Á Netflix kennir ýmissa mis­grænna grasa þó úrvalið af kvik­myndum sé nú ekki til þess að hrópa húrra yfir á Íslandi. Annað má segja um þátta­úr­valið en magn þátta af alls­konar teg­undum er nán­ast yfir­þyrm­andi. Þar er að finna heilan hell­ing af stór­góðum spennu­þáttum, vönd­uðum heim­ild­ar­þáttum og drep­fyndnum grín­þáttum, svo eitt­hvað sé týnt til.

Ég og dóttir mín höfum haft það fyrir sið þetta árið að horfa á gömlu góðu Seinfeld-þætt­ina á Netflix, þegar við borðum kvöld­mat­inn saman. Í fyrra voru það hinu súr­r­eal­ísku Monthy Python´s Flying Circus þættir en nú er það „gáfu­manna­grínið“ sem ein­kennir Seinfeld. Og ég get sagt það með vissu að dóttur minni finnst þetta alveg jafn mikil snilld og mér sem segir mér að það er eitt­hvað meira en lítið gott spunnið í þætt­ina.

Þætt­irnir, fyrir þá sem búið hafa undir steini síð­ustu ára­tug­ina, fjalla um ekk­ert eða það er hug­myndin hjá þeim Larry David og Jerry Seinfeld sem skrif­uðu þætt­ina. Þar fylgj­umst við með lífi vin­anna Jerry, Elaine, George og Kramer sem öll eiga það sam­eig­in­legt að vera nokkuð vont fólk og sið­laust, þó þau vilji vel, svona oft­ast. Auka­per­sónur þátt­anna eru einnig kostu­legar margar og sama má segja um for­eldra Georgs og Jerry.

En þætt­irnir eru í raun ekki um ekk­ert, heldur allt.

Þætt­irnir eru nefni­lega troð­fullir af sam­fé­lags­legri gagn­rýni sem eiga oft­ast jafn mikið erindi við áhorf­endur og þegar þeir voru fyrst sýndir frá 1988 til 1998. Tökum dæmi. Þátt­ur­inn „The Outing“ fjallar um það þegar Elaine tekur eftir því að kona er að hlera sam­tal hennar og Jerry á kaffi­húsi og ákveður að ljúga ein­hverri vit­leysu. Segir Elaine þannig að konan heyri vel, að þeir George Constanza og hinn frægi grínisti Jerry Seinfeld eigi í ást­ar­sam­bandi. Konan reyn­ist blaða­kona sem gerir frétt um þetta ást­ar­sam­band. Hvergi er minnst á hommafor­dóma í þætt­inum en það er gefið sterk­lega í skyn með vand­ræða­leik George og Jerry og alltaf þegar þeir segja ekki vera hommar bæta þeir við „Ekki að það sé eitt­hvað að því!“ og í fyrsta skiptið segj­ast þeir þekkja marga homma og hinn lyga­sjúki George bætir við „pabbi minn er hommi!“

Annað dæmi er þátt­ur­inn um stytt­una af frum­byggj­anum. Þar er mál­efnið kyn­þátta­for­dómar en Jerry ákveður að kaupa risa­stóra styttu af frum­byggja Ameríku og gefa Elaine sem sátt­ar­gjöf fyrir eitt­hvað sem hann hafði gert henni. Fyrir vikið er Jerry sak­aður um ras­isma. Á sama tíma er hann að deita konu af frum­byggja­ættum og missir út úr sér ítrek­aðar athuga­semdir sem anga af póli­tískri rang­hugsun. Að setja ras­isma inn í grín­þátt er afar við­kvæmt en ef það er gert með húmor og til þess fallið að láta áhorf­and­ann hugsa út í eigin hug­myndir um slík mál­efni, er það ekk­ert annað en snilld. Seinna í þætt­inum er George að velta því fyrir sér hvort það væri rétt af sér að spyrja asíska konu í hvaða átt nálæg­asta kín­verska veit­inga­húsið sé segir Jerry „Já, ég kippi mér ekki upp við það þegar ég er spurður að því í hvaða átt Ísrael er,“ en hann er gyð­ingur. Und­ir­strikar Jerry svo afstöðu sína og skiln­ings­leysi varð­andi kyn­þátta­for­dóma með því að segja „veistu, ég bara næ þessu ekki“ en fjöl­margir Amer­ík­anar eru einmitt eins, þeir ná þessu bara ekki.

Ég gæti farið mun dýpra í Seinfeld þætt­ina en lengdin á þessum pistli bíður ekki upp á það. Ég hvet les­endur til þess að skella þátt­unum í gang og njóta, helst með krökk­unum því þannig má læra til dæmis hvernig á ekki að bregð­ast við hinum ýmsu atvikum sem maður lendir í á lífs­leið­inni. Og hlæja í leið­inni.

Pistill þessi birt­ist í nýjasta hefti Mannlífs sem hægt er að lesa í heild sinni hér.