Jafnvel þótt ekki komi til verk­falla gæti verk­falls­boðun stétt­ar­fé­laga ein og sér orðið til þess að erlendir ferða­menn afbóki ferðir til Íslands.

Algjör óvissa er uppi á íslenskum vinnu­mark­aði á meðan enn nást ekki samn­ingar milli atvinnu­rek­enda og laun­þega og for­ystu­menn verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar hafa enn ekki slegið verk­fall út af borð­inu. Mikið er undir, því kjara­samn­ingar tug­þús­unda starfs­manna eru lausir og því ljóst að verk­föll hefðu mikil og lam­andi áhrif á sam­fé­lagið.

Það er flókið mál að reikna út og greina þjóð­hags­leg áhrif þess að fjöl­mennar stéttir launa­fólks leggja niður störf eins og raunin getur orðið. Það má þó ljóst vera að afleið­ing­arnar yrðu miklar enda telja aðild­ar­fé­lög Starfs­greina­sam­bands­ins (SGS) um 57 þús­und félags­menn. Útfærsla á mögu­legum verk­föllum er auk­in­heldur óljós, það er hvort um alls­herj­ar­verk­fall verði að ræða eða afmörkuð skæru­verk­föll eins og for­maður VR, Ragnar Þór Ing­ólfs­son, hefur viðrað.

Karpað er um mörg atriði og ljóst er að allt þarf að ganga upp ef samn­ingar eiga að nást. Venju sam­kvæmt er launa­lið­ur­inn fyr­ir­ferð­ar­mestur en deilt er um önnur atriði á borð við til­lögur Samtaka atvinnu­lífs­ins sem ganga út á að fella niður neyslu­hlé úr vinnu­tíma launa­fólks og vinnu­dag­ur­inn stytt­ist sem því nemur. Þá er lagt til að deilitala dag­vinnu fari úr 173,33 tímum í 160 tíma og yfir­vinnu­á­lag breyt­ist úr 80 pró­sentum í 66. Þessu til við­bótar liggur fyrir að SA vill að dag­vinnu­tíma­bilið leng­ist með þeim hætti að hægt sé að vinna á dag­vinnu­taxta á tíma­bil­inu 06.00 til 19.00 á kvöldin og að upp­gjörs­tíma­bil til útreikn­ings á yfir­vinnu verði á þriggja mán­aða tíma­bili. Þessar hug­myndir hafa ekki hlotið hljóm­grunn verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar.

SA hafa lagt fram til­boð í kjara­deil­unni sem verka­lýðs­fé­lögin liggja yfir og er svara að vænta frá þeim á fundi hjá rík­is­sátta­semj­ara í dag. En jafn­vel þótt þessir aðilar nái saman eru fjöl­mörg atriði sem standa uppi á rík­is­stjórn­ina að leysa svo að kap­all­inn gangi upp.

Meiri­hluti til­bú­inn í verk­fall
Fréttir af 82% launa­hækkun banka­stjóra Lands­bank­ans voru síst til þess fallnar að lægja öld­urnar. Viðbrögð verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar hafa verið hörð og Aðal­steinn Árni Bald­urs­son, for­maður Fram­sýnar, stétt­ar­fé­lags, kall­aði skýr­ingar banka­ráðs Lands­bank­ans á launa­hækk­un­inni „bull“ en hann leiðir við­ræður SGS við SA sem snúa að störfum í ferða­þjón­ustu.
Í nýlegri könnun sem Gallup lét fram­kvæma meðal félags­manna Eflingar, stétt­ar­fé­lags kemur fram mik­ill stuðn­ingur við kröfu­gerð félags­ins. Tæplega 80% félags­manna telja hana sann­gjarna og sama hlut­fall félags­manna lýsir sig reiðu­búið til að fara í verk­fall til að knýja fram kröfur sínar.

Viðar Þor­steins­son, fram­kvæmda­stjóri Eflingar.

Verk­falls­boðun ein og sér er sterkt vopn
Aðspurður um hvaða áhrif langvar­andi vinnu­stöðvun gæti haft á þjóð­ar­búið svar­aði Viðar Þor­steins­son, fram­kvæmda­stjóri Eflingar, því til að þau gætu orðið mikil. Hann vakti þó sér­stak­lega athygli á því að ekki þyrfti að koma til vinnu­stöðv­unar til þess að efna­hags­legra áhrifa færi að gæta.

„Það ber að hafa í huga að það er alltaf aðdrag­andi að verk­föllum. Það þarf að fara með þau í kosn­ingu og svo er sjö daga lág­marks­frestur frá því að verk­fall er boðað og þangað til það hefst. Á þeim tíma hafa samn­ings­að­ilar tæki­færi til að bregð­ast við,“ segir hann og bætir strax við: „Svo er vert að hafa í huga að núna er það þannig hjá okkur í Eflingu að mjög stór hluti félags­manna vinnur í geirum sem eru þannig að ekki þarf bein­línis að fara í verk­fall. Bara það eitt að boða verk­fall getur strax farið að hafa mjög mikil áhrif, t.d. ef við lítum til ferða­manna­brans­ans. Við erum með mjög margt fólk sem starfar á hót­elum,“ útskýrir Viðar og bendir á að ákveðin lög­mál gildi í t.d. hót­el­rekstri.

Gestir bóka gist­ingu gjarna með löngum fyr­ir­vara og fréttir af yfir­vof­andi verk­föllum eða öðrum þáttum gætu orðið til þess að fólk hugsi sig tvisvar um áður en það pantar gist­ingu. Þannig gæti í versta falli orðið tals­verð fækkun á komum ferða­manna til Íslands. „Þannig getur verk­falls­boðun ein og sér haft gríð­ar­leg áhrif,“ segir Viðar.