Skógrækt á Íslandi hefur neikvæð áhrif á vaðfugla: „Áhrifin að gæta í Evrópu og Afríku“

Ný rann­sókn sýnir að þótt skóg­rækt geti gegnt hlut­verki í bar­átt­unni við hnatt­ræna hlýnun þá hafa umfangs­miklar breyt­ingar í gróð­ur­fari hér­lendis mikil áhrif á fjöl­breyti­leika og þétt­leika dýra, ekki síst vað­fugla.

Í grein sem birt­ist fyrir helgi í hinu virta tíma­riti J. Applied Ecology, sem er flagg­skip breska vist­fræði­fé­lags­ins, kemur fram að af sjö algengum vað­fuglum sem voru rann­sak­aðir var þétt­leiki fimm þeirra, heið­lóu, spóa, tjalds, lóu­þræls og jaðrakans nær helm­ingi minni næstu tvö hund­ruð metra við skóg­ar­jað­ar­inn sam­an­borið við svæði sem voru fjær skóg­inum allt að 700 metrum. Hrossa­gaukur, ásamt skóg­ar­þresti sem er spör­fugl, var hins vegar í meiri þétt­leika nærri skóg­ar­jaðr­inum en fjær honum.

Engin áhrif mæld­ust af hæð trjáa, stærð og þétt­leika skóg­ar­reita, eða hvort um barr- eða lauf­skóga var að ræða. Nið­ur­stöð­urnar hafa þýð­ingu fyrir skipu­lag skóg­ræktar en þjóðir heims leggja nú mikla áherslu á að koma í veg fyrir að aðgerðir gegn lofts­lags­breyt­ingum vinni gegn öðrum mark­miðum í nátt­úru­vernd.

Aukin skógrækt getur haft mikil áhrif á farfugla

Í grein­inni í J. Applied Ecology kemur fram að mik­il­vægt sé að greina áhrifin af skóg­rækt til að kom­ast hjá því að valda óaft­ur­kræfum breyt­ingum á dýra­stofnum sem hafa hátt vernd­ar­gildi.

Aldís Erna Páls­dóttir, dokt­or­snemi og fyrsti höf­undur grein­ar­innar segir að: „Mikill fjöldi far­fugla verpi hér á landi og Íslend­ingar hafa skrifað undir alþjóð­lega samn­inga og skuld­bundið sig til að vernda þessa fugla­stofna. Það er því mik­il­vægt að huga að áhrifum skóg­ræktar á þessar teg­undir og bregð­ast við þeim áður en áhrifin koma fram á far­leiðum íslenskra fugla í Evrópu og Afríku.“

Áhrif breytinga á landnotkun á norðurslóðum á þéttleika vaðfugla

„Á Íslandi eru stórir hlutar heims­stofna ýmissa far­fugla sem verpa á jörðu niðri í opnum búsvæðum. Ef aukin skóg­rækt hefur áhrif á dreif­ingu og stofn­stærðir þess­ara teg­unda, getur áhrif­anna gætt á vetr­ar­stöðvum þeirra í Evrópu og Afríku.“

Aldis mun verja dokt­ors­rit­gerð sína við Háskóla Íslands 28. júní. Í dokt­ors­rann­sókn­inni hefur Aldís beint sjónum að áhrifum breyt­inga á land­notkun á norð­ur­slóðum á þétt­leika vað­fugla.

Aldís Erna Páls­dóttir, dokt­or­snemi og fyrsti höf­undur rann­sókn­ar­innar.