár tek­ist á við vöðva­rýrn­un­ar­sjúk­dóm en með ein­stökum styrk og sýn Helga og for­eldr­anna sner­ist lífið ekki um sjúk­dóm­inn, heldur þeirra tengsl. Að missa barn er langt og erfitt sorg­ar­ferli sem oft nær ævina á enda. Í leið­ara sínum deilir Marta María þeim aðferðum sem hún hefur til­einkað sér í breyttu lífi hennar og Páls.

Marta María segir í leið­ara sínum að fyrsta vörn lík­am­ans við áfalli sé að deyfa það, grafa það niður. En síðan hverfur doð­inn og hvernig ætlar fólk þá að takast á við nýjan og breyttan veru­leika? Ráð Mörtu Maríu er að nauð­syn­legt sé við breyttar aðstæður að leit aðstoðar hjá fag­fólki og fá leið­sögn um hvað séu eðli­leg við­brögð við áfalli.

„Fólk gerir skrýtna hluti þegar það er undir álagi og þarf­irnar breyt­ast. Mér er líka sagt að bata­ferli fólks í sorg hefj­ist ekki þegar það kemst ekki fram úr rúm­inu. Á meðan fólk liggur í rúm­inu og treystir sér ekki á fætur er fólk í kyrr­stöðu,“ segir Marta María.

Heil­brigð rútína er lyk­il­at­riði. Gefast ekki upp, reyna að halda áfram að fram­kvæma hluti sem var áður hluti af dag­legu lífi. Marta María bendir á að á hverju heim­ili þarf yfir­leitt að elda mat, sofa, hreyfa sig, setja í þvotta­vél, ryk­suga og sortera sokka.

Helst ráð Mörtu Martíu er ekki flókið. Það er einnig ráð sem margir heilsu­sér­fræð­ingar mæla með. Ekkert ráð virkjar jafn vel allar heila­stöðvar. Það er ein­fald­lega að ganga. Marta María segir:

„Ef það er eitt­hvað sem ég get mælt með þegar sorgin yfir­tekur lífið þá er það að labba. Þetta ráð virkar kannski heimsku­legt en ég hef upp­lifað það á eigin skinni hvað göngut­úrar geta hjálpað mikið þegar lífið er eig­in­lega óbæri­legt. Að labba með þeim sem manni þykir vænt um getur lyft and­anum og aukið bjart­sýni til muna.“

Þá mælir Marta María einnig með sund­ferðum, þó það sé ekki nema til að hanga í pott­inum og guf­unni og spjalla við skemmti­legt fólk.

„Í öllum öldu­gangi lífs­ins með sorgum og sigrum, áföllum og kór­ónu­veiru hefur aldrei verið mik­il­væg­ara að hugsa vel um sig. Ef allir hugs­uðu um sig eins og þeir væru ung­börn væri lík­lega minna vesen í heim­inum,“ segir Marta María og bætir við: