Umrætt atvik átti sér stað í byrjun nóv­em­ber 2017. Nara og þáver­andi eig­in­maður hennar höfðu boðið ónefndri konu og banda­rískum ferða­manni heim til sín eftir að þau höfðu verið úti að skemmta sér í mið­borg Reykja­víkur. Staðfest er að til ósættis hafi komið milli eig­in­manns­ins og banda­ríska ferða­manns­ins sem end­aði með því að þeim síð­ar­nefnda var vísað á dyr. Sagði banda­ríski ferða­mað­ur­inn fyrir dómi að mað­ur­inn hafi verið mjög æstur og fleygt honum niður stiga með ókvæð­is­orðum. Þá hafi Nara og eig­in­maður hennar rif­ist þegar hann forð­aði sér út úr hús­inu.

Nara hélt því fram fyrir dómi að eig­in­maður hennar og hin konan í sam­kvæm­inu hafi veist að henni og að hún hafi bitið hluta úr tungu hans í nauð­vörn. Lækn­is­vott­orð sem lagt var fyrir dóm­inn sýndi að Nara hafði hlotið áverka. Bæði eig­in­mað­ur­inn þáver­andi og umrædd kona, sem nú eru í sam­búð sam­kvæmt dómnum, sögðu hins vegar að Banda­ríkja­mað­ur­inn hafi farið í mesta bróð­erni og það hafi ekki verið fyrr en eftir að hann var far­inn sem Nara hafi veist að þeim báðum.

Nara var dæmd í 12 mán­aða fang­elsi í Hér­aðs­dómi Reykja­víkur en Lands­réttur þyngdi dóm­inn í 18 mán­uði, þar af voru þrír mán­uðir óskil­orðs­bundnir. Mál Nöru hefur vakið mikla athygli og söfn­uð­ust vinir hennar saman fyrir utan fang­elsið á Hólms­heiði þegar hún hóf afplánun í febr­úar til að sýna henni stuðn­ing. Vinir Nöru í Ástralíu hófu und­ir­skrifta­söfnun til stuðn­ings henni sem um 43 þús­und manns hafa skrifað undir og sjálf hefur Jane skrifað bréf til for­seta Íslands, for­sæt­is­ráð­herra og dóms­mála­ráð­herra þar sem farið er fram á að hún verði náðuð.

Heillaði hana upp úr skónum

Mannlíf ræddi við Jane Lumeah, móður Nöru, sem er sér­stak­lega gagn­rýnin á máls­með­ferð­ina frammi fyrir dóm­sólum, þá sér­stak­lega að ekki hafi verið tekið til­lit til þess að hún hafi löngum sætt ofbeldi af hálfu eig­in­manns síns. Segist Jane hafa vitað að þannig væri ástatt í hjóna­bandi þeirra. „Það voru við­vör­un­ar­ljós. Ég man eftir einu til­viki, í Brisban, þar sem hún end­aði á sjúkra­húsi með brákuð bein í and­liti. Nara hafði sofnað á sóf­anum og hann missti hana þegar hann bar hana í rúmið. Þau á sjúkra­hús­inu spurðu hvort hann hafi gert þetta. þau vildu að hún kæmi aftur dag­inn eftir en hann leyfði henni það ekki.“

Það var hins vegar ekki fyrr en tveimur mán­uðum fyrir kvöldið örlaga­ríka sem Nara trúði móður sinni fyrir því að hún væri beitt ofbeldi. Þá voru þær staddar í Hong Kong og átti Jane flug heim til Ástralíu dag­inn eftir. „Hann virk­aði svo ver­ald­ar­vanur og heill­andi og hann heill­aði hana upp úr skónum. Hún elskaði hann og flutt­ist til Evrópu með honum. Nara varð vör við að hann varð upp­stökkur, drykkja hans jókst, aðrar konur og svo fram­vegis. En hún studdi hann alltaf, hún virki­lega elskaði hann. Hún trúir á fólk, hún trúði á hann og var var til­búin til að fyr­ir­gefa honum. Hún sér það góða í fólki. “

Fangelsið öruggara en hjónabandið

Jane komst að því að Nara hafi verið hand­tekin þegar hún fékk skila­boð frá eig­in­mann­inum þáver­andi. „Ég fékk skila­boð frá eig­in­manni hennar sem sagði að Nara væri „…í fang­elsi þar sem hún ætti heima“ og að ég „ætti að sjá hvað dóttir mín hafi gert honum“. Ég var leið fyrir hans hönd og skelf­ingu lostin fyrir hönd Nöru.

Ég hringdi á lög­reglu­stöð í Reykja­vík og tal­aði við vin­gjarn­legan full­trúa. Hann sagði að Nara væri við góða heilsu og að ég gæti talað við hana dag­inn eftir. Ég sagði honum að eig­in­mað­ur­inn hennar hafi margoft beitt hana ofbeldi. Ég spurði hvort hún væri meidd. Mér leið virki­lega illa. Þegar ég hringdi dag­inn eftir hafði henni verið sleppt og ég vissi ekk­ert hvar hún var. Það var ekki fyrr en ég tal­aði við Nöru nokkrum tímum síðar að ég frétti hvað raun­veru­lega gerð­ist. Lög­reglan hafði skutlað henni aftur til eig­in­manns­ins og tekið vega­bréfið af henni. Svo fór ég að sjá fyr­ir­sagnir í fjöl­miðlum. Ég ótt­að­ist mjög um öryggi hennar og hún var ein á báti.“

Lands­réttur þyngdi dóm Nöru Walker úr 12 mán­uðum í 18.

