Í dag eru það nokkrir garð­yrkju­bændur sem sjá okkur fyrir jarð­ar­berjum, þótt kostn­að­ur­inn sé hærri en í þræla­vinnu­búðum á Suður-Spáni, og til eru íslensk kirsu­ber, hind­ber og margt fleira. Flest erum við sólgin í jarð­ar­ber og úrvalið og saga teg­und­anna hér á landi er einkar fjöl­breytt.

Villt jarð­ar­ber vaxa hér heima á ein­stak­lega skjól­góðum stöðum og í grónu landi (og ná full­þroska – fugl­anir eru þó ansi fljótir að átta sig á því!) en fáar teg­undir eru rækt­aðar í gróð­ur­húsum lands­ins. Það er brota­brot af því sem finnst í heim­inum.

Róm­verjar kunnu að meta villt jarð­ar­ber en ræktun byrj­aði ekki fyrr en á 14. öld og þá um leið byrj­uðu kyn­bætur. Á 15. öld var þegar farið að tala um garða­jarð­ar­ber sem urðu mjög algeng á 16. öld, þá aðal­lega í Bret­landi. Jarð­ar­berin uxu einnig i Norður- og Suður-Ameríku og það var ekki fyrr en afleggjarar þaðan komu til Evrópu í byrjun 18. aldar að jarð­ar­berja­rækt varð almenn.

Plöntur frá Canada og Chile gáfu afbrigði sem varð strax afar vin­sælt og var ræktað með mjög góðum árangri í Plougastel á Bretagne-skag­anum í Frakk­landi. Þetta var um miðja 18. öld og eftir það hafa kyn­bætur átt sér stað alls staðar; til að byrja með voru hér­uðin sem höfðu temprað lofts­lag fyrir val­inu (England, Belgía) því vatns­bú­skapur er mik­il­vægur við rækt­un­ina – en fljót­lega þró­uð­ust afbrigði sem hent­uðu í alls kyns lofts­lagi. Sömu­leiðis voru afbrigði þróuð mark­visst með ilm- og bragð­gæði í huga þannig að jarð­ar­berin sem við fáum í dag eru í raun langt frá þeim fyrstu jarð­ar­berjum sem voru á borðum manna á 17. eða 18. öld.

Jarð­ar­ber er ekki ávöxtur heldur eru fræin sem eru á því ávext­irnir, kjötið sem við sækj­umst eftir heldur eig­in­lega utan um fræin sem hafa svo áhrif á það hvort jarð­ar­berin verða ilm- eða safa­rík. Sumar teg­undir bera ein­ungis kven- eða karl­fræ. Og teg­und­irnar eru fjöl­margar.

Jarð­ar­berin sem komu til Evrópu frá Chile voru hvít og enn eru hvít jarð­ar­ber ræktuð – einnig finn­ast græn jarð­ar­ber sem eru mest notuð af veit­inga­húsum, þau hafa keim og ilm af venju­legum jarð­ar­berjum en mun meiri sýru. Þær teg­undir sem eru hvað vin­sælastar í dag hafa verið þró­aðar í Frakk­landi um og eftir 1960, eins og Garigu­ette-teg­undin, ein­stak­lega bragð­góð, eða Mara des Bois sem lík­ist í öllu villtum jarð­ar­berjum nema mun stærri. Þessar teg­undir eru því miður of við­kvæmar til að flytja á milli landa.

Þær teg­undir jarð­ar­berja sem eru hvað vin­sælastar í dag hafa verið þró­aðar í Frakk­landi um og eftir 1960.

Evr­ópu­löndin fram­leiða í dag 1,5 millj­ónir tonna af jarð­ar­berjum og þar er Spánn fremstur í röð og Banda­ríkin fylgja fast á eftir með 1 milljón tonna og þar er Kali­fornía efst á lista. Fram­leiðslan er að miklu leyti iðn­vædd sem þýðir að mikið af til­búnum áburði og varn­ar­efnum (ill­gres­i­seyði, skor­dýra­eitri o.fl.) eru notuð og í allt of mörgum til­fellum er ekki farið eftir félags­lega sið­ferð­is­legum reglum. Verðið þarf að vera sem lægst – en eins og sagt er oftar og oftar: „ódýr matur er dýr blekk­ing“ …

Auðvelt er að rækta jarð­ar­ber heima í garð­inum, enda gera margir það, og best að byrja að rækta í vermi­kassa eða undir plasti – þá verður upp­skeran snemma.