Hafrún Lilja er að eigin sögn ekki ein af þeim sem kemst í jóla­skap um leið og IKEA-geitin rís upp.

„Ég dett yfir­leitt ekki í jólagír­inn fyrr en í kringum 20. des­em­ber. Aðdrag­and­inn finnst mér ekk­ert sér­stakur, öll jóla­lögin, skrautið og stressið er ekki beint minn tebolli. En ég er mikið fyrir hefð­irnar og sam­ver­una með fólk­inu mínu í kringum hátíð­irnar, en við fjöl­skyldan höldum í nokkrar hefðir sem mér þykja ómissandi. Fyrst og fremst ber að nefna upp­setn­ingu jóla­þorps­ins hjá for­eldrum mínum, það er alveg heilög stund. For­eldrar mínir eru svo alltaf með hádeg­is­boð á aðfanga­dag fyrir okkur syst­urnar, maka og börn. Það er ein af mínum upp­á­halds­hefðum og hringir pínu­lítið inn jólin.“

Þegar kemur að ómissandi hefðum tengdum mat nefnir Hafrún fyrst ristað brauð með graf­lax og heima­til­búna sósu með. „Svo býr pabbi til heims­ins bestu sósu með jólamatnum sem ég kýs að kalla „pabbasósu“ en ég fæ mér yfir­leitt smá­vegis kjöt með sós­unni. Ég er sem sagt mikil sósu­kona. Svo má ekki gleyma því að njóta líka yfir hátíð­irnar og safna orku. Ég geri það bæði með því að liggja í uppi í sófa, undir teppi  með söru­skál­ina og með því að fara aðeins út í ferska loftið og kyrrð­ina og hreyfa mig. Mér finnst best að finna jafn­vægið í öllu.“

Hafrún hefur mik­inn áhuga á mat­ar­gerð og bakstri og er dug­leg að prófa sig áfram með nýjar upp­skriftir. „Ég þarf oft að vera svo­lítið flókin þegar kemur að elda­mennsku, vil oft vera með margar teg­undir af með­læti og svona, en Hjalti, kær­asti minn, kýs að hafa hlut­ina örlítið ein­fald­ari sem er bara frá­bært. Þar komum við aftur að jafn­væg­inu góða,“ segir hún. „Fyrir jólin baka ég yfir­leitt sörur, mömmu­kossa og ser­ena­kökur. Svo bý ég líka til sultu og jólaís. En enda­legur listi fer í raun allt eftir því hvað ég gef mér tíma í og hvað mig langar að gera hverju sinni.“

Sultan sem er góð með öllu

„Fyrst ætla ég að gefa upp­skrift að sultu sem hefur verið lengi í upp­á­haldi hjá mér með jólamatnum. Æsku­vin­kona móður minnar, sem kvaddi þessa ver­öld allt of snemma, gerði alltaf þessa sultu fyrir jólin. Hún keyrði hana alltaf út á aðfanga­dag til okkar og ann­arra. Þó að upp­skriftin sé ein­föld er það minn­ingin um þessa ynd­is­legu mann­eskju sem ég kýs að halda á lofti á þennan hátt og gefur mér og fjöl­skyldu minni mikið. Ég hef und­an­farin tvenn jól gert þessa sultu og laumað með til ætt­ingja og vina og hyggst gera það áfram.

En það er svo frá­bært að hún er góð með öllu. Ég borða hana alltaf með ham­borg­ar­hryggnum á jól­unum. En sultan er líka frá­bær með ostum, í jóla­graut­inn, ofan á brauð eða hvað sem er. Ég hvet ykkur til að prófa.“

Jarðaberjasulta með kanil

500 g jarð­ar­ber
250 g sykur
1-2 kanil­stangir (ég set yfir­leitt 2-3 stangir því ég vil meira kanil­bragð)
½ poki sultu­hleypir
20-30 ml vatn

Allt er sett saman í pott og látið malla á með­al­háum hita í svona 30-40 mín. Ég kýs að hafa jarð­ar­berin vel maukuð og því læt ég sult­una malla jafn­vel lengur og stappa þau niður með sleif­inni á meðan ég hræri. En ef jarð­ar­berin eiga að halda lögun sinni skal láta sult­una malla á lægri hita.

47. tbl. 2018, Hafrún Lilja, kaka, köku­blaðið, kökur, Margrét Björk, VI1810191960, vikan

Riz à l‘amande

125 g graut­ar­grjón
50 g sykur
1 vanillu­stöng
1,2 l nýmjólk
500 ml þeyttur rjómi
200 g möndlur, saxaðar gróft

Setjið hrís­grjón, sykur og nýmjólk í pott. Skerið vanillu­stöng­ina í tvennt og skafið inni­haldið ofan í pott­inn. Látið stöng­ina fylgja með. Sjóðið rólega saman í 40 mín. Hrærið reglu­lega og gætið þess að graut­ur­inn brenni ekki við. Slökkvið undir og setjið lok yfir. Látið standa og kólna. Kælið graut­inn yfir nótt.

Þeytið rjómann og hakkið möndl­urnar. Blandið var­lega saman við graut­inn. Gott er að gera það í þremur skömmtum. Geymið heila möndlu fyrir möndlu­gjöf. Berið fram með kirsu­berjasósu (kara­mellusósu og/eða jarð­ar­berja-kanilsult­unni).

Skotheldur jólaís

Gott er að gera ísinn nokkrum dögum fyrir jólin.

„Hér er upp­skrift að jóla­ísnum sem ég hef alltaf gert und­an­farin ár. Upp­skriftin er mjög ein­föld og tekur enga stund að skella í. Gott er að gera hana nokkrum dögum fyrir jólin og hafa eft­ir­rétt­inn til­bú­inn. Hægt er að leika sér með blönd­una með því að setja mis­mun­andi bragð­dropa og kurl í hana. Á mynd­inni má sjá ísinn í litlum tupperware-ísformum sem eru húðuð með hjúpsúkkulaði og skreytt með ferskum berjum.

En það sem mér þykir svo gott við ísinn er að það er hægt að leika sér með allskyns útfærslur. Setja í mis­mun­andi form og skreyta eftir til­efnum. Hlut­föllin af blönd­unni henta vel í eitt stórt íshring­form og svo þrjú lítil form eins og sést á mynd­inni. En þessi stærð er að mínu mati full­kom­inn skammtur í eft­ir­rétt á aðfanga­dags­kvöld og svo á ég hring­inn alltaf til við annað til­efni yfir hátíð­irnar.“

5 eggja­r­auður
5 msk. sykur
1 vanillu­stöng
½ l þeyttur rjómi
½ tsk. vanillu­dropar
½ poki af Nóa-kara­melluk­urli

Setjið eggja­r­auð­urnar í hræri­vél­ar­skál og þeytið í 1 mín­útu. Hellið sykrinum smátt og smátt saman við eggin og hrærið þar til syk­ur­inn og rauð­urnar verða léttar og ljósar eða í u.þ.b 5 mín­útur. Skerið vanillu­stöng­ina til helm­inga eftir endi­löngu og skafið kornin innan úr henni með hníf.

Setjið vanillu­kornin út í eggja­r­auð­urnar og látið vél­ina ganga í 10 sek. Blandið 1/3 af þeytta rjóm­anum saman við eggja­blönd­una með píski. Blandið afgang­inum af rjóm­anum smátt og smátt saman við blönd­una með stórri skeið eða sleif. Smakkið til með vanillu­dropum og setjið kur­lið var­lega í blönd­una og hrærið til. Setjið ísblönd­una í ísform og frystið.

Myndir / Hákon Davíð Björns­son