Ólöf Tara, einka- og nær­ing­ar­þjálfi, sem hefur barist ötul­lega gegn ofbeldi á konum, er ekki ánægð með skrif Írisar Drafnar Krist­jáns­dóttur grunn­skóla­kenn­ara um ofbeldi gegn konum og „til­raunir til mann­orðs­morða“ á sam­fé­lags­miðlum. Hún ræddi málið við Mannlíf.

„Til að und­ir­strika þessa orð­ræðu sem ég gagn­rýni,“ segir Ólöf og heldur áfram, „þá segir Íris Dröfn Krist­jáns­dóttir meðal ann­ars að „í hverri viku má sjá til­raunir til mann­orðs­morða og á litlu landi eins og hér geta þessar til­raunir verið ansi árang­urs­ríkar. Í þess­ari nýju #metoo her­ferð hef ég rekið augun í frá­sagnir – oft­ast kvenna – af málum sem eru svo ómerki­leg að þær hefðu vel getað afgreitt þau á staðnum þegar atvikið átti sér stað með því að setja mörk. Auðvitað á að segja frá. Við erum með Kvenna­at­hvarfið og Bjark­ar­hlíð sem taka á móti konum sem verða fyrir ofbeldi.“

Óhætt er að segja að skrif Írisar hafa vakið hörð við­brögð meðal fórn­ar­lamba kyn­ferð­is­of­beldis, sem telja að Íris sé að gera lítið úr þeim á mjög óvæg­inn hátt. Undir það tekur Ólöf sem túlkar skrif Írisar á þann veg að hún sé að „kalla frá­sagnir kvenna ómerki­legar. Það að segja að konur eigi bara að setja mörk án þess að leiða hug­ann að því að ger­endur eigi að virða mörk er stórt vanda­mál og nær vel utan um hvað brota­þolar kyn­ferð­is­of­beldis glíma við þegar þeir reyna skila skömminni. Hún potar því inn að þolendur eigi bara að leita sér aðstoðar í athvörfum án þess að leiða hug­ann að því að biðlistar eru langir, sem sýnir okkur að vanda­málið er við­fangs­mikið og leys­ist ekki með því að þolendur leiti sér aðstoðar, heldur með því að ger­endur axli ábyrgð og hætti að beita ofbeldi.“

Gagnrýni Ólafar snýr ekki að því að „fólk sé mót­fallið opin­berun – heldur hvernig þessum orðum er beint að brota­þolum ofbeldis; hvernig Metoo-bylt­ing­unni er kennt um að Eiður Smári hafi orðið fyrir opin­berri smánun. Slauf­un­ar­menn­ingun fædd­ist ekk­ert hér á þessu ári í kjöl­farið af metoo. Þolendur hafa lengi barist fyrir breyt­ingum á rétt­ar­kerf­inu sem og við­horfs­breyt­ingum í sam­fé­lag­inu og kallað eftir að á þá sé hlustað. Nafn­lausa metoo bylt­ingin var ekki nóg – það urðu enga breyt­ingar. Núna breyt­ist áherslan og ger­endur eru nafn­greindir,“ segir Ólöf.

Spurð út í hvort það sé rétta leiðin að nafn­greina ger­endur í fjöl­miðlum og á sam­fé­lags­miðlum segir Ólöf: „Það er ekki mitt að segja, enda er mik­il­vægt að hafa í huga að það vilja ekki allir þolendur fá afsök­un­ar­beiðni; frekar að ger­endur axli ábyrgð á gjörðum sínum og við­ur­kenni brot sín svo sárs­auka­full mála­ferli þar sem ráð­ist að æru þeirra og heil­indum séu ögn bæri­legri.“

Hún segir líka að „nú er staðan þannig – enn og aftur – að þolendur eru dregnir til ábyrgðar án þess að fólk hugsi til þess að mögu­lega er afskipta- og aðgerð­ar­leysið gagn­vart þolendum valdur þess að þeir eru komnir á enda­stöð hvað varðar að á þá sé hlustað. Þessi áhersla á að þolendur séu að eyði­leggja mann­orð ger­enda sinna er afvega­leið­ing á raun­veru­lega vanda­mál­inu. Gerendur stóla á að þetta við­horf breyt­ist ekki, svo þeir þurfi ekki að horfast í augu við að þeir eru vand­inn. Ég þarf engan dóm til að trúa því þegar ein­stak­lingur segir mér frá ofbeldi sem hann varð fyrir. Rétt­ar­kerfið sér um að dæma um hvort sönn­un­ar­byrði sé næg til að sak­fella, en það er ekki þar með sagt að brotið hafi ekki átt sér stað.

Trú­verð­ug­leiki þolenda er alltaf dreg­inn í efa hvort sem hann nafn­greinir eða nafn­greinir ekki, eða að ger­andi hafi verið sak­felldur. Fólk virð­ist stein­hissa á því að ger­endur ljúgi, en hikar ekki að kalla þolendur lygara og greinir þá á kommenta­kerfum lands­ins með allskyns geð­sjúk­dóma. Aðförin und­ar­farnar vikur hefur verið mikil; allt í nafni þess að verja meinta ger­endur. Þegar menn eru dregnir til ábyrgðar þá á að kippa í spott­ana og snúa þró­un­inni við. Hvetjum þá sem beita ofbeldi til þess að leita sér aðstoðar í stað þess að skrifa opin­berar afsök­un­ar­beiðnir.“