Hann er yfir­lög­reglu­þjónn almanna­varn­ar­sviðs hjá rík­is­lög­reglu­stjóra, húsa­smiður að mennt, kvæntur tveggja barna faðir og afi sem nýtur þess að leika með barna­barn­inu í indíána­tjald­inu eða að lesa og segja sögur. Víðir Reyn­is­son er einn af þrí­eyk­inu svo­kall­aða sem hefur stappað stál­inu í land­ann í tæp tvö ár í tengslum við heims­far­ald­ur­inn. Hann birt­ist á skjánum yfir­veg­aður og góð­legur og fólk vill hlýða Víði. Sjálfur þekkir hann veiruna skæðu á eigin skinni og það var áfall að grein­ast fyrir rúmu ári síðan. Veik­indin tóku á bæði and­lega og lík­am­lega og hann hefur ekki enn náð sér að fullu. Um þessi ára­mót ræðir Víðir meðal ann­ars einmitt um heims­far­ald­ur­inn sem ræður svo miklu um heims­byggð­ina í dag og hann ræðir líka einmitt um veik­indin og álag í starfi sem hefur stundum haldið fyrir honum vöku. Hann ræðir líka um þessi tíma­mót. Áramót. Og hvernig hann horfir á nýtt ár. Árið 2022.

„Þetta hefur nátt­úr­lega algjör­lega tekið yfir líf manns. Það er ekki hægt að orða það neitt öðru­vísi. Bara frá því í mars 2020 hefur ein­hvern veg­inn líf manns hverfst í kringum það að taka þátt í þess­ari bar­áttu með þeim stóra hópi sem er í þessu á hverjum degi og allt annað hefur ein­hvern veg­inn þurft að víkja. Sem betur fer á maður stór­kost­lega fjöl­skyldu sem stendur við bakið á manni og gerir það að verkum að maður getur lagt sig allan í þetta,“ segir Víðir Reyn­is­son í við­tali við Mannlíf en hann hefur ásamt þeim Ölmu Möller land­lækni og Þórólfi Guðn­a­syni sótt­varna­lækni verið fastur gestur á skjám lands­manna og veitt okkur upp­lýs­ingar um heims­far­ald­ur­inn, sagt frá nýj­ustu reglum og stappað í okkur stál­inu.

Ný kór­ónu­veira kom jú fram á sjón­var­sviðið seint á árinu 2019 og er kennd við það ár – Covid 19. Ekki er enn búið að kom­ast að upp­runa hennar þótt margir telja að hún eigi upp­tök sín á mark­aði í kín­versku borg­inni Wuhan og vilja margir tengja hana við leð­ur­blökur. Sumir telja hins vegar að hún hafi verið búin til á rann­sókn­ar­stofu þar rétt hjá þar sem rann­sak­aðar eru einmitt kór­ónu­veirur í leð­ur­blökum; í frétt mbl.is 13. ágúst er til dæmis skrifað um að vitað sé að vís­inda­menn við Veiru­fræði­stofn­un­ina í Wu­h­an hafi unnið með kór­ónu­veir­ur úr leð­ur­blök­um á rann­sóknar­stof­um í borg­inni en kín­versk yf­ir­völd hafa verið treg til að veita nán­ari upp­lýs­ing­ar um þær rann­sókn­ir. Dr. Peter Emba­rek, sem leiðir hóp á veg­um Alþjóða­heil­brigðis­stofn­un­ar­inn­ar (WHO) sem rann­sak­ar hvernig far­ald­ur­inn hófst, greindi frá því að kín­versk­ur vís­inda­maður gæti hafa hrundið af stað far­aldr­inum eft­ir að hafa sýkst af henni þar sem hann safn­aði sýn­um úr leður­blök­um. Um tveimur árum eftir að veiran fór að sýkja fólk hafa ekki enn fund­ist dýr á svæð­inu með veiruna en leð­ur­blök­urnar þykja þó samt vera söku­dólg­ur­inn. Alþjóða­heil­brigð­is­stofn­unin hefur sakað Kínverja um að vilja leyna upp­runanum. Fela hann. Ekki vilja vera nógu sam­vinnu­þýða. Svo eru vís­bend­ingar um að veiran hafi fund­ist mun fyrr til dæmis í Evrópu en talið var í fyrstu.

Jú, fólk tók að veikj­ast. Deyja. Og fólk ferð­að­ist um alla jörð með veiruna í fartesk­inu. Heims­far­aldur. Veikindi. Dauði. Sorg. Áhyggjur. Gjald­þrot. Atvinnu­missir.

Þjóðir heims sem stundum eru sundraðar og ber­ast jafn­vel á bana­spjótum standa nú allar saman frammi fyrir sömu ógn­inni. Ósýni­legur óvinur sam­einar heims­byggð­ina.

