„Ég tel að matar­æðið skipti miklu máli hjá öllum og ekki síst hjá afrek­s­í­þrótta­fólki en fyrir það er sér­stak­lega mik­il­vægt að vera með sterkt ónæm­is­kerfi, jafn­vægi í melt­ing­ar­kerf­inu og að fá inn öll snefil­efni sem skipta máli við upp­bygg­ingu og end­ur­heimt,“ segir Elín Edda, læknir og þátta­stjórn­andi Hlaupa­líf hlað­varps, en hún æfir lang­hlaup hjá Meist­ara­flokki ÍR og á annan besta tíma í mara­þoni kvenna á Íslandi. Hún æfir tíu sinnum í viku. „Ég hef verið að gera hæg­fara breyt­ingar á mínu matar­æði í gegnum árin og myndi segja að ég væri á ein­hvers konar Mið­jarð­ar­hafs­jurta­rík­is­matar­æði ef ég ætti að skil­greina það.

Elín Edda Sig­urð­ar­dóttir hlaup­ari. Mynd/Hákon Davíð Björns­son

Nýlega hætti ég alveg að borða kjöt, en ég var farin að borða svo lítið af því að það breytti nán­ast engu fyrir mig að taka það alveg út. Ég leyfi mér fisk en hef verið mikið að minnka aðrar dýra­af­urðir svo sem egg og mjólk­ur­af­urðir síð­ast­liðna mán­uði og er farin að prófa mig áfram með vegan nokkra daga í viku. Það hvetur mig líka til að prófa nýjar upp­skriftir. Áður fyrr borð­aði ég mjólk­ur­af­urðir í nán­ast í hvert mál og mér þykir það ekki fara sér­lega vel í maga í tengslum við álagsæf­ingar. Það er ýmis­legt að koma í ljós um þessar mundir sem bendir til að það sé mik­il­vægt að inn­byrða eins fjöl­breytt úrval úr jurta­rík­inu og maður hefur kost á og ég legg því einnig mikið upp úr fjöl­breytni. Varðandi bæti­efni þá getur verið að maður þurfi að huga að þeim ef maður er á sér­fæði og ég tek til dæmis járn og B12 í litlum skömmtum til við­bótar við D-vítamínið sem allir Íslend­ingar ættu að taka inn.“

Ásdís Hjálms­dóttir Annerud spjót­kast­ari. Mynd/John Annerud

Áhersla á heilan, óunnin mat

Ásdís, lyfja­fræð­ingur og fyr­ir­les­ari, hefur æft spjót­kast í rúm­lega 18 ár og kom­ist í útslit á Evr­ópu­meist­ara­mótum, Heims­meist­ara­mótum og Ólymp­íu­leikum. Hún segir að matar­æðið skipti gríð­ar­lega miklu máli þegar kemur að end­ur­heimt og að hafa næga orku til að æfa.

„Ég er að vinna með nær­ing­ar­fræð­ingi sem segir mér hversu mikið ég þarf að borða af kol­vetnum, fitu og próteini. Ég fæ ekki nákvæmt mat­ar­plan frá henni þar sem þetta á ekki að vera heft­andi. Hins vegar hef ég það sem reglu að borða eins hreinan mat og ég get. Þá meina ég að búa hann sem mest til sjálf eða hafa hann eins lítið unn­inn og hægt er,“ segir Ásdís og Sigurður Örn tekur í sama streng og segir matar­æðið algeran grunn­þátt í því að geta æft og keppt af þeirri ákefð sem hann geri.

„Það er engin ein ákveðin regla hvað ég borða og hvað ekki, fyrir utan að ég reyni að borða bara mat sem ég veit nákvæm­lega hvað inni­heldur. Þannig tek ég til að mynda engin duft­fæðu­bót­ar­efni eða annað slíkt heldur legg áherslu á heilan, óunnin mat.“ Sigurður Örn er véla­verk­fræð­ingur hjá Matís ohf., þjálf­ari hjá Þrí­þrauta­deild Breiða­bliks og einka­þjálf­ari. Hann hefur stundað þrí­þraut fá árinu 2015 og faganði stórum sigrum á liðnu ári. „Í grunn­inn er ég á nokk­urs konar lág­kol­vetna matar­æði sem bygg­ist að miklu leyti á feitum fiski, græn­meti, eggjum, hnetum, ávöxtum og að ein­hverju leyti á kjöti en ég eyk þá hlut­fall kol­vetna í sam­svari við ákefð æfinga.“

Sigurður Örn Ragn­ars­son þrí­þraut­ar­kappi. Mynd/Hallur Karlsson

Aðlagaði matmálstíma og mataræðið að æfingatímum

Sólveig Bergs­dóttir flug­freyja hjá Icelandair hefur æft fim­leika frá tveggja ára aldri og hefur á und­an­förnum árum unnið til fjöl­margra verð­launa á alþjóð­legum vett­vangi í hóp­fim­leikum. Hún segir að matar­æði skipti miklu máli til að hámarka árangur.

Sólveig Bergs­dóttir fim­leika­kona. Mynd/Hallur Karlsson

„Ég var lengi að finna hvað hent­aði mér best í sam­bandi við mat og æfingar. Þegar ég var barn borð­aði ég auð­vitað bara það sem var í mat­inn heima. For­eldrar mínir eru flinkir í eld­hús­inu og það var alltaf hollur matur í boði, fiskur og kjöt var í miklu upp­á­haldi. Þegar ég varð eldri og æfinga­á­lagið jókst færð­ist ábyrgðin svo smám saman yfir á mig sjálfa og þá fór ég að taka eftir ýmsu. Til að mynda borða ég ekki stóra mál­tíð stuttu fyrir æfingar, ég finn of mikla orku fara í melt­ing­una þegar ég vil vera að nota hana í annað. Það tók tíma að finna takt­inn í þessu en ég finn mik­inn mun á mér eftir að ég lærði betur inn á lík­amann minn. Banani, epli eða skyr eru mínir go to-hlutir í æfinga­tösk­unni til að borða annað hvort rétt fyrir eða rétt eftir æfingar,“ segir Sólveig.

Í fyrsta tölu­blaði Gest­gjafans 2020 er að finna ítar­legri við­töl við Elínu Eddu, Ásdísi, Sigurð Örn og Sólveigu auk þess sem þau deila hollum og góðum upp­skriftum með les­endum.

Tryggðu þér áskrift að Gest­gjaf­anum í vef­verslun