Umræða um rétt­indi og aðbúnað íþrótta­manna hefur verið hávær í sam­fé­lag­inu að und­an­förnu. Hópur íþrótta­manna afhenti í des­em­ber Lilju Alfreðs­dóttur mennta­mála­ráð­herra áskorun um að vinna í launa- og rétt­inda­málum íslensks afrek­s­í­þrótta­fólks.

„Stór hluti af því að ég hætti svona snemma var að maður fékk ekki nægi­legan stuðn­ing,“ segir Hrafn­hildur Lúth­ers­dóttir, afreks­kona í sundi og tvö­faldur Ólymp­íu­fari. Hún hætti að keppa í sundi eftir Ólymp­íu­leik­ana í Ríó 2016, þar sem hún hafn­aði í sjötta sæti í 100 metra bringu­sundi. Óhætt er að segja að sú ákvörðun hafi komið á óvart, þar sem hún var í fremstu röð, aðeins 27 ára gömul.

Mannlíf ræðir í dag við þrjá íslenska afrek­s­í­þrótta­menn í ein­stak­lings­greinum, sem hafa þurft að fóta sig í sam­fé­lag­inu í nýju hlut­verki eftir far­sælan íþrótta­feril. Þeir eiga það allir sam­eig­in­legt að hafa rekið sig á hindr­anir sem eru beinar afleið­ingar íþrótta­fer­ils þeirra, sér­stak­lega hvað varðar rétt­indi sem launa­fólki þykja sjálf­sögð. Þar má nefna rétt til fæð­ing­ar­or­lofs, líf­eyr­is­rétt­indi og rétt­indi sem fylgja stétta­fé­lags­að­ild. Þessir íþrótta­menn eru, auk Hrafn­hildar, þau Þormóður Árni Jónsson júd­ó­kappi og Ragna Ing­ólfs­dóttir bad­mint­on­kona. Þau lýsa öll þeirri upp­lifun að vera ára­tug á eftir jafn­öldrum sínum, hvað áunnin rétt­indi og starfs­frama varðar, nú þegar fer­ill­inn er á enda.

Gat ekkert safnað

Hrafn­hildur segir við Mannlíf að hún hafi verið svo heppin að eiga for­eldra sem studdu dyggi­lega við bakið á henni. Hún fékk einnig styrki frá Afreks­sjóði ÍSÍ en þeir hafi naum­lega hrokkið fyrir þátt­töku­kostn­aði. „Maður kom út á núlli. Maður gat ekk­ert lagt fyrir, til dæmis til að geta keypt sér íbúð. Allir styrkir og önnur inn­koma fóru beint í kostnað við þátt­töku.“ Hún segir að fyr­ir­komu­lagið við styrk­veit­ingar til íþrótta­manna þurfi að breyt­ast. Styrkirnir séu ekki greiddir beint til íþrótta­manna heldur þess sér­sam­bands sem þeir til­heyri.

Hrafn­hildur seg­ist iðu­lega hafa þurft að leggja út fyrir kostn­aði vegna þátt­töku á mótum. Hún hafi getað fengið kostn­að­inn end­ur­greiddan þegar hún lagði fram nótur eða sýndi fram á útgjöld. „Af hverju fékk ég hann ekki bara upp í hend­urnar?“ spyr hún og bætir við að styrkirnir hafi ekki verið fyrir uppi­haldi eða æfinga­tíma­bilum. „Ég þurfi að halda sjálfri mér uppi þegar ég var við æfingar.“ Hún fékk líka vörur frá Speedo, Nike og Now, sér að kostn­að­ar­lausu. Það létti mikið undir.