1. febr­úar árið 2020 var sett til­kynn­ing á síðu land­lækn­is­emb­ætt­is­ins:

 Fyrsta til­felli COVID-19 kór­óna­veiru grein­ist á Íslandi

Íslenskur karl­maður á fimm­tugs­aldri hefur verið færður í ein­angrun á Land­spít­ala eftir að sýni úr honum reynd­ist jákvætt fyrir nýrri kór­óna­veiru (COVID-19). Maðurinn er ekki alvar­lega veikur en sýnir dæmi­gerð ein­kenni COVID-19 sjúk­dóms (hósti, hiti og bein­verkir). Þetta er fyrsta stað­festa til­fellið hér á landi.

Í ljósi þessa mun rík­is­lög­reglu­stjóri í sam­ráði við sótt­varna­lækni virkja hættu­stig almanna­varna. Er þetta gert bæði vegna þess að ekk­ert lát er á hóp­sýk­ingu af völdum veirunnar ytra, þá sér­stak­lega í Evrópu, og að fyrsta til­fellið hefur nú verið stað­fest hér á landi.

Maðurinn sem greind­ist var nýverið staddur á Norður-Ítalíu utan skil­greinds hættu­svæðis. Unnið er að rakn­ingu smit­leiða en mark­mið þeirrar vinnu er að varpa ljósi á það hverjir gætu verið útsettir vegna þessa stað­festa smits.

Á blaða­manna­fundi Almanna­varna­deildar rík­is­lög­reglu­stjóra og sótt­varna­læknis sem hald­inn var fyrr í dag, sátu Þórólfur Guðnason sótt­varna­læknir og Víðir Reyn­is­son, yfir­lög­reglu­þjónn hjá Rík­is­lög­reglu­stjóra fyrir svörum ásamt Ölmu D. Möller land­lækni og Guðlaugu Rakel Guð­jóns­dóttur, fram­kvæmda­stjóra flæð­is­viðs Land­spít­ala.

Þetta var fyrsti blaða­manna­fundur þrí­eyk­is­ins svo­kall­aða vegna heims­far­ald­urs­ins. Og þeir hafa síðan verið margir og lands­menn finnst mörgum án efa þeir þekkja þau Víði, Ölmu og Þórólf.

Síðan hefur reglu­lega verið til­kynnt um upp­lýs­inga­fundi Almanna­varna klukkan 11; sem hefj­ast þó yfir­leitt klukkan 11.03.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar síðan þetta var. Veiran hefur stökk­breytt sér oft og mörgum sinnum og við Íslend­ingar höfum staðið fram­ar­lega í þessum málum, þökk sé meðal ann­ars íslensku heil­brigð­is­starfs­fólki og Íslenskri erfða­grein­ingu sem hefur lagt sitt lóð svo sann­ar­lega á vog­ar­skál­arnar meðal ann­ars með því að rað­greina veiruna svo athygli hefur vakið víða um lönd.

Um 155.000 manns hafa fengið örvunarskammt

Víðir segir að það sé allaf ánægju­legt að starfa með Ölmu og Þórólfi. „Eitt af því sem hefur haldið manni svo orku­miklum í þessu er að við þrjú ein­hvern veg­inn smullum saman. Við erum með léttan húmor í okkar starfi sem skiptir miklu þegar álag er mikið og við erum ólík og nálg­umst hlut­ina með ólíkum hætti. Við erum á fundum oft gagn­rýnin hvert á annað en þetta er á jafn­ingja­grunni. Við erum sér­fræð­ingar hvert á sínu sviði, við rök­ræðum málin og ég held að það sé ein­kenni á góðu teymi eins og okkar að við erum alls ekki alltaf sam­mála. Einn af kost­unum við að vinna með þeim er að þau eru mjög vel gefin og skörp, fljót að greina hlut­ina og þau eru ekki föst í ein­hverjum skoð­unum. Þau bara hlusta á rökin og töl­fræð­ina sem og vís­indin og þekk­ing­una og taka upp­lýstar ákvarð­anir í fram­haldi af því.“

Willum Þór Þórsson sett­ist nýlega í stól heil­brigð­is­ráð­herra og seg­ist Víðir lít­ast vel á hann sem og nýjan ráð­herra yfir almanna­varn­ar­málum, Jón Gunn­ars­son. „Þetta fer vel af stað, finnst mér. Við erum búin að eiga góð sam­skipti við þá ráð­herra sem hafa verið mest með þessi mál, Svandísi, Áslaugu Örnu og svo Katrínu og núna Willum Þór, Jón og Katrínu. Þetta er fólk sem er í stjórn­málum til að gera sam­fé­lagi sínu gott og er eins og gott teymi á að vera; þau eru ólík og nálg­ast hlut­ina með mis­mun­andi hætti og það er styrkur.“

