„Ég byrj­aði á sjó sum­arið sem ég varð 11 ára, var með Birni Ing­ólfs­syni föður mínum á trillu, Óla SH 14. Við rerum frá Stykk­is­hólmi á hand­færi og hauka­lóð auk þess sem við nytj­uðum nokkrar eyjar á Breiða­firð­inum. Ég lít alltaf á mig sem Breið­firð­ing en ekki Hólmara enda á ég mínar ættir úr eyj­unum og svo vestan frá Flateyri,“ segir Björn Björns­son sem verið hefur á sjó meira en hálfa öld. 

Á sjó með popparanum

Eftir nokkur sumur á trill­unni með pabba sínum tóku stóru bát­arnir við drengnum. „Ég fór á Þórs­nesið og elsta skrán­ing sem ég hef fundið á Þórs­nes­inu er frá maí 1975 Þetta var um það bil 70 – 80 tonna tré­bátur. Við byrj­uðum sum­arið á skaki en fórum svo á skel um haustið. Ég færði mig svo yfir á Sifina, sem var gerð út hér í Hólminum. Þar vorum við sam­skipa, við Ólafur Ragn­ars­son Poppari sem þá var reyndar ekki kom­inn með þá miklu nafn­bót og enn ekki búinn að semja þjóð­söng þeirra Flat­eyr­inga, Hafið og fjöllin.

Um ármótin hætti Óli og fór á Flateyri varð þar vél­stjóri á Ásgeiri Torfa­syni ÍS 96 sem þá var á netum. Um 60 tonna bátur sem Benedikt Vagn Gunn­ars­son gerði út, ævin­lega bara kall­aður Benni Vagn. Þegar leið að hausti hringdi Óli til að segja mér að þarna væri gott að vera og hvatti mig mjög til þess að koma. Ég lét slag standa, það var margt sem freist­aði ég var far­inn að drekka drjúgt og fátt betra en að kom­ast á ver­búð og laus undan öllum aga. Eggert Jónsson var með bát­inn og við rérum á línu. Þá voru líka gerðir út tveir 200 tonna línu­bátar frá Flateyri með mjög svip­aða línu­lengd og við. Eggert var alveg ákveð­inn í að gefa þeim ekk­ert eftir. Rétt eins og allir vita er vetr­ar­ver­tíð á Vest­fjörðum ekki fyrir við­kvæma.  Kallinn sótti eins og hægt var og vel það á þessum litla tré­bát við héngum alveg í afla­tölum stóru bát­anna. Hins vegar var voru landstímin okkar stundum þannig að við urðum allir að vera upp í brú og við­búnir hinu versta. Ég man alveg eftir að tré­smiðir hafi þurft að bíða okkar á bryggj­unni til að laga það sem aflaga hafði farið á meðan við lönd­uðum og tókum balana um borð. Kokk­ur­inn var svað­blautur og hafði alltaf með sér eitt­hvað sem styrkti hjartað, þar komst ég fyrst upp á lag með að drekka út á sjó. Ásgeir var mjög blautur bátur þannig að ég og kokk­ur­inn vorum sam­mála um það breytti ekki öllu þó við aðlög­uðum okkur skip­inu,“segir Baddi og hlær.

Sig­hvatur GK 57 heldur til hafs í fal­legu sum­ar­veðri.

Mynd: Jón Steinar Sæmunds­son.

„Þetta var frá­bær ver­tíð, við fisk­uluð vel og þén­uðum vel, áhöfnin var frá­bær og Benni Vagn ein­hver besti útgerð­ar­maður sem ég hef verið hjá.“

Þegar tal­inu er vikið að ver­búð­ar­líf­inu kemur ein­hver for­tíð­ar­ljómi yfir sæbarið and­lit Badda. „Á meðan ég drakk ennþá voru ver­búðir hreinar paradísir, þar var fólk sem alltaf var til í allt. Ég hef verið víða um land og átt lönd­un­ar­frí víða og af því að sumt fólk er að efast um sjón­varps­þætt­ina vin­sælu um Ver­búð­ina, þá get ég lofað þér því að þætt­irnir kom­ast ekki í hálf­kvisti við raun­veru­leik­ann.“

Útgerðarmanni stungið í snjóskafl

Blaða­maður og Baddi rifja upp sögu af því þegar útgerð­ar­maður á Flateyri kom til að stilla til friðar í stærstu ver­búð þorps­ins. Garrinn tók á móti honum, tók í háls­málið og í buxna­streng­inn og skutl­aði honum út í skafl.

