Þetta kemur fram í umsögn frum­varps um skrán­ingu raun­veru­legra eig­enda sem nú er í fyrstu umræðu. Skylt verður að halda skrá um raun­veru­lega eig­endur fyr­ir­tækja verði frum­varp Þórdísar Kol­brúnar R. Gylfa­dóttur, ferða­mála-, iðn­aðar- og nýsköp­un­ar­ráð­herra að lögum en frum­varpið er umtals­vert skref í átt að upp­fyll­ingu skil­yrð­anna.

Hugtakið „raun­veru­legur eig­andi“ fjallar um þá ein­stak­linga sem í raun eiga starf­semi eða stýrir þeim við­skipta­manni, lög­að­ila eða ein­stak­lingum sem form­lega eiga eða stýra við­skipt­unum.

Með laga­breyt­ing­unni verður því skylda að greina frá ein­stak­lingum sem til að mynda „ráða yfir meira en 25% atkvæð­is­réttar eða telj­ast á annan hátt hafa yfir­ráð yfir lög­að­ila; ákvæðið á þó ekki við um lög­að­ila sem skráðir eru á skipu­legum mark­aði sam­kvæmt skil­grein­ingu laga um kaup­hallir.“ Raun­veru­legir eig­endur eru skil­greindir í lögum um aðgerðir gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka sem sam­þykkt voru af Alþingi í des­em­ber á síð­asta ári.

Hið nýja frum­varp er áfram­hald á aðgerðum yfir­valda gegn pen­inga­þvætti en Alþjóð­legur vinnu­hópur gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka, FATF, gerði árið 2017 úttekt á vörnum Íslands gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka. „Ísland gekk til sam­starfs við FATF í sept­em­ber 1991 og með aðild sinni skuld­batt Ísland sig til að sam­ræma lög­gjöf og laga starfs­reglur að til­mælum FATF. Tilmæli FATF hafa verið leið­andi á heims­vísu og hafa til­skip­anir Evr­ópu­sam­bands­ins um aðgerðir gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka verið í sam­ræmi við þau. Tilmælin mynda því grund­völl sam­eig­in­legra við­bragða við fram­an­greindum ógnum við sjálf­stæði fjár­mála­kerf­is­ins og tryggja jafn­vægi innan þess,“ segir í umsögn um frum­varpið.

Ísland fékk aðvörun í fyrra um að stjórn­völd yrðu að taka sig taki og inn­leiða betri varnir gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka ellegar yrði Ísland sett á alþjóð­legan lista yfir ósam­vinnu­þýð ríki. „Í úttekt sam­tak­anna á stöðu mála Íslandi, sem var gerð opin­ber í apríl 2018, fengu varnir Íslands gegn pen­inga­þvætti fall­ein­kunn,“ segir í úttekt Kjarnans vegna máls­ins. „Íslandi var gefið fram á mitt ár 2019 til að bregð­ast við. Ef úrbætur yrðu ekki nægj­an­legar, og Ísland færi á lista FATF yfir ósam­vinnu­þýð ríki myndi það, að mati inn­lendra hags­muna­að­ila, leiða til þess að orðstír og trú­verð­ug­leiki Íslands á alþjóða­vett­vangi biði veru­lega hnekki.

Ef Ísland yrði sett á slíkan lista myndi það einnig leiða til þess að gerðar yrðu strang­ari kröfur til lands­ins og aðila sem þar búa um hvers konar fjár­mála­starf­semi, stofnun úti­búa, dótt­ur­fé­laga og umboðs­skrif­stofa og jafn­vel útgáfu aðvar­ana um að við­skipti við íslenska aðila sem gætu falið í sér hættu á pen­inga­þvætti.“

Með frum­varpi ráð­herra er að mörgu leyti komið til móts við athuga­semdir hóps­ins. Ísland hefur frest fram í júní á þessu ári til að bregð­ast við nið­ur­stöðu úttekt­ar­innar.

Gert er ráð fyrir að skráðar verði upp­lýs­ingar um þá ein­stak­linga sem í raun geta tekið ákvörðun um ráð­stöfun fjár­muna, stjórnun aðil­ans eða sem njóta góðs af þeim eignum sem um ræðir.

„Lagt er lagt til að skrif­stofa fjár­mála­grein­inga lög­reglu, Fjár­mála­eft­ir­litið, rík­is­skatt­stjóri, lög­regla, hér­aðs­sak­sókn­ari og toll­stjóri hafi aðgang að öllum upp­lýs­ingum og gögnum um raun­veru­lega eig­endur lög­að­ila. Einnig er lagt til að skatt­yf­ir­völd hafi aðgang að öllum upp­lýs­ingum og gögnum um raun­veru­lega eig­endur vegna skatt­eft­ir­lits, upp­lýs­inga­skipta milli landa og skatt­rann­sókn. Lagt er til að til­kynn­ing­ar­skyldir aðilar í skiln­ingi laga um aðgerðir gegn pen­inga­þvætti og fjár­mögnun hryðju­verka hafi aðgang að nauð­syn­legum upp­lýs­ingum og gögnum þegar þeir fram­kvæma áreið­an­leika­könnun og að almenn­ingur hafi aðgang að upp­lýs­ingum um nafn raun­veru­legs eig­anda, fæð­ing­ar­mánuð og ár, búsetu­land, rík­is­fang og stærð og teg­und eign­ar­halds.“

Sjá einnig: Eftirlit Íslend­inga með pen­inga­þvætti fær fall­ein­kunn