Nýjasta afbrigðið, Omicron, upp­götv­að­ist fyrir nokkrum vikum í Suður-Afríku og virð­ist ætla að verða ráð­andi en það er mun meira smit­andi en Delta-afbrigðið svo­kall­aða sem á undan því var ráð­andi. Það er grískur stæll á heit­inu á afbrigð­unum. Stökk­breyt­ing­unum. Svo hefur komið í ljós að þorri fólks virð­ist ekki veikj­ast eins alvar­lega af Omicron og Delta og 28. des­em­ber kom frétt um að rann­sókn vís­inda­manna í Suður-Afr­íku bend­i til að Omicron-afbrigði kór­ónu­veirunn­ar gæti hindrað út­breiðslu Delta-af­brigðis­ins þar sem sýk­ing af völdum Omicron eyk­ur ónæmi gegn eldra af­brigð­inu. Daginn áður, 27. des­em­ber, greindust  836 hér á landi. Það var met. Þar af voru nokkrir ráð­herrar.

„Það er fyrst og fremst þessi óvissa sem þetta nýja afbrigði skapar sem olli því að við þurftum að end­ur­skoða stöð­una og grípa til aðgerða,“ segir Víðir en eftir að Omicron varð ráð­andi þurfti að herða reglur hér á landi rétt fyrir jólin. „Það er mikil óvissa í kringum þetta Omicron-afbrigði; það virð­ist vera miklu meira smit­andi en á sama tíma þurfa hlut­falls­lega færri að leggj­ast inn á spít­ala,“ segir Víðir en leggur áherslu á að fólk veik­ist almennt ekk­ert minna en til dæmis af Delta-afbrigð­inu en að færri veikj­ast hins vegar eins illa af völdum Omicron heldur en Delta.

RÚV birti frétt 28. des­em­ber og hefur eftir frétt á Guardian að Sir John Bell, pró­fessor við Oxford-háskóla og einn helsti ónæm­is­fræð­ingur Breta, segi einmitt að Omicron-afbrigðið valdi ekki sömu veik­indum og sáust í fyrri bylgjum. Í frétt­inni kemur fram að hann telji að há dán­ar­tíðni af völdum COVID-19 heyri nú sög­unni til. Þá segir að banda­rískir vís­inda­menn telji ólík­legt að heil­brigðir, full­bólu­settir ein­stak­lingar verði alvar­lega veikir af völdum afbrigð­is­ins, sér í lagi ef þeir hafa þegið örv­un­ar­skammt.

„Þó að það sé sjald­gæfara að ein­stak­lingar veik­ist mikið sýnir reynsla land­anna í kringum okkur að þegar svo margir smit­ast þá megi búast við að þó nokkur fjöldi ein­stak­linga þurfi á sjúkra­hús­vist að halda þrátt fyrir mun lægra inn­lagn­ar­hlut­fall.“

Þórólfur hefur sagt að veiran sé óút­reikn­an­leg.

„Okkar mestu sér­fræð­ingar og sér­fræð­ingar alls staðar í heim­inum hafa verið að tala um að það séu svo miklar breyt­ingar í Omicron-afbrigð­inu og að jafn­vel fyrri sýk­ing sem menn hafa talið að sé það besta í þessu muni ekki virka,“ segir Víðir en þegar hafa komið upp til­felli meðal ann­ars hér á landi þar sem ein­stak­lingar hafa sýkst aftur. Víðir nefnir í þessu sam­bandi nauð­syn þess að fólk fái örv­un­ar­skammt­inn, þriðju bólu­setn­ing­una. Nú þegar hafa um 155.000 manns hér á landi fengið örv­un­ar­skammt. „Þeir sem hafa fengið hann virð­ast að minnsta kosti vera betur staddir heldur en hinir; þær þrjár sprautur duga að minnsta kosti eins og tvær sprautur gegn Delta og það er jákvætt. Við sjáum bara hvað það er mik­ill munur á þeim sem eru bólu­settir og óbólu­settir. Þeir sem eru óbólu­settir veikj­ast meira og lenda frekar á spít­ala.“

Sama dag og fyrr­nefnd frétt birt­ist, 28. des­em­ber, kom fram í til­kynn­ingu á vef Land­spít­ala að mönn­un á spít­al­an­anum sé mik­il áskor­un nú þegar um 100 starfs­menn eru frá vegna ein­angr­un­ar og fjöl­marg­ir í sótt­kví. Far­sótta­nefnd og við­bragðs­stjórn hafi þung­ar áhyggj­ur af stöð­unni en for­dæma­laus fjöldi smita sé að grein­ast á degi hverj­um. Land­spít­ali var 28. des­em­ber færður á neyð­ar­stig vegna vax­andi álags. Neyð­ar­stig hjá Land­spít­al­anum þýðir í raun að hann geti ekki starfað án utan­að­kom­andi aðstoðar. Verið var að flytja yfir 30 sjúk­linga á aðrar stofn­anir til að reyna að létta á álagi.

