Skyndilegur missir: „Sorg fjölskyldunnar viðurkennd óháð fjölskyldugerð“

„Í dag fæ ég tæki­færi til að flytja ávarp á ráð­stefnu Sorg­ar­mið­stöðv­ar­innar sem ber yfir­skrift­ina „Skyndi­legur missir“. Lengi vel þótti það mik­ill per­sónu­legur styrk­leiki að bera ekki til­finn­ingar sínar á torg. Það þótti allt að hetju­legt að harka bara af sér og bera harm sinn í hljóði – en harm­ur­inn minnk­aði ekk­ert við það.“

Guð­mundur Ingi Guð­brands­son, félags- og vinnu­mark­aðs­ráð­herra sendi frá sér pistil á Vísi þar sem hann talar fyrir mik­il­vægi þess að nú sé búið að sam­þykkja lög um sorg­ar­leyfi.

„Sem betur fer þá erum við fæst á þessum stað lengur. Og, með sam­þykki laga um sorg­ar­leyfi í júní síð­ast­liðnum, höfum við tryggt laga­legan rétt for­eldra til þess að fá leyfi frá störfum í kjöl­far barns­missis og þar með meira svig­rúm til að vinna úr sorg sinni.

Guð­mundur segir þetta sé stórt skref fyrir rétt­indi fólks á vinnu­mark­aði.

„Með sorg­ar­leyf­inu gefst for­eldrum einnig meira rými til að styðja eft­ir­lif­andi systkin við að takast á sorg sína og breyttar aðstæður. Það að for­eldrar geti tekið sér leyfi frá störfum og greiðslur komi til móts við tekju­tap er einnig stórt skref fyrir rétt­indi fólks á vinnu­mark­aði og er lík­legt til að draga úr líkum á því að fólk detti út af vinnu­mark­aði.“

Eins og fyrr segir voru lögin sam­þykkt í júní og taka gildi um ára­mót.

„Lögin taka gildi um ára­mót. Rétt­ur­inn til sorg­ar­leyfis verður sex mán­uðir og greiðslur nema 80% af með­al­tali heild­ar­launa, þó að hámarki 600.000 kr. á mán­uði. Fólk utan vinnu­mark­aðar eða sem er í minna en 25% starfi fær sorg­ar­styrk, þar á meðal náms­menn. Það er líka gert ráð fyrir að for­eldrar geti nýtt rétt sinn til sorg­ar­leyfis sam­hliða minnk­uðu starfs­hlut­falli yfir lengra tíma­bil.

Eitt af því sem mér þykir sér­stak­lega vænt um í lög­unum er hvernig hug­takið for­eldri er skil­greint, en það er gert með mun víð­tæk­ari hætti en í annarri lög­gjöf. Það geta því fleiri en tveir ein­stak­lingar átt rétt á sorg­ar­leyfi og er þar um sjálf­stæðan rétt hvers for­eldris að ræða. Þannig er sorg fjöl­skyld­unnar í heild við­ur­kennd óháð fjöl­skyldu­gerð en með því er lög­unum ætlað að koma til móts við fjöl­breytt fjöl­skyldu­mynstur í íslensku sam­fé­lagi.

Um leið og við fögnum nýjum lögum um sorg­ar­leyfi þá þarf að huga að næstu skrefum er varða aukin rétt­indi fólks vegna and­láts nákom­inna. Er þar nær­tæk­ast að horfa til barna­fjöl­skyldna og er grein­ing­ar­vinna þess efnis þegar hafin í félags- og vinnu­mark­aðs­ráðu­neyt­inu.“