Helga Vala hefur starfað sem rétt­ar­gæslu­maður brota­þola, gekk vaktir á Neyð­ar­mót­töku um nokk­urra ára skeið og seg­ist fyrst og fremst vera tals­maður brota­þola í sinni lög­mennsku. Það breytir ekki því að fyrir henni er aug­ljóst að fara verður eftir reglum rétt­ar­rík­is­ins.

„Við búum við ákveðið rétt­ar­ríki,“ segir hún. „Og ef ein­stak­lingur er bor­inn sökum eru það hans grund­vall­ar­mann­rétt­indi að eiga þess kost að verja sig. Ef hann veit ekki hvaða sökum hann er bor­inn hvernig á hann þá að geta varið sig? Sá réttur toppar að mínu mati rétt ásak­anda til nafn­leyndar. Ég hef farið í útköll á Neyð­ar­mót­töku þar sem ein­stak­lingur leit­aði þangað eftir að brotið var á honum en við­kom­andi vildi ekki fara með málið lengra af ýmsum ástæðum. Það er auð­vitað ekki sann­gjarnt að brota­þoli geti ekki leitað réttar síns en við getum ekki lagt fram kæru á hendur ein­hverjum fyrir brot gegn ónafn­greindri mann­eskju á ótil­greindum stað. Það er bara ekki hægt, alveg sama hversu ósann­gjarnt manni finnst það.“

Viðtalið við Helgu Völu er að finna í heild sinni í nýjasta Mannlífi.

En ef margir starfs­menn kvarta undan sama sam­starfs­mann­inum og vilja ekki vinna með honum, hvað er hægt að gera?

„Það er mjög flókið,“ segir Helga Vala. „Þess vegna þarf að skoða það vel. Ástæðan getur verið sú að hóp­ur­inn beiti ein­hvern ein­stak­ling ein­elti eða vilji bara losna við við­kom­andi og því þarf að setja fram „kon­kret“ dæmi, það þurfa að vera mál­efna­legar ástæður fyrir kvörtun­inni til að vinnu­veit­and­inn geti metið það. Vinnu­veit­andi þarf að tryggja aðbúnað fólks og öryggi á vinnu­stað, en það breytir því ekki að ef þetta bein­ist gegn ein­hverjum einum þarf að skoða hverja ásökun fyrir sig án til­lits til hinna.

Sem dæmi má nefna mál þar sem þrír aðilar báru einn og sama ein­stak­ling­inn sökum um kyn­ferð­is­brot og því má segja að það hafi verið  yfir­gnæf­andi líkur á að við­kom­andi væri síbrota­maður. Samt sem áður má ekki nota eitt mál til þess að byggja undir annað, það er óheim­ilt í saka­mála­rétti. Í því voru tvær af kær­unum felldar niður á rann­sókn­ar­stigi en eitt mál fór fyrir dóm og þótt allir teldu yfir­gnæf­andi líkur á sök var hann á end­anum sýkn­aður í hér­aði meðal ann­ars vegna þess að ekki mátti benda á líkur á síbrotum. Sumir vilja meina að þetta sýni að rétt­ar­kerfið sé ger­enda­vænt og það er svo sann­ar­lega margt sem má laga hvað varðar brota­þola í kerf­inu. Mér finnst það mjög mik­il­vægt að staða brota­þola sé end­ur­skoðuð, miska­bætur hækk­aðar veru­lega og að rétt­ar­kerfið sendi brota­þolum ótví­ræða við­ur­kenn­ingu á alvar­leika kyn­ferð­is­brota.“

Lestu umfjöllunina í heild sinni í nýjasta blaði Mannlífs.