Áfall að greinast

Veiran skæða fer ekki í mann­grein­ar­á­lit. Víðir, sem fræddi land­ann og stapp­aði stál­inu í fólk, fór extra var­lega mán­uðum saman og fór ekki einu sinni út í búð. Samt náði veiran honum. Hann talar í því sam­bandi um sam­eig­in­lega snertifleti og að ekki hafi komið í ljós hvernig hann og fleiri í fjöl­skyld­unni smit­uð­ust. Veiran laum­að­ist á hann eins og þjófur um nótt.

Það var áfall að grein­ast. Og Víðir seg­ist hafa veikst frekar leið­in­lega og var hann veikur ansi lengi.

„Ég fór í próf í kringum 25. nóv­em­ber í hitti­fyrra vegna smits nálægt mér því ég var í sótt­kví. Þá kom jákvæð nið­ur­staða en ég var ein­kenna­laus. Ég greind­ist á mið­viku­degi og vakn­aði síðan á föstu­dags­morgn­inum með flensu­ein­kenni; ég byrj­aði á að fá kvef og var með haus­verk og fékk svo hita og var í tvo til þrjá daga með tals­vert háan hita, haus­verk og smá­hósta. Svo fór mér að skána. Ég var orð­inn miklu betri á mánu­deg­inum og hélt að ég myndi kom­ast létt í gegnum þetta. Hóstinn fór hins vegar að áger­ast. Ég varð svo ennþá lasnari þegar fór að líða á þá viku. Ég fékk þá mjög háan hita, mik­inn hósta og and­þyngsli. Súr­efn­is­mett­unin var mæld og kom í ljós að hún var mjög lág þannig að ég var tek­inn inn á göngu­deild­ina og þá var ég líka orð­inn mjög þurr og þurfti vökva. Tekin var lungna­mynd og kom í ljós að ég var með svokölluð Covid-lungu þar sem þetta var komið ofan í lungu. Ég var svona veikur í viku til 10 daga og þá fór mér hægt batn­andi. Ég byrj­aði að vinna fyrir jólin en ég var bara mjög lélegur og slappur og lækn­ir­inn sendi mig aftur í veik­inda­leyfi þannig að ég byrj­aði ekki að vinna fyrr en í jan­úar. Ég missti á þessum tíma bragð- og lykt­ar­skyn og það svona kemur og fer hjá mér ennþá. Það er eitt af þessum ein­kennum; suma daga finn ég enga lykt og ekk­ert bragð en aðra daga finn ég vonda lykt og vont bragð af öllu og svo suma sama finnst mér bragð- og lykt­ar­skynið vera eðli­legt. Þetta rokkar dálítið. Þetta virð­ist versna ef ég er mjög þreyttur.“

Hvað með hræðslu? Hræðslu við sjúk­dóm­inn sem getur drepið? „Það voru tíma­bil þegar ég var sem veikastur þar sem ég átti erfitt með að ná and­anum þegar ég fékk hósta­köst; það var mjög óþægi­leg til­finn­ing að finn­ast maður ekki geta andað almenni­lega þegar maður hóstaði svo mikið að maður náði ekki and­anum. Það var mjög óþægi­leg til­finn­ing.“

Víðir fór að byggja sig upp í fyrra­sumar; hann fór að hreyfa sig meira og hlaupa. „Það gekk ágæt­lega til að byrja með en þrekið fór að detta niður og ég varð mjög móður svo sem þegar ég gekk upp tröppur þegar ég æfði ekki reglu­lega. Þetta er sama sagan og maður heyrir frá mörgum sem hafa lent í þessu; menn hafa ein­hvern veg­inn byrjað algjör­lega á núll­punkti í þrek­inu þó menn hafi verið í fínu formi áður.“

