Íslenskir jóla­sveinar tengj­ast hinu íslenska sveita­lífi eins og það var á 19. öld­inni, enda koma flest nöfnin þaðan þegar Jón Árnason safn­aði þjóð­sög­unum saman. Það voru nú ekki allir sam­mála því að þeir voru þrettán og héldu sumir fram að þeir væru átta, níu eða fjórtán.

En þrettán eru þeir í dag og er það að mestu Jóhann­esi úr Kötlum að þakka, þegar hann gaf út jóla­kver sitt Jólin koma, sem mynd­skreytt var með myndum eftir Tryggva Magn­ús­son. Eru þeir jóla­sveinar ýmist hrekkjalómar eða þjófar og hafa þeir senni­lega lært eitt­hvað af for­eldrum sínum, tröllskess­unni Grýlu og Leppalúða.

Father Christmas

Father Christmas er jóla­sveinn Bret­landseyja. Hann er að mörgu líkur hinum banda­ríska jóla­sveini, en í stað þess að klæð­ast rauðu og hvítu er hann oft klæddur í grænt og ekki er mjólk­ur­glas eða smákökur skildar eftir líkt og í Banda­ríkj­unum. Í stað þess er skilið eftir jólaglögg eða sérrý, jóla­baka (minced pie), kex­kökur, súkkulaði eða jafn­vel gul­rót fyrir hrein­dýrin hans. Í nútíma­húsum sem ekki hafa skor­stein, þá notar hann galdra­lykil sem opnar allar dyr.

Father Christmas er jóla­sveinn Bret­landseyja.

Tomte/Nisse/Nils

Jól­an­iss­arnir í Danmörku og hinum Norð­ur­lönd­unum eru litlir dvergar, ekki mikið hærri en 90 cm á hæð með mikið, sítt skegg og klæð­ast lit­ríkum fötum. Dverg­arnir vernda börn og dýr frá illsku og óhöppum. Þeir eru þekktir fyrir að hjálpa við heim­il­is­verkin á bónda­bæjum en þeir eru skap­styggir. Ef þeir verða reiðir eru þeir lík­legir til þess að fara í ham og stríða fólki eða jafn­vel drepa hús­dýr. Hann gefur börnum gjafir og notar dyrnar til þess að kom­ast inn í húsin. Börn skilja eftir hafra­graut með smjöri handa honum svo hann fái eitt­hvað að borða. Hann er oft sýndur með svín sér við hlið.

Jólageitin

Talið er að þessi hefð sé frá því fyrir tíma kristn­innar á Norð­ur­lönd­unum. Menn klæð­ast geita­bún­ing og fara um bæinn og syngja, leika leik­rit og stríða fólki. Í Svíþjóð trúði fólk því að jóla­geitin væri ósýni­leg vera sem kæmi um jól og sá til þess að jóla­und­ir­bún­ing­ur­inn væri á réttu róli. Á 19. öld breytt­ist hlut­verk geit­ar­innar og fór hún að bera út gjafir til fólks. Íslend­ingar þekkja geit­ina senni­lega mest frá IKEA.

Jóla­geitin góða.

Zwarte-Piet

Svarti-Pétur er föru­nautur Sankti Niku­lásar í Hollandi, er hálf­gerður trúður og þeir fara saman um bæi og borgir og gefa krökkum nammi og gjafir. Talið er að Sankti Nikulás hafi farið um með djöful í keðju sér við hlið í eldri sögum um hann og er ein kenn­ingin að Svarti-Pétur sé þaðan kom­inn. Yfir­leitt er hvít mann­eskja klædd upp sem svört og hefur þessi hefð hlotið mikla gagn­rýni upp á síðkastið, þó flestir Hol­lend­ingar séu ekki sam­mála um ras­isma sé um að ræða heldur sak­lausa hefð.

Svarti-Pétur er föru­nautur Sankti Niku­lásar í Hollandi.

Danny

Danny er frá Suður-Afríku og er sagður hafa verið drep­inn af geð­veikri ömmu sinni eftir að hann stal smákök­unum áður en jóla­sveinn­inn kom. Hann er sagður ásækja ganga á heim­ilum og versl­un­ar­mið­stöðvar fyrir jólin til að hræða krakka frá því að borða jóla­smákök­urnar svo jóla­and­inn verði sem bestur um jólin.