Mér leist ekk­ert illa á Nínu þegar Gummi kynnti mig fyrir henni en fljót­lega eftir að þau fóru að búa saman kom í ljós að hún glímdi við mikla and­lega erf­ið­leika, m.a. þung­lyndi og svo drakk hún líka mikið. Hún var á lyfjum við þung­lynd­inu og fékk fullar örorku­bætur. Gummi vissi næstum frá byrjun af þessum erf­ið­leikum Nínu þótt hann tal­aði ekki um þau og ég held að hann hafi von­ast til þess að með því að vera bara nógu góður við hana myndi það hjálpa henni. Það má þó segja að það hafi haft öfug áhrif með tím­anum og Nína nýtti sér góð­semi hans frekar en hitt.

Mér finnst ekki ólík­legt að Gummi hefði gef­ist upp fyrr eða síðar ef Nína hefði ekki orðið ófrísk nokkrum mán­uðum eftir að þau byrj­uðu saman. Hann hefur alltaf verið mjög ábyrgur og það tel ég vera ástæð­una fyrir því að hann lét sig hafa þetta. Ástandið versn­aði mjög á meðan Nína var ófrísk. Gummi vann eins og hestur og þegar hann kom heim tóku hús­verkin við því Nína lá mest fyrir. Sumar konur eru veikar alla með­göng­una og vinna samt en mér fannst alltaf sem Nína nýtti sér ástandið til að fá meiri þjón­ustu frá Gumma.
Sonurinn fædd­ist á til­settum tíma og var ekki nema nokk­urra mán­aða þegar Nína varð ófrísk aftur og lítil dama kom í heim­inn á til­settum tíma.

Gummi var að springa út ham­ingju og stolti en Nínu leið sífellt verr. Hún sá sæmi­lega um börnin á meðan Gummi vann en þegar hann kom heim lok­aði hún sig inni í svefn­her­bergi og sagði honum að taka við. Ég hafði mikla samúð með þeim báðum, hún var mögu­lega með fæð­ing­ar­þung­lyndi og hann var alltaf þreyttur, enda tvö­falt álag á honum.

Gummi stóð sig vel í föð­ur­hlut­verk­inu þrátt fyrir ungan aldur en hann leit sífellt verr út. Hann átti margar svefn­lausar nætur þegar börnin voru veik eða voru að taka tennur en lét það ekki aftra sér frá því að mæta til vinnu næsta morgun. Hann var í vakta­vinnu og átti góð frí á milli. Stundum kíkti hann í heim­sókn til mín með börnin þegar Nína lagði sig sem oftar og nokkrum sinnum steinsofn­aði hann í stofu­sóf­anum hjá mér. Ég hafði ofan af fyrir börn­unum á meðan og fannst gott að geta eitt­hvað hjálpað. Litla hjálp var að fá frá öfum og ömmum. For­eldrar Gumma búa úti á landi og for­eldrar Nínu virt­ust eiga nóg með sig. Það var eins og allir hefðu sam­mælst um að unga fólkið ætti að axla ábyrgð­ina sjálft, sem hefði eflaust verið rétt ef ábyrgðin hefði ekki bitnað öll á Gumma sem var of stoltur til að biðja um aðstoð. Hann skamm­að­ist sín líka fyrir Nínu og útgang­inn á heim­il­inu en það var eins og Nína ork­aði bara að drasla allt út en ekki taka til.

Skilnaður og áhyggjur

Þegar börnin voru á öðru og þriðja árinu gafst Gummi loks­ins upp og flutti út. Öll ást var löngu horfin úr sam­band­inu og Gummi kveið fyrir að koma heim úr vinn­unni og hitta Nínu. Hann lifði bara fyrir börnin og átti ekki von á öðru en hún sam­þykkti að hann fengi for­ræðið yfir þeim þar sem hún virt­ist ekki geta hugsað um þau hjálp­ar­laust. Hann tal­aði um að skipta um vinnu þar sem vakta­vinna myndi þá ekki henta lengur. Það kom honum á óvart að Nína harð­neit­aði að gefa eftir for­ræðið. Þau sömdu um sam­eig­in­legt for­ræði, að börnin byggju hjá henni áfram, hún fengi með­lag og hann hefði börnin í öllum vakta­fr­íum. Mig minnir að hann hafi unnið í fimm daga og fengið síðan fjög­urra daga frí, en það var þó eitt­hvað breyti­legt.