Smitskömm

Víðir sagði að það hafi verið áfall að grein­ast. Hvað með and­legu hlið­ina síðan? Sálina? „Manni leið nátt­úr­lega illa til að byrja með og auð­vitað hafði ég áhyggjur af þessu. Ég fann það samt fljótt að ég var í góðum höndum. Starfs­fólk Covid-göngu­deild­ar­innar hringdi í mig einu sinni til tvisvar á dag; einu sinni á dag til að byrja með og svo tvisvar á dag þegar ég var orð­inn lasnari. Þegar þeir köll­uðu mig inn þá fann maður að það var verið að hugsa vel um mann þannig að ég var svo sem aldrei smeykur við þetta þannig. En auð­vitað leið manni ekki vel og ég hafði áhyggjur. En mér fannst ég alltaf upp­lifa að ég væri í öruggum höndum og að það væri passað upp á mann. Síðan eftir þetta var maður eins og eðli­legt er í ein­hvern tíma að jafna sig á þessu. En eins og ég segi; það var áfall að smit­ast. Það var það mikið sjokk. Ég þjáð­ist veru­lega lengi af smit­skömm þrátt fyrir það að hafa sjálfur talað mikið um og er enn að tala mikið um að menn eiga ekk­ert að skamm­ast sín fyrir að smit­ast. Það geta allir smit­ast og það geta allir smitað ein­hvern annan. En þetta var bara mjög erfitt en maður komst í gegnum þetta og sér hlut­ina bara eftir á í öðru ljósi. Ég skamm­ast mín ekki lengur fyrir að hafa smit­ast. Þetta er núna fyrir aftan mig eins og hvert annað verk­efni og ég hef lagt mikla áherslu á það við fólk að þetta sé eitt­hvað sem ger­ist og að það geti kannski ekk­ert gert í því þó það passi sig, fylgi sótt­vörnum og fari í bólu­setn­ingu. Svo bara læð­ist þetta ein­hvern veg­inn aftan að fólki. Þessi veira smeygir sér inn víða jafn­vel þó maður hegði sér mjög vel og geri allt sem á að gera.“

Víðir tal­aði um smit­skömm. Margir settu yfir for­síðu­mynd sína á Facebook setn­ing­una „Ég hlýði Víði“. Hann er spurður hvort smit­skömmin teng­ist því – að sá sem fólk vildi hlýða smit­að­ist svo sjálfur af veirunni. „Já, alveg örugg­lega. Eins og ég segi; maður var sjálfur búinn að vera í marga mán­uði í fram­lín­unni að tala fyrir sótt­vörnum en ég hafði farið gríð­ar­lega gæti­lega en frá því í mars hafði ég ekki farið í verslun eða neitt þar sem var fólk. Ég fór alla þessa mán­uði bara í vinn­una og síðan heim til mín. Ég fór ekk­ert. Maður bara hélt sig einn og sér en ein lyftu­ferð eða eitt­hvað slíkt virð­ist hafa verið nóg til að maður fengi þetta þrátt fyrir allt. Þarna lærði maður kannski líka ennþá betur að það er engin ástæða til að vera með ein­hverja smit­skömm en það tók mig smá­tíma að átta mig á því.“

Og Víðir var lengi að jafna sig. Hann seg­ist í sjálfu sér ekki enn vera orð­inn jafn­góður og hann var áður en hann veikt­ist þrátt fyrir að 13 mán­uðir séu síðan hann smit­að­ist. „Ég fell þess vegna að ein­hverju leyti inn í þann hóp sem er með lang­tíma­af­leið­ingar af Covid.“

Hann sagði að Covid-bar­áttan hafi yfir­tekið líf sitt. Hann er spurður hvort það að hafa sjálfur fengið Covid hafi aukið áhuga hans á því að sinna starfi sínu varð­andi Covid: Að upp­lýsa land­ann og stappa stál­inu í fólk. „Maður brennur fyrir að láta þetta ganga upp og gera það sem maður getur til þess að draga úr afleið­ing­unum. Það er alltaf verið að tala um afleið­ingar á sam­fé­lagið og heil­brigð­is­kerfið en ég hef ekki síður verið að talað mikið fyrir því hvað það skiptir miklu máli að hver ein­stak­lingur sleppi við að fá þetta. Ég er kannski ennþá meira að hugsa um að það að hver ein­stak­lingur sem sleppur við að fá Covid er sigur fyrir okkur öll.“

Mikill lærdómur

Það hefur mikið mætt á Víði und­an­farin miss­eri og hann hefur lært mikið um sam­fé­lagið og sig sjálfan.

„Mér finnst ég hafa fengið full­vissu fyrir því hvað Íslend­ingar eru seig þjóð, hvað seiglan okkar er mikil og hvað við getum tek­ist á við erf­iða stöðu. Við bognum en við brotnum ekki. Mótlætið hefur keyrt okkur saman. Við erum ekk­ert endi­lega sam­mála um leið­irnar en við höfum að mestu leyti staðið saman á þeirri leið sem hefur verið ákveðin. Hvað mig sjálfan varðar þá hef ég lært hvað það skiptir miklu máli að halda ró sinni og reyna að horfa yfir­vegað á hlut­ina. Mér finnst skipta máli að setja mig í spor þeirra sem maður er í sam­skiptum við. Maður er í sam­skiptum við fólk sem er jafn­vel búið að missa lífs­við­ur­væri sitt og er mjög reitt og síðan er það fólk sem hefur ekki trú á því að Covid sé til og aðilar sem halda að bólu­setn­ing­arnar séu plat. Maður verður að reyna að setja sig í spor þessa fólks sem er með aðrar skoð­anir og horfir á hlut­ina allt öðru­vísi heldur en maður gerir sjálfur og reyna að skilja hvað það er sem lætur það hugsa og tala eins og það gerir og reyna þá að afla upp­lýs­inga og gagna og rök­ræða við fólk um það. Maður hefur lært mikið á sjálfan sig í því að halda ró sinni sama hvað gengur á. Það hefur skipt mig mjög miklu máli.“

