Fjölmiðlanefnd afhjúpaði nafn kvartanda – Persónuvernd krefst svara

Fjöl­miðla­nefnd taldi sig knúna til þess að gefa upp nafn kvart­anda þrátt fyrir að hafa boðið honum nafn­leynd.

Ein­stak­lingur sendi kvörtun til Fjöl­miðla­nefndar í sept­em­ber 2023 vegna meints hags­muna­á­rekst­urs hjá mbl.is. Þar hafði blaða­maður Morg­un­blaðs­ins birt pistil um ferð sína um vín­ekrur úti í löndum en svo vildi til að sami blaða­maður flutti sjálfur inn sum þeirra vína sem hann fjall­aði um í pistl­inum. Taldi kvart­and­inn, sem einnig er blaða­maður, að þetta bryti í bága við fjöl­miðla­lög um dulin við­skipta­boð fyrir áfengi. Fjöl­miðla­nefnd spurði við­kom­andi hvort hann vildi njóta nafn­leyndar sem hann þáði. Hér má sjá orða­lag nefnd­ar­innar: Áður en afritið verður sent óskar Fjöl­miðla­nefnd vin­sam­lega eftir upp­lýs­ingum um það hvort þú viljir njóta nafn­leyndar í sam­skiptum nefnd­ar­innar við Árvakur hf. en hægt er að óska eftir nafn­leynd þegar ábend­ing eða kvörtun er send nefnd­inni. Afrit af ábend­ing­unni yrði þá sent Árvakri án þess að hægt yrði að tengja hana við þitt nafn. Ef Fjöl­miðla­nefnd ákveður að taka ábend­ing­una (óform­leg kvörtun) til efn­is­legrar með­ferðar í fram­hald­inu yrði um frum­kvæð­is­mál að ræða.

Krefjast að sjá nafn kvartandans

Síðar fékk kvart­and­inn tölvu­póst frá Fjöl­miðla­nefnd þar sem honum var tjáð að þar sem að útgáfu­fyr­ir­tæki Morg­un­blaðs­ins, Árvakur hf. krefð­ist þess að sjá nafn þess sem kvart­aði, bæri Fjöl­miðla­nefnd að gefa upp Í tölvu­póst­inum stóð: Árvakur hf. hefur óskað eftir afriti af ábend­ing­unni þar sem nafn þitt kemur fram bæði á grund­velli 1. mgr. 15. gr. stjórn­sýslu­laga nr. 37/1993 og 1. mgr. 5. gr. og 1. mgr. 14. gr. upp­lýs­inga­laga nr. 140/2012. Eftir nán­ari skoðun og í ljósi fyrr­greindra ákvæða og beiðni Árvakurs hf. telur nefndin sér skylt að veita aðgang að ábend­ing­unni eins og hún barst og þá þannig að nafn þitt komi fram. Upp­lýs­inga­rétt­ur­inn er mjög ríkur og er aðeins heim­ilt þegar sér­stak­lega stendur á að tak­marka aðgang aðila máls að gögnum ef hags­munir hans af því að not­færa sér vit­neskju úr þeim þykja eiga að víkja fyrir mun rík­ari almanna- eða einka­hags­munum, sbr. 17. gr. stjórn­sýslu­laga. Fjöl­miðla­nefnd óskar eftir upp­lýs­ingum um það hvort þú teljir að slíkir hags­munir séu fyrir hendi og þar með að tak­marka ætti rétt Árvakurs hf. til aðgangs að gögnum máls­ins, þ.e. að fá afhent afrit af ábend­ingu þinni í heild sinni.

Kvart­and­inn krafð­ist á móti að nafn hans yrði ekki birt Árvakri hf. með þeim rökum að í því fælist fæl­inga­máttur, ef fólk sem sendir inn ábend­ingar njóti ekki nafn­leyndar sé þeim boðið hún. Taldi Fjöl­miðla­nefnd hins­vegar sig ekki hafa heim­ild til að hafna nafn­birt­ing­unni en benti á í sama svari að hægt væri að senda nafn­lausa ábend­ingu í gegnum vef nefnd­ar­innar. Blaða­mað­ur­inn sem sendi kvörtun­ina sagð­ist þá vilja draga til baka umkvörtun sína og senda þess í stað nýja, nafn­lausa ábend­ingu.

Of seint

Í svari Fjöl­miðla­nefndar segir að Árvakri hf hafi þá þegar verið birt nafn blaða­manns­ins og því of seint að senda aðra kvörtun.

Þann 3. apríl 2024 kom loks nið­ur­staða í málið en í nið­ur­stöð­unni segir meðal ann­ars:

Málið var tekið til umræðu á fundi Fjöl­miðla­nefndar þann 3. apríl sl. Nið­ur­staða nefnd­ar­innar að mati loknu var að umrædd umfjöllun bæri ekki að öllu leyti merki þess að vera dulin við­skipta­boð í skiln­ingi 2. mgr. 37. gr. laga um fjöl­miðla nr. 38/2011, eða við­skipta­boð fyrir áfengi sbr. 4. mgr. 37. gr. sömu laga.

Því var ekki talin ástæða til að hefja form­lega máls­með­ferð, sbr. 4. grein starfs­reglna Fjöl­miðla­nefndar (Starfs­reglur-fjöl­miðla­nefndar.pdf (fjolmid­la­nefnd.is) og var ábend­ing­unni vísað frá.

Umboðs­maður Alþingis

Kvart­and­inn sætti sig ekki við vinnu­brögð Fjöl­miðla­nefndar og sendi erindi á Umboðs­mann Alþingis. Í apríl á síð­asta ári barst svar frá Umboðs­mann­inum en þar sagði meðal ann­ars í nið­ur­stöðu hans:

„Af skýr­ingum nefnd­ar­innar fæ ég ekki betur séð en að hún hafi fram­kvæmt það atviks­bundna mat sem áskilið er sam­kvæmt fram­an­greindum ákvæðum 15. tiI 17. gr. stjórn­sýslu­laga. Í ljósi þess og eftir að hafa kynnt mér gögn máls­ins að öðru leyti tel ég ekki for­sendur til að gera athuga­semd við það mat stjórn­valds­ins að þær upp­lýs­ingar sem fram komu í erindi yðar væru ekki þess eðlis að tak­marka bæri aðgang aðila máls á þeim  grund­velli 17. gr. stjórn­sýslu­laga. Hér hef ég einkum í huga ofan­greinda meg­in­reglu stjórn­sýslu­laga um rétt aðila máls að gögnum þess og þvl skil­yrði lag­anna að einka­hags­munir þurfi að vera mun ríkarl en sá réttur.“

Umboðs­mað­ur­inn benti þó blaða­mann­inum á að hann gæti sent Per­sónu­vernd erindi vegna máls­ins, telji hann brotið á per­sónu­vernd­ar­lögum.

Mynd: Trausti Haf­steins­son

Persónuvernd

Blaða­mað­ur­inn sendi kvörtun til Per­sónu­verndar fyrir fjórum mán­uðum og barst svar nýlega. Þar segir að Per­sónu­vernd hafi sent eft­ir­far­andi spurn­ingar á Fjöl­miðla­nefnd:

Mynd: Trausti Haf­steins­son

Er Fjöl­miðla­nefnd gef­inn kostur á að svara spurn­ingum Per­sónu­verndar eigi síðar en 10. febr­úar næst­kom­andi.

Fyr­ir­vari: Blaða­mað­ur­inn sem sendi kvörtun­ina til Fjöl­miðla­nefndar er starfs­maður Mannlífs.