Börnin voru byrjuð í leik­skóla á þessum tíma og Gummi sótti þau þangað fyrsta dag í vakta­fríi eða sótti þau ýmist þangað eða til Nínu, ef það var helgi, þegar hann var búinn að sofa eftir næt­ur­vakta­törn. Þetta gekk svona í nokkrar vikur. Eitt kvöldið þegar Gummi kom dauð­þreyttur heim eftir vinnu­törn beið Nína eftir honum með börnin steinsof­andi í bíl­stól­unum. Gummi varð hissa og spurði hana hvort lítil börn ættu ekki að vera sof­andi í rúmum sínum á þessum tíma en Nína spurði á móti hvort hann væri ekki kom­inn í frí, hann hefði lofað að vera með börnin. Gummi gat ekki neitað því og tók við börn­unum. Nína sat sífellt oftar um hann og það skipti engu þótt hann bæði hana um að fá að sofa nokkra klukku­tíma eftir næt­ur­vaktir áður en hann tæki börnin ef vakta­fríið bar upp á helgi. Hann benti henni á að það væri slæmt fyrir börnin ef hann væri alveg svefn­laus en henni virt­ist standa á sama um það. Hann var kom­inn í frí og þá var hans tími með börn­unum.

Eitt föstu­dags­kvöldið þegar Gummi lauk kvöld­vakta­törn ákvað hann að skreppa með vinnu­fé­lögum sínum á pöbb­arölt á eftir og lét Nínu vita til öryggis svo að hún mætti ekki óvænt með börnin. Hún spurði hann hvenær hann héldi að hann kæmi heim um nótt­ina en hann sagð­ist ekki geta sagt til um það, bað hana bara um að koma með þau um morg­un­inn.

Á barmi taugaáfalls

Þetta var skemmti­legt skrall með strák­unum og Gummi skreidd­ist heim um miðja nótt. Það fyrsta sem Gummi sá þegar hann kom út úr leigu­bílnum var Nína á bílnum með sof­andi börnin. Klukkan var að verða fjögur að morgni og hann vissi ekki hvað hún hefði beðið lengi með börnin í bílnum til að afhenda honum þau, hún neit­aði að segja honum það. Hann vildi ekki ríf­ast, tók við sof­andi börn­unum og setti þau í rúmið. Hann var búinn að sofa í tæpa þrjá tíma þegar þau vöktu hann og var þakk­látur sjálfum sér fyrir að hafa ekki drukkið meira um nótt­ina.

Hann heim­sótti mig þennan laug­ar­dag og sagði mér undan og ofan af því sem hafði gengið á. Ég held að fram að þessu hafi fæstir vitað hvað ástandið var slæmt. Gummi sagð­ist vera ráða­laus. Nína væri nán­ast óhæf móðir og hann hefði enda­lausar áhyggjur af börn­unum. Hann færi mjög oft í heim­sókn til hennar og barn­anna eftir vinnu, dag- eða næt­ur­vaktir, til að fylgj­ast með og aðstoða ef á þyrfti að halda. Heimilið væri alltaf sóða­legt, stundum bjór­dósir á stofu­gólf­inu, börnin oft skítug og þótt Nína væri ekki vond við þau gerði hún samt lítið til að sinna and­legum og lík­am­legum þörfum þeirra. Hann sagð­ist hika við að leita til Barna­verndar af hræðslu við að börnin end­uðu í fóstri hjá vanda­lausum. Hann væri kannski ekk­ert í stakk búinn til að taka við þeim, væri svo ungur, byggi í pínu­lít­illi leigu­í­búð og ynni mikið, ekki væri full­víst að hann fengi börnin þótt hann vildi það. Atvinnu­á­standið var ekk­ert sér­lega gott fyrir ungan, ómennt­aðan mann og Gummi var viss um að hann gæti ekki fengið betur borg­aða vinnu en vakta­vinn­una sem hann var í. Ég sá að hann var á barmi tauga­á­falls af þreytu og álagi.

