Ólafur Aron Sveins­son, mark­þjálfi og nudd­ari segir aug­ljóst að í jarð­vegi íslensks sam­fé­lags séu að vaxa hlutir sem við viljum ekki næra frekar. Ólafur, sem er nýjasti gest­ur­inn í podcasti Sölva Tryggva­sonar, segir nýlegan atburð á Menn­ing­arnótt hafa verið ískalda tusku framan í and­litið á okkur öllum. Það séu í gangi umbreyt­ingar í sam­fé­lag­inu sem krefji okkur öll til að líta inn á við og gera betur:

„Við erum að horfa á mjög mik­inn hrist­ing í sam­fé­lag­inu okkar og und­ir­liggj­andi tölur sem sýna mikla van­líðan, erf­ið­leika og afteng­ingu. Það er kúnst að finna jafn­vægið á milli þess að veita þessum hlutum athygli, án þess að sog­ast of mikið inn í þá. Að horfa fyrst of fremst á sjálfan sig og hvernig maður geti tekið ábyrgð á sjálfum sér, en á sama tíma að stinga ekki höfð­inu í sand­inn gagn­vart ljótum hlutum bæði á Íslandi og í heim­inum öllum. Á end­anum er leiðin til þess að stunda sjálfs­vinnu og jafn­væg­is­stilla tauga­kerfið, þannig að maður geti gert gagn fyrir aðra og sam­fé­lagið sitt. Fyrir mig per­sónu­lega er algjört lyk­il­at­riði að ná jafn­vægi í tauga­kerfið og finna teng­ingu við sjálfan mig,“ segir Ólafur Aron, sem segir líka mik­il­vægt að horfa til þess að Íslend­ingar séu sam­eig­in­lega að vinna úr áföllum fyrri kyn­slóða og erf­iðum lífs­skil­yrðum:

„Það er ekki langt síðan við bjuggum við þannig aðstæður að tæki­færi til að vera í ein­hvers konar úrvinnslu á til­finn­ingum voru nán­ast engin. Við verðum að muna að þaðan erum við að koma og það tekur tíma fyrir okkur að þroskast út úr þeim hörðu lífs­skil­yrðum sem við komum frá. Birt­ing­ar­myndin er stundum þessi skautun eða pól­aris­er­ing sem við horfum upp á og í því er oft öll mennska farin úr umræð­unni. Við og hinir og hinir eru slæmt fólk, án þess að við setjum okkur í þeirra spor.“

Í þætt­inum ræða Sölvi og Ólafur Aron um nýlega atburði á Íslandi sem hafa hrist sam­fé­lagið og hvernig hægt sé að nota þessa atburði til þess að læra og gera betur:

„Mín við­brögð við þessum atburði á Menn­ing­arnótt var að þetta var ekki bara köld, heldur ísköld tuska beint framan í and­litið á okkur. Þetta ger­ist á mennning­arnótt í höf­uð­borg­inni okkar. Við erum að horfa á kyn­slóð­irnar sem eru að koma upp á eftir okkar kyn­slóð og verðum að spyrja okkur hvernig er sam­fé­lagið okkar að mót­ast. Ég á sjálfur dóttur á svip­uðum aldri og stúlkan sem dó og maður hefur fylgst með henni fara í gegnum skóla­kerfið og séð hvernig skil­yrði fyrir krakka á þessum aldri til að blómstra og stíga inn í kraft­inn sinn eru oft tak­mörkuð. Við getum gert margt miklu betur þegar kemur að mennta­kerf­inu, upp­eldi og því hvernig sam­fé­lagið almennt er að taka á móti unga fólk­inu okkar. Þessi atburður hreyfir við öllu því sem maður hefur hugsað bæði um börnin sín og líka það sem maður upp­lifði sjálfur í sinni barn­æsku og ung­lings­árum. Eftir að hafa lesið skrif frá for­eldrum þess­arrar stelpu hugsar maður fyrst og fremst hvort þessi atburður geti orðið til þess að bjarga manns­lífum. Og það hvort við getum notað þennan atburð til að skoða hvert við erum að fara sem sam­fé­lag. Auðvitað vill maður ekki alhæfa neitt, en til­finn­ingin er að það sé ein­hver afteng­ing í sam­fé­lag­inu okkar sem við verðum að horfast í augu við og vinna í að laga.“

Ólafur Aron hefur mikið velt fyrir sér hug­tak­inu menn­ingu og hvernig við höfum til­hnein­gingu til að fara í ákveð­inn ,,mono-kúltur”, þar sem allir eru steyptir í sama mót:

„Það mætti líta á menn­ingu eða kúltúr sem ein­hvers konar jarð­veg og spurn­ingin er hvað er að vaxa í jarð­veg­inum? Það er eitt­hvað að grass­era í jarð­vegnum okkar sem við verðum að skoða og takast á við. Það er í mínum huga frekar aug­ljóst að við erum ekki með frjóan opinn jarð­veg til heil­brigðrar skil­yrða til vaxtar eins og staðan er núna. Inni í þannig aðstæðum fara hlutir að vaxa sem við getum öll verið sam­mála um að við viljum ekki. Mann­legar þarfir okkar eru ekki að fá það braut­ar­gengi sem þær þurfa í þeim aðstæðum sem við höfum búið til í þessum mónó-kúltúr. Þegar við förum dýpra í að skoða slæma og nei­kvæða hegðun sjáum við að hún kemur yfir­leitt frá ótta og van­mætti. Spurn­ingin er hvort það sé ekki hægt að tjá van­mátt­inn með öðrum hætti. Ég vil sjá okkur kom­ast á þann stað að horfa á ofbeld­is­hegðun sem birt­ing­ar­mynd á van­mætti og kom­ast þannig lengra en að horfa bara á yfir­borðið. Með því að dýpka okkur á þann hátt eigum við mögu­leika á að byrja að koma í veg fyrir að þessi hegðun eigi sér yfir höfuð stað. Ef við erum bara föst í að tala um vont fólk munum við bara end­ur­taka hlut­ina aftur og aftur,“ segir Ólafur, sem vill meina að fyrsta skrefið sé að stíga skref inn í teng­ingu:

„Mín til­finn­ing er sú að lausn­irnar þurfi ekki að vera svo flóknar. Fyrsta skrefið er að horfa aftur til ákveð­inna grunn­þátta sem við erum komin langt út fyrir og farin að fara á mis við. Eins og til dæmis bara teng­ing við nátt­úr­una með reglu­legum hætti. Lausn­irnar liggja meira í ein­fald­leik­anum en við höldum. Þar náum við að tengja okkur aftur og þegar afteng­ingin byrjar að minnka fara alls konar góðir hlutir að ger­ast. Við eigum alla mögu­leika á að þroskast saman og kom­ast upp á næsta stig sem sam­fé­lag.“

Hægt er að nálg­ast við­talið við Ólaf og öll við­töl og pod­köst Sölva Tryggva­sonar inni á sol­vi­tryggva.is.