Þróa tölvuleik til hjálpar börnum: „Mikill kvíði getur haft mjög neikvæð áhrif á barnið“

Brynja Inga­dóttir, dós­ent í hjúkr­un­ar­fræði segir í sam­tali við Háskól­ann að:

„Hjúkr­un­ar­fræð­ingar sem sinna ungum börnum þekkja vel af eigin reynslu að börn geta verið mjög hrædd og kvíðin fyrir því að fara í svæf­ingu. Bæði er það ókunn­ugt umhverfi, starfs­fólkið og ótti við sárs­auka og aðskilnað frá for­eldrum sem veldur þeim van­líðan. Mikill kvíði getur haft mjög nei­kvæð áhrif á barnið sjálft og líðan þess en einnig á árangur og útkomu með­ferð­ar­innar.“

Vegna þess­ara áhrifa hefur Brynja ásamt sam­starfs­fólki þróað tölvu­leik til þess að hjálpa börnum við að takast á við þennan ótta.

Mína og Draumlandið

Leik­ur­inn heitir Mína og Drauma­landið (e. Mina and the Land of Dreams) og er ætl­aður börnum á aldr­inum 4-8 ára. Hann er aðgengi­legur bæði á AppStore og Google Play og hefur þegar verið gef­inn út á þremur tungu­málum: íslensku, finnsku og ensku, en Brynja segir mögu­legt að bæta fleiri tungu­málum við.

Brynja segir að leik­ur­inn geti gagn­ast þeim sem glíma við þroska­hömlun, en: „Leikinn geta börn spilað með eða án aðstoðar for­eldra sinna nokkrum dögum áður en kemur að svæf­ing­unni.

Þau læra um und­ir­bún­ing (t.d. föstu á mat og drykk, bað), kynn­ast umhverfi á spít­ala (stutt mynd­bönd tekin á skurð­stofu), læra slök­unaræf­ingar, fá jákvæða styrk­ingu og hvatn­ingu til að efla hug­rekki og svo verð­laun í lokin.“

Tölvuleikir góð leið til fræðslu og þjálfunar

Brynja segir mark­miðið með þróun leiks­ins sé að hanna úrræði sem fræðir börn og kennir þeim að takast á við kvíða og hræðslu. Leikur sem er byggður á gagn­reyndri þekk­ingu og tækni.

Brynja lýsir því að: „Fyrri úrræði, eins og heim­sóknir á spít­ala, leikúr­ræði, notkun trúða, hafa reynst dýr, ekki aðgengi­leg öllum og ekki fýsi­leg þótt þau hafi borið ágætan árangur.“

En hún hefur stofnað fyr­ir­tækið NúnaTrix ehf. ásamt sam­starfs­konu sinni, Katrínu Jóns­dóttur hjúkr­un­ar­fræð­ingi, utan um þróun hug­mynd­ar­innar og fleiri kennslu­tölvu­leikja.

Leikskólabörn aðstoðuðu við hönnun 

Brynja segir enn fremur að tölvu­leik­ur­inn hafi verið hann­aður með aðstoð leik­skóla­barna sem tóku þátt í vinnu­smiðjum og not­hæfni­próf­unum, en tölvu­leikir til kennslu séu áhuga­verð við­bót við hefð­bundnar kennslu­að­ferðir.

„Þeir búa yfir mörgum eig­in­leikum sem geta stutt við áhuga­hvöt og nám, jafnt barna sem full­orð­inna. Innan heil­brigð­is­geirans eru hann­aðir leikir fyrir börn og full­orðna sjúk­linga en einnig til að þjálfa heil­brigð­is­starfs­fólk. Þetta er ung grein og það hefur verið gagn­rýnt að ekki skuli vera gerðar vand­aðar rann­sóknir sam­hliða gerð þeirra og útgáfu.“

Nýtist vel í undirbúningi fyrir svæfingu

Það á þó ekki við í þessu til­viki því Brynja og sam­starfs­fólk vinna að rann­sóknum sem lýsa þróun og gerð leiks­ins, nota­gildi hans og áhrifum á kvíða, þekk­ingu og trú á eigin getu og fýsi­leika þess að inn­leiða hann í klíníska starf­semi. Hópurinn hefur þegar fengið eina rit­rýnda grein birta í vís­inda­tíma­riti en þar er þróun og prófun á nota­gildi leiks­ins lýst.

„Prófanir leiddu í ljós að leik­ur­inn nýt­ist vel í und­ir­bún­ingi fyrir svæf­ingu en um leið fengum við mik­il­vægar upp­lýs­ingar sem við nýttum til að breyta leiknum áður en við gerðum hann aðgengi­legan,“ segir Brynja og bætir við: „Við höfum einnig gert for­rann­sókn á leiknum með þátt­töku barna sem fóru í svæf­ingu á Land­spít­ala og for­eldra þeirra og sam­bæri­leg rann­sókn var gerð í Finn­landi. Þá erum við að und­ir­búa íhlut­un­ar­rann­sókn í báðum löndum þar sem áhrif leiks­ins á kvíða, þekk­ingu og fleira verður könnuð.“

Fjölbreytt og þverfræðilegt þróunarverkefni

Brynja segir að tón­listin við leik­inn sé frum­samin og tekin upp á Íslandi. En vinna við tölvu­leiki sem þennan er afar umfangs­mikil og krefst fjöl­breyttrar og þver­fræði­legrar þekk­ingar. Að verk­efn­inu koma bæði full­trúar Háskóla Íslands og Land­spít­ala og fræða­fólk frá Háskól­anum í Turku í Finn­landi.

„Í rann­sókn­ar­hóp­unum eru rann­sak­endur, sér­fræð­ingar í sjúk­linga­fræðslu, barna­hjúkrun og svæf­inga­hjúkrun, marg­miðl­un­ar­fræð­ingur, sál­fræð­ingur og leik­skóla­kenn­ari. Finnskt tölvu­leikja­fyr­ir­tæki hann­aði leik­inn og frá því komu leikja­hönn­uðir, tölv­un­ar­fræð­ingar, mennt­un­ar­fræð­ingar og fleiri.“

Brynja segir nánar frá verk­efn­inu og Núnatrix ehf. á hádeg­is­við­burði í Háskóla Íslands sem nefn­ist Skyndikynni af sprota­fyr­ir­tækjum Háskóla Íslands þann 19. maí. Við­burð­ur­inn er hluti af Nýsköp­un­ar­viku sem stendur dag­ana 16.-20. maí og Háskól­inn tekur virkan þátt í