Algengt er einnig að hluti hóps­ins gangi lengra og kjósi að ger­ast vegan, eins og það er kallað. Í því felst að kjósa að borða ekk­ert sem á rætur að rekja til dýra­rík­is­ins. Nota að auki nota engar vörur sem hafa annað hvort verið fram­leiddar úr afurðum dýra eða þau notuð við próf­anir á gæðum þeirra.

Flestir þeir er kjósa þennan lífs­stíl gera það af hug­sjón. Þeim ofbýður með­ferð manna á skepnum og vilja ekki stuðla að því að haldið sé áfram að kvelja skepnur sem eiga jafn­mik­inn til­veru­rétt og menn á þess­ari jörð.

Rann­sóknir hafa einnig sýnt að nútíma­landa­bún­aður á stóran þátt í að út í and­rúms­loftið streyma eit­ur­efni er stækka gatið í óson­lag­inu og valda lofts­lags­breyt­ingum. Vaxt­ar­hormón og fyr­ir­byggj­andi sýkla­lyfja­gjöf er sömu­leiðis algengur fylgi­fiskur verk­smiðju­bú­skapar og ungt fólk um allan heim hefur áhyggjur af þeirri þróun. Ekki liggur fyrir vit­neskja um hvaða áhrif þetta muni hafa á menn þegar til lengri tíma er litið né heldur vitað hver áhrif ýmissa aukefna sem blandað er í mat­væli eru.

Fjölgun mann­kyns er sömu­leiðis ör og ef við höldum áfram að velja þau mat­væli sem nú eru á borðum flestra munum við ekki geta brauð­fætt heim­inn innan nokk­urra kyn­slóða. Vís­inda­menn hafa þess vegna lengi hvatt menn til að huga að því að auka neyslu á mat úr plöntu­rík­inu en að auki leitað að fleiri æski­legum prótín­gjöfum og skor­dýr reynst þar væn­legur kostur.

Valið auðvelt

Velji fólk vegan-lífs­stíl neytir það ekki eggja, gelat­íns, mjólk­ur­vara og hun­angs. Þótt dýr séu ekki drepin við fram­leiðslu þess­ara mat­væla eru þau haldin á búgörðum við mis­mun­andi aðstæður. Til að mót­mæla því kýs vegan-fólk að nota ekki þessar vörur. Baunir og bauna­af­urðir, eins og tofu og tempeh, eru helstu prótín­gjaf­arnir auk sveppa og hneta. Í raun er fæði þeirra mjög heilsu­sam­legt og ríkt af marg­vís­legum nær­ing­ar­efnum. Talið er að í Banda­ríkj­unum séu um það bil 2,5% íbúa vegan og tala þeirra er aðhyll­ast þessa stefnu fer ört hækk­andi.

Margir þeirra er taka upp þennan lífs­stíl tala um að á óvart hafi komið hversu auð­velt það hafi reynst. Núorðið bjóða flestar mat­vöru­versl­anir upp á gott úrval af því fæði sem vegan-fólk kýs og á mörgum veit­inga­húsum er ávallt val um rétti sem henta því. Þetta er nýlunda því ekki er langt síðan að hér á landi var tæp­ast um annað að velja fyrir græn­kera en salat með nokkrum teg­undum græn­metis og því lítið spenn­andi fyrir þá að fara út að borða með vinum.

Flestir þeir er kjósa þennan lífs­stíl gera það af hug­sjón. Þeim ofbýður með­ferð manna á skepnum og vilja ekki stuðla að því að haldið sé áfram að kvelja skepnur.

Þessi þróun er til marks um hversu hratt þessi lífs­stíll hefur unnið á. Þeir sem kjósa hann þurfa þó að vera með­vit­aðir um hvað þeir borða og gæta þess að fá nóg af kalki, B12-vítamíni, zinki og járni. Á hinn bóg­inn njóta þeir þess að fá mun meira af C- og E-vítamínum, potass­íum, magnesíum og fólín­sýrum en kjöt­ætur og þá skortir aldrei trefjar. Þær eru und­ir­staða heil­brigðs melt­ing­ar­kerfis og margar kjöt­ætur finna oft fyrir hægða­tregðu, ristil­vanda­málum og brjóst­sviða sem vegan-fólk er laust við.

Rann­sóknir hafa einnig sýnt fram á að fæði er byggir að stærstum hluta á afurðum úr plöntu­rík­inu dregur mjög úr líkum á að fólk fái krabba­mein og hjarta- og æða­sjúk­dóma. Græn­kerar hafa einnig almennt mun lægri blóð­þrýst­ing og kól­esteról í blóði.

Auk þess er að ofan var talið hafa rann­sóknir sýnt að þeir sem kjósa að borða fyrst og fremst mat úr plöntu­rík­inu eru almennt grennri en hinir, þjást síður af ofnæmi eða óþoli, halda lið­leika lengur fram eftir ævi og fá síður syk­ur­sýki II. Þeir verða þó að gæta þess vel að neyta nægi­legs magns af kalk- og D-vítamín­ríkri fæðu til að tryggja bein­þéttni.

Í 45. tbl. Vikunnar er að finna ítar­lega úttekt á hvað felst í vegan-lífs­stíl og hver eru heppi­leg fyrstu skref ef menn hafa áhuga á að til­einka sér hann. Hér er brot úr grein­inni en þeir sem vilja lesa meira geta nálg­ast blaðið á næsta sölu­stað.

Höfundur / Stein­gerður Stein­ars­dóttir