Og Víðir hefur líka lært mikið af því að hafa sjálfur fengið Covid. „Ég fékk meiri inn­sýn og meiri sam­hug eða samúð með þeim sem eru að veikj­ast svo sem þeim sem veikj­ast illa. Ég skil miklu betur hvað fólk er að ganga í gegnum sem fær þetta ofan í lungun og er að baksa við það, er með lélega súr­efn­is­mettun og er hundlasið og líður mjög illa. Auðvitað er auð­veld­ara að setja sig í spor þess þegar maður er búinn að prófa þetta. En þetta er ekki það sem maður vill að neinn lendi í; það er ekki skemmti­legt að prófa þetta. Það veit eng­inn hvernig þetta fer með næsta mann en ég var 53 ára þegar ég veikt­ist og í góðu formi og ekki með neina und­ir­liggj­andi sjúk­dóma en ég varð samt svona hundlas­inn. Það sem þessar sam­fé­lags­legu aðgerðir ganga dálítið út á er að vernda þá sem verða veik­ari; en við getum ekk­ert pikkað út þann hóp og sagt að ákveð­inn hópur sé miklu lík­legri til að verða veik­ari. Maður veit aldrei hvort sá sem smit­ast næst verði með lítil ein­kenni og las­inn í tvo til þrjá daga eða hvort hann endi á gjör­gæslu­deild og í önd­un­ar­vél.“

Starfi Víðis fylgir mikið álag – ekki bara á tímum kór­ónu­veirunnar. Vinnu­dag­arnir eru margir og oft langir. Og yfir­lög­reglu­þjónn­inn seg­ist vera vanur því. „Ég hef alla tíð unnið mikið og er með nokkuð góða seiglu varð­andi það og svo þarf maður bara að finna sína leið og það skiptir máli að vera við góða heilsu á meðan maður stendur í svona miklu álagi. Það er grund­vall­ar­at­riði að borða vel, taka lýsi, hreyfa sig og hvíla sig. Nota tím­ann vel. Svo er ómet­an­legt eins og ég sagði áðan að hafa svona sterka og öfl­uga fjöl­skyldu á bak við sig sem styður mann. Ég fæ mjög mikla orku frá mínu fólki.“

Flott teymi

Jú, lands­menn þekkja Víði í lög­reglu­bún­ingnum. Hann á sér auð­vitað sögu eins og aðrir. Þegar hann var lít­ill dreymdi hann um að verða flug­maður. Hann er lærður húsa­smiður og vann við smíðar í um 10 ár. Hann fór í björg­un­ar­sveit árið 1986 og var til að mynda sendur vestur í kjöl­far snjó­flóð­anna árið 1995. Hann fór síðan að vinna hjá Almanna­vörnum rík­is­ins árið 2000 í kjöl­far jarð­skjálft­anna á Suð­ur­landi. Almanna­varnir rík­is­ins voru lagðar niður þremur árum síðar og starfs­menn fluttir til rík­is­lög­reglu­stjóra og seg­ist Víðir hafa verið einn af fjórum starfs­mönnum sem fóru þangað. Hann ákvað síðan að fara í Lög­reglu­skól­ann árið 2006. „Ég hef mjög lítið unnið sem almennur lög­reglu­maður. Ætli þeir sem vinna á göt­unni kalli mig ekki „papp­írs­löggu“; ég hugsa það.“

Víðir Reyn­is­son hefur upp­lifað margt í starfi sínu en fyrir utan heims­far­aldur má nefna snjó­flóð, jarð­skjálfta og eld­gos. Og álagið er oft mikið eins og þegar hefur komið fram. „Það hafa verið nokkrar nætur sem maður hefur ekki sofið. Hugurinn hefur verið á flugi og maður hefur verið að velta því fyrir sér hvað næstu dagar beri í skauti sér í þessum málum. Það eru ekki margir áber­andi eins og ég, Alma og Þórólfur en það fólk sem stendur okkur næst í vinn­unni vinnur ekk­ert styttri vinnu­dag heldur en við þótt við séum ein­hver and­lit á þessu. Það er teymi sótt­varna­læknis og almanna­varna sem stendur á bak við þetta allt saman og það er nátt­úr­lega fullt af ótrú­legum karakt­erum í því. Maður reynir að horfa á jákvæðu hlið­arnar á svona ham­förum og eitt af því sem þessi atburður hefur gert er að ég hef kynnst ótrú­lega mikið af fólki sem er svo flott í því sem það er að gera og er algjör­lega laust við það að vera með ein­hver vand­ræði og vesen heldur er lausn­a­miðað. Og það er alveg sama hvað kemur upp á borðið á okkar dag­legu fundum; það er alltaf ein­hver sem seg­ist ætla að taka eitt­hvað verk­efni að sér.“

