Erna Marín Bald­urs­dóttir, sem var mis­notuð af stjúp­föður sínum, man eftir einni heim­sókn þegar hún lá á spít­ala þegar stjúp­inn mætti allt í einu óboð­inn.

„Ég man þetta svo vel því hvorki mamma né hann komu nokkuð. Og ég lá þarna og hann fékk bara að æða inn á stof­una þar sem ég var. Ég var vak­andi en þótt­ist sofa og hann bara grenj­aði eins og lítið barn og sagði fyr­ir­gefðu, fyr­ir­gefðu. Þarna var hann ábyggi­lega nýkom­inn af Vogi,“ segir hún.

Að lokum sá Erna ekki annað í stöð­unni en að flýja heim­ilið og þá hófst tíma­bil þar sem hún flakk­aði á milli úrræða fyrir ung­menni í erf­iðum aðstæðum og strauk reglu­lega þess á milli. Á þessu tíma­bili urðu til flestir þeir papp­írar sem hún hefur undir höndum. Hún var erfið; reið út í mömmu sína og vildi alls ekki vera á sama heim­ili og stjúp­inn. Hún fór aftur að segja frá og á með­ferð­ar­heim­il­inu Tindum fannst henni loks­ins að hlustað væri á hana. Erna á erindi frá sál­fræð­ingi sem starf­aði á Tindum á þessum tíma þar sem við­kom­andi sagð­ist muna vel eftir frá­sögnum Ernu af kyn­ferð­is­of­beld­inu af hálfu stjúp­föður hennar og stjúp­systur. „Á þessum tíma var umræða um kven­kyns barn­a­níð­inga nán­ast engin og m.a. þess vegna er þessi frá­sögn svo greipt í huga und­ir­rit­aðrar.“

Erna var nokkrum sinnum tekin af lög­reglu fyrir smá­glæpi. Hún strauk ítrekað og var aug­ljós­lega í mik­illi upp­reisn. Spurð að því hvenær og hvernig hún komst loks í gegnum þetta erf­iða tíma­bil starir hún á mig. „Þetta er minnsta ruglið sem ég hafði verið í. Þetta var ekki erfitt,“ svarar hún ákveðin. „Ef ég á að vera algjör­lega hrein­skilin … Jú, ég var á göt­unni en þetta var frelsi. Ég upp­lifði þetta sem frelsi. Þetta var ekki vont. Hitt var ógeðs­legt; fang­elsi, van­ræksla, ofbeldi. Þetta var frelsi … Ég man ekki eftir þessum tíma sem erf­iðum.“

En hvað þá með stöð­ug­leika; hvenær upp­lifði hún stöð­ug­leika í fyrsta sinn?

„Hjá pabba. Frá því ég fór af Tindum og þar til hann dó. Þetta voru bara nokkur ár.“

Pabbi Ernu bjó í Danmörku og það varð lend­ingin eftir þvæl­ing í kerf­inu að hún flytti til hans. Hjá honum bjó hún þegar hún var á aldr­inum 15 til 17 ára. „Þessi ár voru bara stabíl og eðli­leg. Mér leidd­ist oft, ég var undir miklu eft­ir­liti og fékk mikið utan­um­hald. Pabbi var mjög strangur en þetta var hollt og gott fyrir mig. En ég var ekki búin. Eftir að hann dó hélt ég svo­lítið áfram að vera ung­lingur í upp­reisn.“

Það var mikið áfall fyrir Ernu þegar hann dó. „Þarna var allt öryggið mitt sem ég var loks­ins búin að finna og eina heil­brigða mann­eskjan, sem vernd­aði mig og gaf mér það góða sem ég þurfti svo mikið á að halda. Ég græt hann enn þá en ég finn mikið fyrir honum; hann er stór og sterkur partur af mér.“

Mynd / Unnur Magna

Táknrænar kærur

Erna er líka sterk. Hún segir það sjálf. Hún hefur þurft að berj­ast fyrir sjálfa sig og fyrir eldri son sinn, sem hefur ekki fengið þá þjón­ustu sem hann þarf og á rétt á. Á tíma­bili blómstr­aði hún; skap­aði, var í góðu sam­bandi og sótti sér aðstoð. En bar­áttan við kerfið hefur tekið sinn toll. „Ég varð veik af streitu,“ segir hún. „Þarna kom upp staða þar sem barnið mitt fékk ekki aðstoð. Svona hélt kerfið áfram að brjóta á okkur. Ég væri ekki að tala um þetta og vinna í þessu nema með sjálfri mér ef ég gæti fengið að gera það í friði.“ Fálætið sem bæði hún og sonur hennar hafa mætt í kerf­inu segir Erna ekk­ert annað en „kerf­is­bundið ofbeldi“.

En hún vill líka skila skömminni.

Erna seg­ist aldrei munu skilja mömmu sína. „Ég þurfti útskýr­ingu; af hverju? En ég kemst ekki til botns í því. Það er alveg sama hvað ég reyni. Það á að vera auð­veld­ara að finna frið ef maður getur sett sig í spor ann­arra. En ég gríp alltaf í tómt.“ Hún segir það „bilun“ en við­brögðin sem hún fékk við því að segja frá, bæði frá móður sinni og fag­að­ilum, sitji meira í henni en ofbeldið sjálft. „Ég hef alltaf unnið með ofbeldið eins og ég get því mér finnst vont ef eitt­hvað hamlar mér og er fyrir mér,“ segir hún. Hins vegar hafa við­tök­urnar stundum orðið til þess að hún hefur haldið sig frá því að leita sér aðstoðar.

Í haust leit­aði Erna til lög­reglu til að leggja fram kærur á hendur fjórum ein­stak­lingum. Kærurnar á hendur stjúpa og stjúp­syst­ur­inni voru tákn­rænar; stjúp­inn dáinn og hitt fyrnt. Eitt mál­anna er enn í skoðun. Í kjöl­farið ákvað hún síðan að leita til fjöl­miðla. Hún seg­ist vilja vekja fólk til umhugs­unar. Hún hefur sterka rétt­læt­is­kennd og tár­ast þegar hún talar um það hvernig brotið er á börnum, hvernig brotið var á henni og systur hennar og hvernig brotið hefur verið á syni hennar. Þetta er loka­til­raun hennar til að fá full­orðna fólkið til að hlusta og skilja.

Lestu umfjöll­un­ina í heild sinni í nýju Mannlífi.