For­ystu­menn Sjálf­stæð­is­flokks­ins virð­ast ekki hafa áttað sig á alvar­legum afleið­ingum dóms Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evrópu (MDE) þegar fréttir bár­ust af honum á þriðju­dags­morgun. Sigríður Andersen dóms­mála­ráð­herra sagði þann sama dag að Lands­réttur væri starf­hæfur og vís­aði til þess að Hæsti­réttur hafi talið skip­un­ina lög­mæta. Hún sagð­ist jafn­framt njóta stuðn­ings innan rík­is­stjórn­ar­innar. Það stöðu­mat var rangt.

Birgir Ármanns­son, þing­flokks­for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, fylgdi sömu línu þegar hann lýsti sig ósam­mála dómnum og sagði hann byggja á veikum grunni. Sagði hann engar for­sendur hafa breyst síðan van­traust­s­til­laga á hendur Sigríði var felld og að þing­flokk­ur­inn stæði þétt að baki henni. Var varla hægt að túlka þessi orð Birgis öðru­vísi en skila­boð til hinna stjórn­ar­flokk­anna, einkum og sér í lagi VG sem áður hafði gengið í gegnum svipu­göng í fyrri málsvörn fyrir Sigríði.

Birgir full­yrti einnig að Lands­réttur gæti haldið áfram að starfa með eðli­legum hætti. Það stöðu­mat reynd­ist líka kol­rangt enda liðu ekki nema nokkrar klukku­stundir þangað til dóm­arar í Lands­rétti ákváðu að fella enga dóma það sem eftir lifði vik­unnar. Í milli­tíð­inni hafði fjöldi lög­spek­inga stigið fram og lýst því yfir að milli­dóms­stigið í land­inu væri í full­komnu upp­námi. Þessar til­raunir til að gera lítið úr alvar­leika dóms­ins voru skotnar niður strax í upp­hafi.

Katrín kemur heim

Hvað stöðu Sigríðar varðar þá tók við langur sól­ar­hringur þar sem beðið var eftir því að Katrín Jak­obs­dóttir for­sæt­is­ráð­herra kæmi til lands­ins frá New York á mið­viku­dags­morgun. Katrín kaus að tjá sig ekk­ert um málið þegar frétta­menn sátu fyrir henni í Leifs­stöð og aðrir þing­menn stjórn­ar­liðs­ins héldu spil­unum þétt að sér.

Á þessum tíma voru vanga­veltur um fram­tíð stjórn­ar­sam­starfs­ins. Vitað var að VG-liðar höfðu engan áhuga á að leggj­ast í aðra vörn fyrir Sigríði og ekki var vitað hversu langt þing­flokkur Sjálf­stæð­is­flokks­ins var til­bú­inn til að ganga til að standa vörð um hana, þrátt fyrir yfir­lýs­ingar Birgis dag­inn áður.

Það kom þess vegna flatt upp á fjöl­miðla­menn sem höfðu beðið fyrir utan her­bergi þing­flokka á mið­viku­dag­inn, þegar Sigríður boð­aði skyndi­lega til blaða­manna­fundar í dóms­mála­ráðu­neyt­inu klukkan hálf­þrjú. Þar til­kynnti Sigríður að hún hyggð­ist stíga tíma­bundið til hliðar þótt hún gæti ekki sagt til um hversu lengi það yrði. Stjórn­mála­skýrendur útskýrðu skömmu síðar að hún hefði ein­fald­lega sagt af sér.

Þótt eng­inn hafi sagt það berum orðum þá má nokkuð ljóst vera að Katrín hafi ein­fald­lega stillt Sigríði og Sjálf­stæð­is­flokknum upp við vegg. Þannig svar­aði hún því ekki neit­andi hvort stjórn­ar­sam­starfið hafi verið í hættu og fáum ætti að dylj­ast hvað hún meinti með því þegar hún sagð­ist hafa „lýst yfir áhyggjum sínum“ af stöð­unni í sím­tali við Sigríði á þriðju­dags­kvöld. Þá vildi hún ekki svara því hvort Sigríður eigi aft­ur­kvæmt í rík­is­stjórn, jafn­vel þótt Sigríður hafi gengið að því sem vísu á blaða­manna­fundi rétt áður. Í það minnsta hefur Katrín náð að sann­færa Bjarna um að stjórn­ar­sam­starfið væri mik­il­væg­ara en póli­tísk staða Sigríðar.

Jón Steinar gaf tóninn

Það vakti einnig athygli að Sigríður not­aði megnið af blaða­manna­fundi sínum í að rétt­læta emb­ætt­is­færslur sínar og um leið gagn­rýna harð­lega nið­ur­stöðu MDE. Sagðist hún ekki láta það átölu­laust að dóm­stólar, inn­lendir sem erlendir, yrðu not­aðir í póli­tískum til­gangi né að íslenskir dóm­stólar fram­selji sitt vald til túlk­unar á erlendum lögum til erlendra dóm­stóla.

Bjarni Bene­dikts­son tal­aði á sömu línu þegar hann gagn­rýndi MDE og vís­aði til þess að í Bret­landi færu fram líf­legar umræður um hvort segja ætti Bretland úr MDE. Tóninn fyrir þessa umræðu gaf Jón Steinar Gunn­laugs­son, hæsta­rétt­ar­lög­maður og mála­fylgju­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, í pistli sem hann birti á vef­síðu sinni þar sem hann sagði að dómur MDE væri „ekk­ert minna en árás á full­veldi Íslands“.

Þessi ummæli Bjarna hafa fallið í grýttan jarð­veg, bæði meðal for­ystu­manna frjáls­lyndu flokk­anna sem og innan þing­liðs VG. Hvort Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn fylgi þessum orðum eftir eða hvort þetta sé eitt­hvað sem var sagt í hita leiks­ins verður tím­inn að leiða í ljós.

Sjá einnig: Sigríður stígur tíma­bundið til hliðar – Dómi MDE verður áfrýjað