„Í raun er einnig ákveð­inn van­skiln­ingur eða skortur á við­ur­kenn­ingu gagn­vart þeirri sorg að missa frá sér ein­stak­ling í sjúk­dóm eins og Alzheimer. Hann er jú lif­andi þótt smátt og smátt hverfi minnið. Sumir breyt­ast líka mikið,“ segir Ragn­heiður Lár­us­dóttir, rit­höf­undur í við­tali við Vikuna, en hún sendi frá sér ljóða­bók­ina 1900 og eitt­hvað og hlaut fyrir Bók­mennta­verð­laun Tómasar Guð­munds­sonar og til­nefn­ingu til Maí­stjörn­unnar .

„Hún hélt alltaf sínum per­sónu­leika þótt hún myndi stundum ekki eftir mér. Ég sagði henni að ég væri dóttir hennar og hún svar­aði glöð: „Já, ertu dóttir mín, þú ert fal­leg.“ Vinkona mín fékk akkúrat öfug við­brögð frá móður sinni. „Ertu dóttir mín, þú ert ekk­ert sér­lega fal­leg.“ Það er öllu verra,“ þetta útskýri Ragn­heiður í sam­tali við Stein­gerði blaða­mann Vikunnar.

Ragn­heiður er fædd í Reykja­vík árið 1961 en ólst upp að mestu í Önund­ar­firði þar sem faðir hennar var prestur og móð­irin hjúkr­un­ar­fræð­ingur á heilsu­gæsl­unni á Flateyri. Fyrri bók hennar var end­ur­lit til þeirra tíma, æsk­unnar þegar ekki var sjón­varp á fimmtu­dögum og hvorki far­símar né skjáir trufl­uðu vit­und barna. Í bók hennar Gler­flísaklið er hún hún á per­sónu­legu nót­unum og nálægt þeirri mann­eskju sem hún er í dag. Þar er brugðið upp myndum af tveimur konum, móð­ur­inni sem er að hverfa í svart­hol Alzheimer-sjúk­dóms­ins og dótt­ur­innar sem er að ganga í gegnum skilnað.

Í bók hennar Gler­flísakliður byggja per­són­urnar á raun­veru­legum sam­skiptum.

„Samtölin eru sum mjög nákvæm. Móðir mín dó fyrir þremur árum og var þá orðin mjög veik af Alzheimer. Hætt að geta talað almenni­lega undir það síð­asta. Ég fann fyrir að sorgin vegna skiln­að­ar­ins var ekki við­ur­kennd í sam­fé­lag­inu. Maðurinn var ekki dáinn og ekki móðir mín heldur. Þetta var ansi mikið að takast á við allt á sama tíma, að þurfa auk þess að selja heim­ilið og byrja upp á nýtt. Ég mætti í vinn­una dag­inn eftir að hann labb­aði út. Vinkona mín og sam­starfs­kona spurði mig hvort ég væri veik. Ég svar­aði: „Nei, ég er ekki veik. Maðurinn minn til þrjá­tíu og sex ára gekk út í gær.“ Þá átt­aði ég mig á að þetta væri nokkuð mikið.“

Í raun er einnig ákveð­inn van­skiln­ingur eða skortur á við­ur­kenn­ingu gagn­vart þeirri sorg að missa frá sér ein­stak­ling í sjúk­dóm eins og Alzheimer. Hann er jú lif­andi þótt smátt og smátt hverfi minnið. Sumir breyt­ast líka mikið.

Blaða­maður spyr hvort að Ragn­heiður sé að nota skrifin til að kryfja þetta tíma­bil eða gera það upp?

„Já, það má alveg segja það. Þetta eru allt ný ljóð og ekki með­vitað að ég væri að nota þau sem þerapíu fyrir sjálfa mig en þau gögn­uð­ust samt þannig. Þegar ég var komin af stað með þetta fór ég líka að hugsa um að þetta gæti nýst ein­hverjum öðrum í svip­uðum aðstæðum. Hjóna­skiln­aðir eru auð­vitað mjög algengir og tíðni Alzheimers er að aukast jafn­framt því að þjóðin eld­ist.“

Ragn­heiður segir svo að lokum varð­andi næstu skref hennar í skrifum. „Ég hef ekki skrifað skáld­sögu og ég hef reynt að skrifa smá­sögur en finnst það ekki alveg mitt form enn þá. Ég er hins vegar með þriðja ljóða­hand­ritið í smíðum. Annars verður þetta bara að koma í ljós. Þetta kemur svona í höf­uðið á mér og er þar að velt­ast þar til ég skrifa það niður. Það hefur alltaf verið þannig. Þetta leitar á mig þar til ég verð bara að setj­ast niður og skrifa. En ég gerði það ekki í mörg ár þannig að margt fór bara for­görðum.“

Heimild:

Stein­gerður Stein­ars­dóttir. 2021. Sorg sem er ekki við­ur­kennd. Vikan