Sonja Ingva­dóttir var ein þeirra stúlkna sem vistaðar voru á stúlkna­heim­il­inu Bjargi á árunum 1965 til 1967. Hún var 14 ára gömul þegar hún var send á heim­ilið og er meðal þeirra sem hefur sakað for­svars­menn og starfs­konur heim­il­is­ins um harð­ræði og ofbeldi.

Sonja var ein þeirra sem stóð að kæru á hendur Bjargi árið 1967. Á end­anum var málið láta niður falla því ekki þóttu nægar sann­anir fyrir hendi til þess að höfða opin­bert mál. Bjarg varð seinna eitt þeirra vist­heim­ila sem ríkið greiddi sann­girn­is­bætur vegna og þótti senni­legt að stúlk­urnar sem þar voru vistaðar hefðu þurft að þola ófor­svar­an­lega með­ferð þeirra sem þar stjórn­uðu og störf­uðu.

Sonja og fleiri konur sem dvöldu á Bjargi hafa borið séra Auði Eiri Vil­hjálms­dóttur þungum sökum, en hún átti frum­kvæði að opnun Bjargs og starf­aði þar þann tíma sem heim­ilið var opið. Hún er meðal ann­ars sökuð um and­legt ofbeldi og að hafa vitað upp á hár hvers konar með­ferð við­gekkst á Bjargi. Hún er sömu­leiðis sögð hafa fyr­ir­skipað ein­angrun og harka­lega með­ferð stúlkn­anna á Upp­töku­heim­il­inu í Kópavogi, þar sem þær hafi verið vistaðar fyrir veru sína á Bjargi og sendar á ef þær óhlýðn­uð­ust.

Eft­ir­far­andi er brot úr frá­sögn Sonju, sem segir sögu sína opin­ber­lega í fyrsta sinn í nýjasta tíma­riti Mannlífs.

Séra Auður Eir á Bjargi

Séra Auður Eir Vil­hjálms­dóttir starf­aði á Bjargi allan starfs­tíma heim­il­is­ins og var nefnd­ar­maður í stjórn þess. Hún var fyrsta konan á Íslandi sem hlaut vígslu til prests árið 1974, en sam­hliða námi sínu í guð­fræði starf­aði hún sem lög­reglu­kona og gegndi því starfi einnig þegar hún vann á Bjargi.

„Auður Eir var ekki þarna á hverjum degi, en kom eins og Grýla þegar við vorum að gera eitt­hvað af okkur. Hún var notuð sem Grýla. Þær sögðu okkur að ef við hög­uðum okkur ekki vel, myndi Auður Eir koma,“ segir Sonja. Hún lýsir því að þrátt fyrir að Anna Ona hafi verið for­stöðu­kona, hafi allir á Bjargi skynjað að það væri Auður sem hefði völdin. „Capo dei capi,“ segir Sonja. Það hug­tak er almennt notað um glæpafor­ingja.

„Auður Eir sagði að það ætti að ala okkur upp í þrælsótta. Þetta er svo ókristið, óheið­ar­legt og við­bjóðs­legt. Og þarna, á Bjargi, ætl­aði Auður Eir að koma sér upp. Þau fengu nátt­úr­lega pen­inga með okkur. Við vorum bara gull­gæsir.“

Í við­tali við DV árið 2007 sagði Gísli Gunn­ars­son, sem rann­sak­aði mál Bjargs­stúlkna og hjálp­aði þeim við að leggja fram kæru og leita réttar síns, að for­stöðu­kona Upp­töku­heim­il­is­ins í Kópavogi hafi tjáð honum að lög­reglu­kon­urnar Auður Eir og Guðlaug Sverr­is­dóttir hefðu viljað hafa inni­lokun stúlkn­anna – þegar þær komu þangað í upp­hafi – mun strang­ari en hún hefði sjálf óskað. Þar má til að mynda vísa til vist­unar Sonju á Upp­töku­heim­il­inu fyrstu vik­una.

For­stöðu­konan, Ólöf Þor­steins­dóttir, kom til við­tals við vist­heim­ila­nefnd þegar nokkur vist­heim­ili voru rann­sökuð með til­liti til þess hvort þar hefði harð­ræði verið beitt. Hún gaf einnig skýrslu hjá lög­reglu 25. októ­ber árið 1967, þegar Bjarg var rann­sakað í kjöl­far kærunnar. Í vitn­is­burði sínum sagði hún meðal ann­ars að vist­stúlkur af Bjargi hefðu stundum komið til dvalar á Upp­töku­heim­il­inu. Í öllum til­fellum hefði lög­reglu­kona komið með þær þangað og að hún hefði fengið þau fyr­ir­mæli frá lög­reglu­kon­unni að stúlk­urnar skyldu sæta algerri ein­angrun meðan á dvöl þeirra stæði. Henni hafi þótt ein­angrun og inni­lokun stúlkn­anna harð­neskju­leg og að henni hefði liðið illa vegna þess­ara ströngu fyr­ir­skip­ana. Hún hefði talið að inni­lok­unin hefði ekki góð áhrif á heilsu­far stúlkn­anna og þess vegna hefði hún ekki alltaf farið eftir þeim fyr­ir­mælum. Henni þótti stúlk­urnar frá Bjargi ekki verð­skulda þessa með­ferð.

Fyrr­ver­andi starfs­kona á Upp­töku­heim­il­inu í Kópavogi sagði í við­tali við vist­heim­ila­nefnd að lög­reglu­kona, sem einnig var nefnd­ar­maður í stjórn Bjargs, hefði gjarnan komið með stúlkur á Upp­töku­heim­ilið. Hún hafi fyr­ir­skipað að þær skyldu sæta ein­angrun. Starfs­konan sagði að henni hefði þótt sú ráð­stöfun harka­leg.

Hér má lesa sögu Sonju í heild sinni í nýjasta tíma­riti Mannlífs. Einnig má nálg­ast ókeypis ein­tak í Hagkaup, Bónus og á N1.