Þríeykið er lands­þekkt og segir Víðir að það sé í sjálfu sér skrýtið. „Ætli það séu ekki mestu áhrifin sem það hefur á mann er að maður finnur þá ábyrgð sem maður hefur og leggur sig ennþá meira fram við að sinna verk­efn­unum af trú og kær­leika sem maður hefur fyrir þessu starfi og fólk­inu í sam­fé­lag­inu. Þegar manni er treyst fyrir svona verk­efni þá er maður stoltur af því að fá þetta traust og leggur sig ennþá meira fram við að sinna verk­efn­unum vel.“

Indíánatjald og bangsi

Víðir á líf fyrir utan vinn­una. Auðvitað. Hann er kvæntur og eiga hjónin tvö börn og eitt barna­barn sem er eins og hálfs árs. Það er lítil stelpa.

„Ég kalla hana stundum leyni­vopnið mitt en það er ein­hver vítamín­sprengja að sitja með henni og púsla, fara í indíána­tjaldið, leika með bangs­ann, syngja eða lesa ein­hverjar sögur. Hjartað í mér stækkað mikið við að verða afi og við erum svo heppin að litla fjöl­skyldan býr rétt hjá okkur þannig að sam­gang­ur­inn er mik­ill. Það er bara ótrú­lega skemmti­legt og gaman að fá að taka þátt í upp­eldi á nýjum ein­stak­lingi.“

Svo eru það áhuga­málin. „Mér finnst vera gaman að vera úti og hreyfa mig. Ég spila golf. Það er hjóna­sportið en við hjónin erum saman í golf­inu og það er það sem við gerum í frí­tím­anum á sumrin en þá reynum við að spila golf eins oft og hægt er. Síðan fórum við til Spánar í fyrra­haust og spil­uðum þar golf í nokkra daga en það var rosa­lega afslapp­andi og gef­andi að vera bara úti í góðu veðri og leika sér. Það var alveg frá­bært. Síðan finnst mér vera mjög gaman að vinna í garð­inum; mér finnst vera gaman að smíða og ég gerði eins og margir í „covidinu“: Ég fékk mér heitan pott og var að smíða í kringum hann og gera það skemmti­legt. Svona vinna hreinsar hug­ann.“

Víðir segir að það hvað börnin sín séu góðar mann­eskjur séu hans mesti sigur. „Ég held að það sem maður er stolt­astur af sé að ég á tvö börn og við hjónin erum held ég bæði jafnstolt af því hvað þau eru góðir ein­stak­lingar og hvað þeim er annt um vini sína og sam­borg­ara. Þau vinna bæði svo­lítið í þeim geira að hlúa að sam­borg­urum sínum þannig að maður er mjög stoltur af því.“

Sumarlandið

Lífið getur verið eins og hafið á lygnum degi eða þegar stormar geisa. Víðir er spurður um það erf­ið­asta sem hann hefur gengið í gegnum. „Það er svo margt í líf­inu sem getur reynt á mann. Ég var nú bara innan við þrí­tugt þegar góður vinur minn dó úr krabba­meini og síðan annar nokkrum árum seinna. Þetta reynir auð­vitað á í þéttum vina­hópi og það er alltaf erfitt að missa. Maður vinnur sig í gegnum það þótt maður veik­ist eitt­hvað og hefur trú á því að maður nái heilsu aftur. Hitt er erf­ið­ara og slíkt reynir á mann. Það er líka ýmis­legt sem ég hef upp­lifað í starf­inu sem hefur verið erfitt en ég hef í tæp 30 ár unnið í kringum slys og ham­farir svo sem bílslys og snjó­flóð og það er ekki auð­velt. Ég held að slíkt markeri alla jafn­vel þótt menn séu vel þjálfaðir og með mikla reynslu. Sem betur fer hefur orðið mikil breyt­ing á því í seinni tíð að menn vinna úr því ann­að­hvort með félögum sínum, fag­fólki eða fjöl­skyldu sinni. Við sem höfum verið að vinna í tengslum við Covid erum til dæmis öll með okkar leiðir til þess að vinna úr erf­iðum dögum; við setj­umst reglu­lega niður og ræðum málin og förum yfir það sem hefur verið erfitt og svo höfum við líka aðgang að fag­fólki sem hjálpar okkur í gegnum þetta. Það er sem betur fer liðin tíð í þessum heimi að normið sé að harka af sér, bíta á jaxl­inn og halda bara áfram. Við erum komin lengra heldur en það í þessu. Það er fag­fólk sem hjálpar okkur á erf­iðum stundum í þessu bara eins og fólk fer til læknis þegar það er lasið.“

Víður hefur kynnst dauð­anum í gegnum starf sitt og einka­líf. Hvað er dauð­inn í huga hans?