Ástandið bitn­aði óneit­an­lega á börn­unum sem voru stundum ergi­leg og óör­ugg, þau límdu sig á Gumma þegar þau voru hjá honum og hann gat sig varla hreyft. Að lokum missti Gummi þol­in­mæð­ina og tal­aði alvar­lega við Nínu. Hann sagð­ist vilja for­ræðið en þá spurði hún á móti á hverju hún ætti þá að lifa! Sem öryrki fékk hún tvö­falt með­lag með börn­unum og fannst það greini­lega slæm til­hugsun að þurfa að sjá af þeim pen­ingum. Pabbi Nínu komst að þessu og varð alveg brjál­aður, hann hafði lítið gefið sig að barna­börn­unum en fannst að dóttur sinni vegið með þessu. Hann ráð­lagði Nínu ein­dregið að gefa for­ræðið ekki eftir.

Loksins réttlæti

Um þetta leyti fór Nína að búa með manni sem var líka öryrki, tíu árum eldri og jafn­mikið fyrir bjór­drykkju og hún. Maðurinn var þó góður við börnin og heim­ilið fór að líta aðeins betur út. Eftir að hann kom til sög­unnar hætti Nína líka að mestu að mæta með börnin til Gumma um leið og vakta­fríin hófust hjá honum sama hvenær sól­ar­hrings­ins það var.

Það var ekki fyrr en Gummi missti vinn­una, ásamt nokkrum öðrum sem var sagt upp vegna sam­dráttar, að eitt­hvað gerð­ist í mál­unum. Hann flutti út á land til for­eldra sinna, leigði litla íbúð skammt frá þeim og fékk ágæta vinnu. Hann fór oft til Reykja­víkur að hitta börnin og tók þau með sér heim aftur í lengri eða skemmri tíma. Mamma hans og pabbi voru alsæl með að hitta barna­börnin svona mikið og hjálp­uðu honum með þau þegar á þurfti að halda.
Þau Nína próf­uðu um tíma að vera með börnin mánuð í senn hvort um sig en þegar hún átt­aði sig á því að hún þurfti að borga leik­skóla­plássin fyrir börnin þann mán­uð­inn sem þau væru ekki hjá henni sleit hún sam­komu­lag­inu.

Ekki svo löngu síðar gafst Gummi gafst upp á þessu rugli. Hann hafði sam­band við Barna­vernd og lagði spilin á borðið. Þar fékk hann góða aðstoð og fann að þar var hugsað fyrst og fremst um hags­muni barn­anna og hvað þeim væri fyrir bestu. Sem betur fer náð­ist sam­komu­lag í mestu vin­semd og nú eru börnin búsett hjá Gumma sem hefur einn for­ræðið yfir þeim. Þau fara tvær helgar í mán­uði til Nínu og oftar eftir sam­komu­lagi. Börnin hafa þroskast hratt eftir að þau fluttu til pabba síns og fá þá örvun og umhyggju sem þau þurftu á að halda. Þau hafa líka loks­ins öðl­ast það öryggi sem þau bjuggu ekki við áður. Kannski dæmi ég Gumma of hart með þessu en hann var oft svo dauð­þreyttur og úttaug­aður þegar hann var með börnin í frí­unum sínum og átti litla orku aflögu þótt hann reyndi sitt besta. Það var bara ekki nóg.

Ég veit um feður sem hafa reynt að mis­nota Barna­vernd til að hefna sín á barns­mæðrum sínum en ekki borið hag barn­anna fyrir brjósti. Oft sér starfs­fólkið í gegnum slíkt en ekki alltaf og í flestum til­fellum táknar þetta bara leið­indi og rask fyrir heim­ili barns­ins, sem er kannski það sem sóst er eftir þegar kært er í hefnd­ar­skyni.

Í til­felli Gumma sigr­aði rétt­lætið, hags­munir barn­anna voru hafðir að leið­ar­ljósi. Ég er alsæl fyrir hönd vinar míns og barna hans.

Hægt er að hlusta á Lífs­reynslu­sögur Vikunnar á Storytel. Guðrún Óla Jóns­dóttir, Gógó, blaða­maður hjá Vikunni, les upp lífs­reynslu­sögur sem sendar hafa verið inn í blaðið í gegnum tíð­ina og sög­urnar eru jafn ólíkar og þær eru margar. Ekki missa af því þegar nýr þáttur af Lífs­reynslu­sögum fer í loftið í viku hverri – fylgstu með okkur á Facebook.