Gunnar segist ekki gráðugur en biðst afsökunar á bréfinu

Gunnar Þór Gíslason, for­maður stjórnar Ölmu leigu­fé­lags, segir það ekk­ert með græðgi að gera að félagið hafi hækkað leigu 65 ára konu um 75 þús­und krónur á mán­uði. Leigu­fé­lagið hefur verið gagn­rýnt harð­lega und­an­farið eftir að Ragnar Þór Ing­ólfs­son, for­maður VR, vakti athygli á máli kon­unnar. Henni var til­kynnt skyndi­lega að leiga hennar myndi hækka úr 250 þús­und í 325 þús­und krónur á mán­uði um ára­mótin.

Gunnar Þór biðst afsök­unar í aðsendri grein sem birt­ist í Frétta­blað­inu í morgun hvernig kon­unni var til­kynnt um hækk­un­ina. Hann stendur þó fast á því að ekk­ert óeðli­legt sé við það að hækka leig­una. Leigu­verð kon­unnar hafi verið lágt vegna þess að samn­ingur hennar var stofn­aður í miðju COVID. Félagið hafi ein­ungis verið að leið­rétta það

Hér fyrir neðan má lesa pistil Gunnars í heild sinni.

Um allan heim ræðst fast­eigna­verð af bygg­ing­ar­kostn­aði ann­ars vegar og mark­aðs­verði hins vegar. Að koma sér upp þaki yfir höf­uðið er í raun ævi­starf hér á Íslandi fyrir flest fólk og leið­ang­ur­inn því miður mikil óvissu­ferð vegna verð­bólgu og vaxta­umhverfis. Nánast rús­sí­bana­reið. Enginn fettir samt fingur út í það að verð íbúð­ar­hús­næðis ráð­ist af mark­aðnum á hverjum tíma – og þar geta sveifl­urnar verið býsna miklar.

Sumum vex þessi óvissa í augum og kjósa frekar að vera á leigu­mark­aði. Aðrir velja leigu­mark­að­inn af því þeir vilja ekki festa sig niður og enn aðrir hafa ekki fjár­hags­legar aðstæður til þess að ráð­ast í íbúða­kaup og fara þannig til­neyddir á leigu­mark­að­inn. Á honum gilda eðli­lega sömu lög­mál og við fast­eigna­kaup. Leigu­verð hlýtur alltaf að fylgja kostn­aði og mark­aði. Rétt eins og kaup­verð íbúða. Þegar grannt er skoðað er annað óhugs­andi. Og hefur ekk­ert með græðgi að gera heldur eðli­lega fram­legð af því fjár­magni sem bundið er í rekstr­inum.

Íbúða­fé­lagið Alma rataði í fjöl­miðla í síð­ustu viku vegna 30% hækk­unar á húsa­leigu til eins við­skipta­vinar. Sumir, jafn­vel fjöl­miðlar, hafa talað um þessa hækkun í fleir­tölu og gefið þannig í skyn að Alma hafi hækkað húsa­leigu til allra við­skipta­vina sinna um 30%. Það er alrangt. Þær hækk­anir sem hluta af leigj­endum okkar var til­kynnt um að kæmu til fram­kvæmda í upp­hafi næsta árs voru að með­al­tali innan við tíu pró­sent. Þetta til­tekna til­felli kom upp vegna þess að verið var að upp­reikna og end­ur­nýja samn­ing sem upp­haf­lega var stofnað til þegar leigu­verð í mið­bænum var lágt í miðjum kór­ónu­veiru­far­aldr­inum. Sá veru­leiki er allt annar í dag.

Enda þótt breyt­ingin hafi verið full­kom­lega eðli­leg aðlögun að gjör­breyttu mark­aðs­verði í mið­borg­inni skal, eftir nán­ari skoðun, fús­lega við­ur­kennt að standa hefði mátt með nær­gætn­ari hætti að til­kynn­ing­unni um nýtt leigu­verð þegar hækkun var jafn mikil og raun bar vitni. Á því er beðist afsök­unar. Um leið vil ég upp­lýsa að við höfum nú þegar brugð­ist við vegna þess­ara mis­taka og umræð­unnar sem skap­að­ist í kjöl­farið. Við höfum end­ur­skoðað verk­ferla okkar þannig að við munum héðan í frá setja hækk­unum leigu­verðs við end­ur­nýjun samn­inga ákveðin mörk, bæta upp­lýs­inga­gjöf okkar og sam­skipti við við­skipta­vini og auka sveigj­an­leika þeirra leigu­taka okkar sem vilja leita á önnur mið.

Samfélag okkar hefur byggt upp sterkt félags­legt kerfi til þess að tryggja þeim húsa­skjól sem ekki ráða við ríkj­andi mark­aðs­að­stæður. Til staðar eru líka óhagn­að­ar­drifin leigu­fé­lög sem njóta stuðn­ings ríkis og sveit­ar­fé­laga og geta því boðið hús­næði á lægra verði en ella. Alma starfar hins vegar á frjálsum mark­aði og þarf að vera á sam­keppn­is­hæfu verði sam­hliða því að grund­valla rekstur sinn á eðli­legri afkomu. Það hefur reynst erf­iður línu­dans í því óstöðuga efna­hags­um­hverfi sem ríkt hefur á Íslandi um langt skeið.

Langstærsti hlut­inn af leigu­mark­aði íbúð­ar­hús­næðis á Íslandi er í höndum ein­stak­linga og verð­lagn­ing þeirra ræðst af hinu ein­falda lög­máli um fram­boð og eft­ir­spurn. Sér­stakar skyldur við leigu­taka eru oft­ast litlar sem engar og búsetu­réttur leigj­and­ans afar tak­mark­aður. Leigu­um­hverf­inu fylgir þannig mikil og stöðug óvissa. Alma býður hins vegar upp á leigu­samn­inga til allt að fimm ára á mark­aðs­kjörum. Það þýðir að leigu­takar geta gengið að því vísu að raun­verð leig­unnar hækkar ekki á þeim tíma.

Hlutverk fast­eigna­fé­laga á leigu­mark­aði er, og verður, að festa leigu­úr­ræðin í sessi sem öruggan val­kost þeirra sem af alls kyns ástæðum vilja ekki skuld­setja sig upp í rjáfur til þess að „eign­ast“ sitt eigið hús­næði. Það fólk á engu að síður að geta notið skjóls og skiln­ings, öryggis og áhyggju­leysis hvað heim­ili sitt varðar. Alma íbúða­fé­lag leggur sitt lóð á þær vog­ar­skálar af miklum metn­aði. Enn þá erum við ein­ungis með vel innan við 5% mark­aðs­hlut­deild á leigu­mark­aðnum en við höfum jafnt og þétt verið að fjölga leigu­í­búðum okkar og auka þannig fram­boð. Það er bjarg­föst sann­fær­ing mín að vönduð fast­eigna­fé­lög á leigu­mark­aði séu með fag­mennsku sinni dýr­mætur hluti af fram­tíð­ar­lausnum í hús­næð­is­málum þjóð­ar­innar.