„Ég ólst upp í krist­inni trú og þar er dauð­inn auð­vitað ekk­ert enda­lok. Ég hef svo sem ekk­ert velt því mikið fyrir mér nákvæm­lega hvað hann er en dauð­inn er nú fyrir flesta ein­hvers konar enda­lok; það er að segja fyrir þá sem eftir lifa og eru þetta þá oft erf­iðar kveðju­stundir. Það er stundum sagt að gam­alt fólk og veikt sé satt líf­daga og það sé þá ákveð­inn léttir þegar það deyr en sorgin er samt sem áður sterk þegar kemur að kveðju­stund­inni. Ég held að það sé eng­inn sem und­ir­búi sig alveg undir það að þurfa að kveðja ást­vini sína, hvað þá þegar það ger­ist snögg­lega eins og í slysum. Dauðinn fyrir okkur flest er sorg og það er bara spurn­ing hversu lengi hún varir og hvernig maður lærir að lifa með henni.“

Víðir er spurður hvort hann telji að eitt­hvað taki við að þessu lífi loknu.

„Já, mér finnst gott að trúa því að það sé eitt­hvað sum­ar­land eins og sumir kalla það.“

2022

Árið 2021 er liðið í ald­anna skaut og aldrei það kemur til baka. Víðir segir að ákveðnar hefðir ríki á heim­il­inu á gamlárs­kvöld. Nánasta fjöl­skyldan borð­aði saman á heim­ili hjón­anna og yfir­leitt er nauta­kjöt í mat­inn síð­asta kvölds árs­ins. „Svo er horft á skaupið og síðan er farið út að sprengja. Það er mis­mikið á milli ára. Ég var lengi virkur í björg­un­ar­sveit­ar­starfi og þegar ég var í Hjálp­ar­sveit skáta í Reykja­vík sá ég um flug­elda­sýn­ingar í langan tíma þannig að ég er vanur að skjóta upp stórum flug­eldum eins og á Menn­ing­arnótt og á stórum sýn­ingum. Við fjöl­skyldan erum alltaf með flug­elda á gamlárs­kvöld og höfum gaman af að skjóta þeim upp.“

Hver eru skila­boð yfir­lög­reglu­þjóns almanna­varn­ar­sviðs hjá rík­is­lög­reglu­stjóra til þjóð­ar­innar um ára­mót?

„Ég held að skila­boðin séu nátt­úr­lega bara að við getum að mörgu leyti horft til baka til síð­ustu tveggja ára og klappað hvert öðru á öxl­ina fyrir þraut­seigj­una fyrir að hafa staðið saman í gegnum þetta. Þetta er ekk­ert búið að vera auð­velt; það er mjög mikið af fólki búið að eiga mjög erfitt. Mjög margir hafa misst vinn­una og margir hafa veikst og svo hafa 37 manns lát­ist. Fjöl­skyldur þeirra sitja eftir með þá sorg. Þannig að það hafa margir átt erfitt. Við verðum líka að horfa á það að við höfum sem þjóð og sem sam­fé­lag gert gott og staðið okkur vel og ég held að ára­móta­heitið okkar ætti að vera að lifa í vel upp­lýstu og gagn­rýnu þjóð­fé­lagi, vera ófeimin við að ræða málin og taka umræð­una um ekki bara Covid heldur sam­fé­lagið okkar og í hvernig sam­fé­lagi við viljum lifa. Það hefur að und­an­förnu verið mikil umræða um ofbeld­is­menn­ing­una sem svo hefur verið kölluð og ég held að það skipti líka miklu máli fyrir okkur að halda þeirri umræðu áfram. Við eigum það langt í land með að við séum með ásætt­an­legt ástand í þeim málum og við megum ekki gleyma því en þó sú umræða hafi flogið hátt í haust þá finnst mér hún heldur vera að minnka. Ég held við eigum að taka þá umræðu mjög gagn­rýnið og kurt­eis­lega en ákveðið á nýju ári. Það sama gildir um sótt­varn­ar­að­gerðir: Við eigum að halda áfram að ræða málin, draga fram nýj­ustu þekk­ing­una og vís­indin og taka upp­lýstar ákvarð­anir um hvernig við vinnum þetta áfram.“

Víðir segir að árið 2022 legg­ist ann­ars bara vel í sig. „Þetta verður erfitt til að byrja með en svo fer að vora. Við skulum hins vegar vera undir það búin að fyrstu vikur árs­ins verði þungar og erf­iðar og það væri kannski gott að hafa jóla­ljósin okkar uppi extra lengi þetta árið.“