Í frétta­skýr­inga­þætt­inum Kveik í kvöld var fjallað um svo­kallað fjár­festa­svindl, sem hefur færst mikið í auk­ana síð­ustu ár. Gísli Jökull Gíslason, rann­sókn­ar­lög­reglu­maður, sagði í þætt­inum að fjár­hæð tjóns úr þess konar svindli sér komið upp í næstum hálfan millj­arð hér á landi, frá árinu 2017.

Um er að ræða skipu­lagða glæp­a­starf­semi á net­inu sem leiðir venju­legt fólk í gildrur, með ýmsum gylli­boðum um væn­legar fjár­fest­ingar. Oft birt­ast svindl af þessu tagi upp­runa­lega sem aug­lýs­ingar, sem líta út fyrir að vera fréttir af þekktum frétta­miðlum. Gjarnan má þar sjá þekkta Íslend­inga, sem full­yrt er að hafi þénað vel á umræddri fjár­fest­ingu. Ef smellt er á „frétt­ina“ fær­ast not­endur yfir­leitt næst inn á síður sem virð­ast til­heyra hinu og þessu fjár­fest­ing­ar­fyr­ir­tæk­inu, sem mælt var með í „frétt­inni“. Þar geta not­endur síðan tekið þátt í umræddri drauma­fjár­fest­ingu, með því að leggja til svo og svo mikið upp­hafsfé.

Lög­reglan á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hefur nú birt færslu á Facebook-síðu sinni vegna þátt­ar­ins, en lög­reglan var í sam­starfi við Kveik til að vekja athygli á þessum ört vax­andi flokki net­glæpa, „sem er einn sá skæð­asti í dag“.

Hér að neðan má lesa verkn­að­ar­að­ferð umræddra svindl­ara, sem lög­reglan á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hefur birt, almenn­ingi til varnar og fræðslu. Þar segir að aðferðin sé oft­ast sú sama, með nokkrum blæ­brigðum.

1. Veiði glæpa­mann­anna:

Aug­lýs­ingar á sam­fé­lags­miðlum eins og Facebook. Þessar aug­lýs­ingar gefa til kynna mik­inn gróða, oft­ast með fjár­fest­ingum í raf­mynt. Stundum er líka hringt beint í fólk.

2. Brota­þoli leiddur áfram:

Í aug­lýs­ing­unni er teng­ill sem leiðir oft á falska síðu sem er látin líta út fyrir að vera íslensk frétta­síða. Þar má sjá myndir af frægum Íslend­ingum, mis­not­aðar til að telja fólki trú um að þetta sé raun­veru­legt.

3. Netsíða „fjár­festa­fyr­ir­tækis“:

Það þarf ekki mikla kunn­áttu til að búa til hvers kyns net­síðu og láta hana líta út fyrir að vera raun­veru­lega. Á slíkum síðum er fólk hvatt til að skrá sig og sína. Síðan er stungið upp á því að fjár­festa fyrir við­ráð­an­lega upp­hæð, eins og 200 evrur og fara að græða.

4. Fylgt eftir með sím­hring­ingum:

Þetta er lyk­il­at­riði í svindlinu. Vina­legur „ráð­gjafi“ sem heitir þægi­legu nafni leggur sig fram við að vera besti þjón­ustu­að­il­inn en allt er það hluti af svindlinu. Þegar þeir hafa komið upp traust-sam­bandi (á ensku kallað con) þá fara þeir að hringja og segja að nú séu frá­bær tæki­færi á mark­aðnum og hvetja þig til að fjár­festa meira og meira. Í sýnd­ar­veru­leika heima­síð­unnar virð­ist við­kom­andi vera að græða en svo er ekki. Einu pen­ing­arnir eru þeir sem þeir eru að stela, engin fjár­fest­ing á sér stað. Þessu tíma­bili fylgir oft tíma­bundin vellíðan sem dregur brota­þola enn lengra inn í svind­lið.

5. Ný og ný flækju­stig:

Hunang og svipa, þeir nota ýmist gullin lof­orð eða til­kynna að nú sé allt að tap­ast nema fólk fjár­festi enn meira. Svo koma alls kyns skrýtin gjöld, jafn­vel þegar fólk vill fara að fá pen­inga til baka er þeim sagt að það sé ein­ungis hægt ef það sendir inn greiðslu.

Allt er þetta hluti af svika­myll­unni og þeir hætta ekki á meðan það er von á að ná meiri pen­ingum.

6. Nýjar nálg­anir:

Þegar þetta gengur ekki lengur þá reyna þeir nýjar aðferðir. Hót­un­ar­póstar um að það eigi að hand­taka þolendur fyrir þátt­töku í svindlinu af því þau tóku þátt í pen­inga­þvætti, nema þau greiði sekt. Eða þeir bíða um tíma og segj­ast svo vera fyr­ir­tæki sem getur end­ur­heimt pen­ing­ana, gegn fyr­ir­fram­greiðslu auð­vitað.

Allt þetta fer mjög illa með brota­þola, sem eru sendir í til­finn­inga­lega rús­sí­ban­areið og það til við­bótar við pen­ing­ana sem búið er að stela af þeim.

Aðferða­fræðin er mjög þróuð og glæpa­menn­irnir eru vel skipu­lagðir. Ein­stak­lingar sem þeir ná að grípa eru að keppa við skipu­lögð glæpa­sam­tök sem sér­hæfa sig í þessu.

Sumir hafa for­dóma gangvart brota­þolum í þessum málum. Það er röng nálgun. Svona glæpum fylgir oft mikil skömm hjá brota­þolum en munið að þarna eru sér­hæfðir glæpa­menn að störfum og hluti vinnu þeirra er að greina þá sem eru lík­legri til að falla fyrir þessum glæpum og það eru svindl­ar­arnir sem hafa ásetn­ing til að svíkja fé mis­kunn­ar­laust út úr fólki. Lögregla vill því brýna að það ætti engin skömm að fel­ast í því að fest­ast í hring­iðu fjár­festa­svindls.

Endilega hafið sam­band ef þið haldið að þið eða ein­hver sem þið þekkið séu brota­þolar í netsvikum í [email protected]

(Tekið frá lög­regl­unni á höf­uð­borgras­væð­inu)