Jane er sann­færð um að dóttir hennar hafi verið beitt órétt­læti við máls­með­ferð­ina. „Í öllum öðrum Schengen-löndum hefði frum­kvæð­is­mað­ur­inn að ofbeld­inu, sá sem hefur beitt heim­il­is­of­beldi árum saman, verið lát­inn bera sök á því sem átti sér stað þetta kvöld. Ég skil ekki hvers vegna ára­langt heim­il­is­of­beldi var ekki tekið til greina, að ekki hafi verið hlustað á dóttur mína. Ég er mjög leið yfir því.“

Jane segir að fang­els­is­vistin hafi vissu­lega tekið á Nöru en að sama skapi hafi hún fengið tæki­færi til að upp­götva sjálfa sig. „Hún hefur sagt að fang­elsið sé í raun örugg­ara en hjóna­band hennar. Hún hefur nýtt tím­ann vel, hún hefur skrifað, æft og málað. Hún fær að hringja í mig á Skype einu sinni í viku. Það er eins og veisla fyrir mér. Þegar við tölum saman sé ég að hún er að reyna að gera það besta úr stöð­unni en ég sé líka að þetta er henni erfitt, að vera aðskilin frá vinum sínum, ein­angruð, ófrjáls.“

Jane segir að til að bæta enn á óviss­una hafi Nöru borist bréf þar sem henni var til­kynnt að hafið sé ferli um mögu­lega brott­vísun úr landi eftir að afplánun lýkur. Slík nið­ur­staða gæti þýtt miklar hömlur á ferða­frelsi hennar í Evrópu, segir Jane sem býst þó við að Nara snúi aftur til Ástralíu eftir að hún hefur setið af sér dóm­inn. „Hún þarf tíma með fjöl­skyldu sinni til að jafna sig. Hún hefur lifað í sam­felldum ótta und­an­farna 17 mán­uði. Hún hefur þurft að glíma við aukin ein­kenni áfallastreiturösk­unar, ára­langt ofbeldi og nú síð­ast rétt­ar­höldin sem virð­ast fram­leng­ing á mis­notk­un­inni.“

Jane býst þó ekki við að hún verði heima lengi. Eitt af fyrstu verkum Nöru verði að fara með málið skrefi lengra, til Strass­borgar. „Hún ætlar með málið til Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu. Hún vill gera það, ekki bara sín vegna heldur einnig fyrir þær konur sem hafa þurft að ganga í gegnum sömu reynslu. Hún vill að lögin veiti konum sem hafa þurft að sæta heim­il­is­of­beldi meiri vernd.“

Fékk heimsókn frá forsetafrúnni

Þrátt fyrir að dvöl Nöru á Íslandi hafi verið þyrnum stráð segir Jane hana tala vel um land og þjóð. Hér hafi hún eign­ast góða vini og fengið stuðn­ing úr mörgum ólíkum áttum. „Hún hefur fengið stuðn­ing frá mörgu dásam­legu fólki. Til dæmis þeim sem mættu fyrir utan fang­elsið og for­seta­frúnni, Elízu Reid, sem heim­sótti hana sem almennur borg­ari, þessir hlutir skipta hana svo miklu máli. Nara hafði hitt for­sta­frúna áður en hún var sak­felld og ég brast í grát þegar ég heyrði að hún hefði heim­sótt hana. Það er svo mikil við­ur­kenn­ing fyrir dóttur mína og end­ur­speglar það sem er svo gott við Ísland. Ég og Nara erum svo þakk­látar fyrir þann stuðn­ing sem okkur hefur verið sýndur, bæði á Íslandi og ann­ars staðar.“

Nara Walker hóf þriggja mán­aða afplánun í febr­úar.

Jane býst þó ekki við að dóttir hennar staldri lengi við í Ástralíu. „Ég held að hún ótt­ist hvaða áhrif dóm­ur­inn og mögu­leg brott­vikn­ing hafi á hennar ferða­frelsi og atvinnu. Það munu verða margar hindr­anir. Hún mun koma aftur til Ástralíu og tengj­ast land­inu og fjöl­skyld­unni á ný. Við erum mjög náin en ég veit að hún mun fara aftur þegar henni er batnað. Hennar atvinna er alþjóð­leg, hún nær­ist á öllum menn­ing­ar­kimum. Hún hefur myndað djúp og ein­læg tengsl við landið ykkar. Hún hefur kynnst fólki sem eru orðnir henni eins og fjöl­skyldu­með­limir og það er á Íslandi sem hún hefur kom­ist í raun­veru­leg kynni við sjálfa sig. Arfleifð okkar er evr­ópsk og Ísland er orðið eins og annað heim­ili. Ég hef tví­vegis heim­sótt Nöru til Íslands og þótt til­gang­ur­inn hafi verið í tengslum við þennan skelfi­lega atburð þá var ég hrærð yfir þeim mót­tökum sem ég fékk frá fólk­inu. “

Fang­els­is­mála­stofnun hafn­aði beiðni Mannlífs um að ræða við Nöru og var vísað til hags­muna brota­þola, það er eig­in­manns hennar, við þá ákvörðun og þess hversu stór hluti refs­ing­ar­innar er skil­orðs­bund­inn.