Rósa Kristín Bene­dikts­dóttir er tengiliður ung­versku tann­lækna­stof­unnar Madenta í Búdapest.

„Við byrj­uðum í mars og ég ætl­aði að gera þetta að auka­vinnu. En það hefur verið mikil eft­ir­spurn. Fimm hafa farið út og ég er með tugi pant­ana frá fólki sem er að skoða það að fara til tann­læknis í Búdapest,“ segir Rósa Kristín Bene­dikts­dóttir, sem er tengiliður ung­versku tann­lækna­stof­unnar Madenta í Búdapest.

Mikil ásókn hefur verið upp á síðkastið hjá fólki á miðjum aldri, örorku­þegum og líf­eyr­is­þegum að fara í tann­við­gerðir í Austur-Evrópu. Pólland og Ung­verja­land eru vin­sæl­ustu löndin um þess­ari mundir. Ásóknin skýrist af því að tann­lækna­stofur frá lönd­unum eru með tengiliði hér á landi. Þá hjálpar til að beint flug er til land­anna og end­ur­greiða Sjúkra­trygg­ingar tann­lækna­kostnað fyrir líf­eyr­is­þega, þ.e. örorku- og elli­líf­eyr­is­þega.

Oftast er um að ræða dýr­ari tann­við­gerðir á borð tann­plönt, það er þegar ný tönn er skrúfuð ofan í rót­ar­stæði, en einnig krónur og brýr og margt fleira. Yngra fólk leitar eftir tann­fegrun. Ætla má að tann­lækna­kostn­að­ur­inn í Ung­verja­landi sé 50-70% lægri en hér á landi.

Rósa fór sjálf til tann­læknis í Búdapest árið 2014 og aftur í fyrra. Í kjöl­farið ræddi hún við eig­anda tann­lækna­stof­unnar Madenta og varð úr að hún gerð­ist tengiliður hennar hér á landi. Þau réð­ust í að búa til heima­síðu fyrir tann­lækna­stof­una á íslensku og aug­lýsa á sam­fé­lags­miðlum. Und­ir­tekt­irnar hafa verið framar vonum,“ segir Rósa, sem er með aðstoð­ar­mann­eskju sem talar við fólk yfir dag­inn.

Þjón­ustan sem boðið er upp á ytra er nokkuð önnur en fólk á að venj­ast hér. Algeng­ast er að fólk sendi Rósu röntgen­mynd frá tann­lækni. Í kjöl­farið gerir tann­lækna­stofan til­boð og útlistar kostnað við tann­við­gerð­ina. Boðið er upp á stað­greiðslu­af­slætti og ýmis­legt fleira, að hennar sögn.

Rósa bætir við að hún hafi fengið mis­jafnar und­ir­tektir hjá íslenskum tann­læknum.

„Það hlýtur að vera svo­lít­ill sam­keppn­istitr­ingur. Okkar við­skipta­vinir hafa margir rætt þetta við sína tann­lækna, haft þá með í ráðum og þeir gera sér grein fyrir því að það er ódýr­ara að fara út og að þjón­ustan er góð.“

Tann­læknar gefa vinnu sína
Mannlíf leit­aði við­bragða Þórunnar Svein­björns­dóttur, for­manns Lands­sam­bands eldri borg­ara, vegna máls­ins. „Við vitum af því að tann­læknar hafa þurft að gefa vinnu sína því eldra fólk hefur ekki efni á að fara til tann­læknis. Fólk fer í minni aðgerðir en sleppir þeim stærri sem kosta frá hálfri milljón og upp úr,“ segir hún og bætir við að íslenski stjórn­völd hafi skilið eldri borg­ara eftir hvað snertir nið­ur­greiðslu vegna tann­lækn­inga. Nið­ur­greiðslan hafi ekki hækkað síðan árið 2004.

Hún bendir á að starfs­hópur hafi nýverið lokið störfum um málið og skilað til­lögum sínum til Svan­dísar Svav­ars­dóttur heil­brigð­is­ráð­herra. Það hefur skilað því að 1. júlí verða 500 millj­ónir króna lagðar til nið­ur­greiðslu vegna tann­lækn­inga á þessu ári og einn millj­arður fram­vegis frá næsta ári.

„VIð gerum ráð fyrir því að þetta verði með þessum hætti í nokkur ár,“ segir Þórunn. „En þessi bið­tími hefur valdið því að mjög margir eru illa haldnir af tann­skemmdum og bíða eftir aðgerðum hins opin­bera.“

31 fengið end­ur­greiðslu það sem af er ári
Í júní árið 2016 var gefin út reglu­gerð um heil­brigð­is­þjón­ustu yfir landa­mæri en sam­kvæmt henni eiga sjúk­lingar rétt á að sækja sér heil­brigð­is­þjón­ustu til ann­arra aðild­ar­ríkja á EES-svæð­inu og fá end­ur­greiddan útlagðan kostnað.

Árið 2016 fór eng­inn héðan til útlanda vegna tann­lækn­inga og því kom ekki til að Sjúkra­trygg­ingar þyrftu að greiða fyrir slíkt. Ári síðar fóru 28 utan þar af 20 til Ung­verja­lands. End­ur­greiðsla til þess­ara 20 ein­stak­linga nam rúmum 2,2 millj­ónum króna.

Það sem af er ári, þ.e. frá árs­byrjun og þar til snemma í mars, hefur 31 ein­stak­lingur fengið end­ur­greiðslu Sjúkra­trygg­inga vegna tann­lækn­inga. Þar af er eitt barn undir 18 ára aldri. Þar af hafa 12 fengið lækn­ingu á Spáni en 10 í Ung­verja­landi. End­ur­greiðslan á fyrstu þremur mán­uðum árs­ins nemur rúmum 2,5 millj­ónum króna.