Viðbrögðum íslenskra stjórnvalda hrósað – Oftast dregið úr þjónustu þegar þörfin eykst

Íslenskum stjórn­völdum er hrósað sér­stak­lega í alþjóð­legri skýrslu fyrir þolendur kyn­bund­ins ofbeldis.

UN Women og Þró­un­ar­sam­vinnu­stofnun Sam­ein­uðu þjóð­anna (UNDP) hafa gefið út nýja skýrslu um við­bragðs­á­ætl­anir ríkja heims­ins við COVID-19 far­aldr­inum. Í skýrsl­unni er sér­stak­lega fjallað um við­brögð íslenskra stjórn­valda vegna kyn­bund­ins ofbeldis gegn konum og börnum.

Skýrslan heitir Govern­ment Responses to COVID-19: Lessons on Gender Equality for a World in Turmoil og kom út í sumar.

Brugðust við auknu álagi

Viðbrögð íslenskra stjórn­valda voru að styðja betur við þau þjón­ustu­úr­ræði sem þegar voru til staðar og tryggja áfram­hald­andi starf­semi þeirra vegna aukn­ingu kyn­bund­ins ofbeldis gegn konum og börnum á tímum COVID-19.

Í skýrsl­unni er því einnig lýst að íslensk stjórn­völd hafi skipað teymi sér­stak­lega til að stýra og sam­ræma vinnu við útfærslu aðgerða gegn ofbeldi.

Meðal þess sem teymið lagði til var að koma yrði á fót upp­lýs­inga­torgi, opna kvenna­at­hvarf á Akureyri, auka stuðn­ing við börn í við­kvæmri stöðu og auka fjár­veit­ingar til frjálsra félaga­sam­taka og sveit­ar­fé­laga til að halda úti þjón­ustu.

Þannig fékk Kvenna­at­hvarfið 100 millj­ónir til að bæta húsa­kost sinn og aðgengi; Stígamót fékk 20 millj­ónir til að bregð­ast við auknu álagi og draga úr bið­tíma og Reykja­vík­ur­borg fékk styrk til að fjár­magna tíma­bundið hús­næði fyrir heim­il­is­lausar konur.

Almennt ekki hugað að kynjasjónarmiðum

Efni skýrsl­unnar er unnið af grein­ing­ar­deildum UN Women og UNDP og fjallar um aðgerðir stjórn­valda um allan heim vegna COVID-19 með til­liti til kynja­sjón­ar­miða og jafn­réttis. Unnið var með gögn frá 226 ríkjum heims og var nið­ur­staðan sú að almennt var ekki hugað að kynja­sjón­ar­miðum í við­bragðs­á­ætl­unum ríkja.

• 13 ríki af 226 gerðu aðgerðir gegn kyn­bundnu ofbeldi að ríkj­andi stefnu í aðgerð­ar­á­ætl­unum sínum.
• 0,0002% af fjár­magni sem fór í COVID-19 við­bragðs­á­ætl­anir fór í að upp­ræta kyn­bundið ofbeldi.
• Ríki sem eiga sterka fem­iníska hreyf­ingu voru tals­vert lík­legri til að taka til­lit til kynja­sjóna­miða í COVID-19 áætl­unum sínum en þau ríki þar sem engin eða veik fem­inísk hreyf­ing er við lýði.
• 12% af efna­hags­á­ætl­unum ríkja studdu við efna­hags­legt öryggi kvenna.
• 82% af aðgerð­arteymum þess­ara 226 ríkja voru skipuð karl­mönnum að mestu. Aðeins 7% aðgerðateyma voru með jafnt kynja­hlut­fall. 11% voru skipuð konum að mestu.

Í skýrsl­unni er einnig farið yfir úrræði sem þóttu vel til takast, líkt og úrræði íslenskra stjórn­valda til að sporna geng kyn­bundnu ofbeldi og auka þjón­ustu til þolenda kyn­bund­ins ofbeldis á tímum COVID-19.

Oftast dregið úr þjónustu þegar þörfin eykst

Í skýrsl­unni kom fram að þegar ham­farir, átök eða efna­hags­þreng­ingar herja á, eykst tíðni kyn­bund­ins ofbeldis. Á sama tíma skerð­ist aðgengi að þjón­ustu, m.a. vegna þess að inn­viðir verða fyrir skemmdum eða dregið er úr fjár­veit­ingum.

Á tímum COVID-19 jókst tíðni kyn­bund­ins ofbeldis umtals­vert á sama tíma og aðgengi að úrræðum var tak­markað vegna sam­komu­banna og fjár­skorts.