„Fólk sem telur of mikið fyll­erí, of mikið af spítti og of mikið af nekt og kyn­lífi vera í þátt­unum hefur aldrei komið í alvöru ver­búð. Ég er ekki frá því heldur að ver­búðir hafi bjargað iðn­að­ar­mönnum um margt hand­takið. Oft voru átök og þá varð sitt­hvað undan að láta. Þetta var ekki bara ver­búð­ar­liðið, heima­menn sóttu mjög í þetta enda mikið af skemmti­legum stelpum og mikið fjör. Af því að þessi þátta­röð er tekin upp í Súganda þá er ég alltaf að bíða eftir öllu fjör­inu sem var á Pallinum. Það var alvöru ver­búð.“

Gamli mað­ur­inn heldur á hafið. Þrett­ánda­gleði Badda var að halda út í storm­inn.

Mynd: Guð­mundur Sig­urðs­son

Á þeim ára­tugum sem Björn hefur verið til sjós hafa tekjur verið upp og ofan. Sumir útgerð­ar­menn hafa reynt að klípa allt af sem hægt er að ná af áhöfn­inni.

„Ég man eftir því þegar byrjað var að landa í gáma til útflutn­ings, þá var ég á Pat­reks­firði. Útgerðin hafn­aði að gera upp við áhöfn­ina á verð­inu sem fékkst fyrir fisk­inn. Borguðu okkur bara hlut af land­sam­bands­verði sem var aldrei hátt. Ég hékk svo sem ekk­ert yfir þessu fór bara annað, það virt­ust allir gera upp á sölu­verði nema Pat­reks­firð­ing­arnir, það var sér­stakt.“

Engin leið að hætta

Frá því fyrir alda­mót hefur Baddi verið á beitn­inga­véla­bátum sem þykir ekki vera nema fyrir harð­gerð­ustu menn. Sumir kalla þessa báta sem róa í öllum veðrum hreinar þrælakistur.  Hann segir þó að menn sé heldur farnir að slaka á. Í meira en hálfa öld hefur Baddi verið á dekk­inu við flestan þann veiði­skap sem gert er út á hér við land.

Þegar hann er spurður hvort ekki fari að koma að lokum dregur hann við sig svarið.

„Ég veit ekki, lengi hef ég sagt að nú fari ég að hætta en ein­hvern veg­inn heldur maður alltaf áfram. Ég kann vel við mig á lín­unni og hér á Sighvati er gott að vera. Það er ein­hvern veg­inn alltaf gaman að koma um borð og hitta strák­ana. Það er alltaf líf­legt í borð­salnum og í stakka­geymsl­unni. Það er vin­skapur með allri áhöfn­inni.

Mér hefur aldrei þótt leið­in­legt á sjónum en þetta er að verða hel­víti erfitt sér í lagi í miklum brælum.“

53 ár á sjó

En hvað tekur við hjá manni sem hefur allt sitt líf verið á sjó og kann ekk­ert annað. Meira að segja hættur fyrir hart nær 20 árum að stunda bari og hvergi er eftir ver­búð?

„Ég er stundum spurður hvort ég fái mér ekki trillu þegar ég hætti að vera sjó­maður, ég veit ekki hvað verður, ég sé hafið ekki sem neina róm­an­tík. Það eru engar hill­ingar út við ystu sjón­arönd. Þú veist hvað skáldið sagði: Ég hefði átt að sigla, ég hefði átt að fljúga, ég hefði átt að skoða mig um.  Kannski mun ég bara njóta þess sem Örn Arnarson fór á mis við. Kannski mun ég bara ferð­ast þegar ég hætti til sjós. Lesa góðar bækur og ferð­ast um heim­inn,“ sagði Björn sem hélt út í storm­inn á Þrett­ánd­anum, sæbörð hetja hafs­ins tölu­vert á sjö­tugs­aldri að leggja upp í 53 árið sitt til sjós.