Íslands­deild Transparency International sam­þykkti í gær­kvöldi ályktun vegna Lind­ar­hvols og birt­ingu skýrslu setts rík­is­end­ur­skoð­anda. Lesa ámá álykt­un­ina hér að neðan.

Stjórn Íslands­deildar Transparency International þakkar Sigurður Þórð­ar­syni, settum rík­is­end­ur­skoð­anda, fyrir heið­ar­leika og elju­semi í störfum sínum í Lind­ar­hvols­mál­inu í þágu gagn­sæis og hags­muna almenn­ings. Þá vill stjórn sömu­leiðis þakka Þórhildi Sunnu Ævars­dóttur, þing­konu Pírata, fyrir birt­ingu skjals­ins sem stjórn­ar­liðar hafa árum saman falið fyrir almenn­ingi þrátt fyrir óhagg­andi rétt hans til upp­lýs­inga um hvernig farið er með hags­muni sam­fé­lags­ins.

Skýrsla setts rík­is­end­ur­skoð­anda, sem nú hefur verið birt, afhjúpar til­raunir stjórn­valda og stjórn­kerf­is­ins til að draga úr gagn­sæi við með­ferð opin­berra eigna þrátt fyrir end­ur­teknar yfir­lýs­ingar um hið gagntæða og skýrar starfs- og siða­reglur Lind­ar­hvols í 134 liðum sem kveða á um hlut­lægni, gagn­sæi, jafn­ræði og heið­ar­leg vinnu­brögð. Skýrsla Sigurðar bendir á áleitnar spurn­ingar sem ekki hafa feng­ist svör við sökum kerf­is­bund­innar yfir­hylm­ingar.

Við lestur skýrslu Sigurðar skal haft í huga að hún er saga yfir­hylm­ingar skrifuð af manni sem fjar­lægður var frá verk­inu eftir bar­áttu um aðgang að gögnum og upp­lýs­ingum svo standa megi vörð um almanna­hag. Skýrslan er lýs­ing á því hvernig gang­verk leyndar gegn­um­sýrir ferlið þrátt fyrir yfir­lýs­ingar og fyr­ir­heit um að allt skuli upp á borði, gagn­sætt og fag­legt. Hún inni­heldur ekki nið­ur­stöðukafla enda var settur rík­is­end­ur­skoð­andi fjar­lægður áður en verk­efn­inu lauk og vinnan falin ofan í skúffu.

Skýrsla setts rík­is­end­ur­skoð­anda vekur einnig upp spurn­ingar um það hvort skýrsla Skúla Eggerts Þórð­ar­sonar rík­is­end­ur­skoð­anda um Lind­ar­hvol ehf., sem birt var árið 2020, sé nokkuð annað en hvít­þvott­ar­skýrsla sem end­an­lega hafi átt að kveða niður athuga­semdir og spurn­ingar Sigurðar Þórð­ar­sonar og blekkja almenn­ing.

Skýrslan, sem nú er fram komin og almenn­ingur getur nú lesið með eigin augum, afhjúpar einnig hversu blygð­un­ar­laust og langt for­seti Alþingis og stjórn­ar­liðar voru reiðu­búnir að ganga gegn lög­mætum rétti almenn­ings til þess að sjá og meta öll gögn máls­ins, þ.m.t. skýrsla Sigurðar Þórð­ar­sonar, setts rík­is­end­ur­skoð­anda. Í skýrsl­unni má lesa hvernig sam­skipti Rík­is­end­ur­skoð­unar við Lind­ar­hvol, Seðla­banka Íslands, Fjár­mála­ráðu­neytið og slita­stjórnir versnar eftir því sem vinnu Sigurðar mið­aði àfram. Á end­anum mætti honum þögnin ein..

Opinber skýrsla Rík­is­end­ur­skoð­unar frá apríl 2020 hundsar fjölda athuga­semda setts rík­is­end­ur­skoð­anda og stang­ast veru­lega á við það sem kemur fram í vinnu Sigurðar. Þá getur stjórn ekki annað en vakið sér­staka athygli á þeim yfir­drifið jákvæða tón sem slegin er í hinni opinerru skýrslu og er í engu sam­ræmi við þau sam­skipti sem lýst er í skýrslu setts rík­is­end­ur­skoð­anda.

Í skýrslu setts rík­is­end­ur­skoð­anda má finna áhuga­verðar upp­lýs­ingar um hvernig stjórn Lind­ar­hvols ehf. gerir til­raunir til að stöðva eft­ir­litið með umkvört­unum um launa­kostnað og umfang eft­ir­lits­ins. Þá koma einnig fram upp­lýs­ingar í skýrsl­unni sem benda til þess að stjórn félags­ins hafi raunar aðeins stimplað ákvörðun fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins um ráðn­ingu ”fram­kvæmda­stjóra” sem aug­ljós­lega gerir allt tal um ”arms­lengd” að hlægi­legum áróðri.

Verulega má draga í efa sjálf­stæði Lind­ar­hvols sem og burði og inn­viði til að sinna verk­efn­inu sínu. Skýrslan lýsir þannig félagi sem er lítið annað en skúffa en ekki félag burð­ugt til einka­væð­ingar á hund­ruð millj­arða af eignum almenn­ings.

Eig­in­lega er það með ólík­indum eftir kerf­is­bundið banka­hrun 2008 og alla við­leitni síðar til þess að auka gagn­sæi og fag­leg vinnu­brögð innan stjórn­kerf­is­ins að fram­kvæmda­valdið, (fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra) skuli bera ábyrgð á jafn geð­þótta­legum og ófag­legum vinnu­brögðum 15 árum eftir banka­hrunið og sýni­lega hafa verið við­höfð á hans vegum innan Lind­ar­hvols sem fara átti með eignir almenn­ings (rík­is­ins) fyrir opnum tjöldum eins og fram kemur í reglu­verki Lind­ar­hvols og upp­haf­legum fyr­ir­mælum Alþingis.

Settur rík­is­end­ur­skoð­andi hefur ritað bréf til Rík­is­sak­sókn­ara vegna máls­ins og óskar rann­sóknar. Stjórn Transparency International á Íslandi lítur svo á að skýrsla setts rík­is­end­ur­skoð­anda kalli á rann­sókn­ar­vinnu á vegum Alþingis, sem eitt getur veitt slíkri rann­sókn víð­tækt umboð til að afla allra þeirra gagna sem slita­stjórnir bank­anna, Lind­ar­hvoll, fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið og Seðla­bank­inn hafa ekki látið settum rík­is­end­ur­skoð­anda í té. Þetta hlýtur Alþingi að skoða sér­stak­lega þegar ljós verða afdrif máls­ins hjá rík­is­sak­sókn­ara.