„Ég get ekki sagt að þetta hafi komið mér á óvart. Því miður,“ segir Stein­grímur J. Sig­fús­son, for­seti Alþingis, í sam­tali við Mannlíf um nið­ur­stöður könn­unar á starfs­um­hverfi á Alþingi þar sem sér­stök áhersla var lögð á ein­elti og kyn­ferð­is­lega og kyn­bundna áreitni. Könnunin leiddi meðal ann­ars í ljós að 20% svar­enda hafa ein­hvern tím­ann orðið fyrir ein­elti í starfi sínu á Alþingi og 16% hafa ein­hvern tím­ann orðið fyrir kyn­ferð­is­legri áreitni í starfi.

Stein­grímur segir mik­il­vægt að ráð­ist var þessa könnun og jákvætt hversu góð þátt­takan var þannig að nið­ur­stöð­urnar eru mark­tækar. Af 206 manns svör­uðu 153 og náði könn­unin til þing­manna og starfs­fólks Alþingis.

Hann segir nið­ur­stöð­urnar vera mik­il­vægan grunn fyrir þá vinnu sem koma skal. „Þessi skýrsla er hvorki upp­haf né endir heldur hluti af löngu ferli.“

Könnunin tók mið af rann­sókn Alþjóða­þing­manna­sam­bands­ins og Evr­ópu­ráðs­þings­ins á kyn­ferð­is­legri áreitni og ofbeldi á evr­ópskum þjóð­þingum. Stein­grímur segir nið­ur­stöður þeirrar rann­sóknar hafa gefið ákveðna vís­bend­ingu um hvernig staðan er hér á landi. Hann tekur fram að í þeim rann­sóknum hafi ekki verið um heild­stæða könnun að ræða heldur hafi þátt­tak­endur boðið sig fram til að tjá sig og við þá tekin við­töl.

Jafn­réttis­nefnd Alþingis ræðir nú eft­ir­fylgni könn­un­ar­innar og fram­haldið er í höndum nefnd­ar­innar.

Að mati Stein­gríms væri skyn­sam­legt að gera sam­bæri­lega könnun í það minnsta einu sinni á kjör­tíma­bili. „Þegar fram liði væri þá hægt að mæla hvernig hlut­irnir þró­ast. Þá gæti komið til greina að fylgja könn­un­inni eftir með dýpri rann­sókn sem byggði á við­tölum,“ útskýrir Stein­grímur.

Stein­grímur segir kollega sína í nágranna­löndum Íslands horfa hingað. „Forsetar í öðrum þingum hafa fylgst með því hvernig við gerum hlut­ina. Bæði hvað þessa könnun varðar og líka hvernig #meetoo-bylt­ingin fór fram á Alþingi og hvernig við breyttum siða­regl­unum 2018,“ segir hann.

Sláandi en kom ekki á óvart

Stein­grímur segir nið­ur­stöð­urnar slá­andi en að þær hafi því miður ekki komið honum á óvart. „Ef við tökum mið af nið­ur­stöðum sam­bæri­legrar könn­unar sem Félags­vís­inda­stofnun vann fyrir vel­ferð­ar­ráðu­neytið um stöð­una á vinnu­mark­að­inum almennt, þá kemur þetta ekki á óvart. En auð­vitað er þetta slá­andi,“ segir hann.

Hann tekur fram að nið­ur­stöður könn­un­ar­innar hafi leitt í ljós að þing­manna­starfið væri útsett­ara fyrir þeim þáttum sem ein­blínt var á í könn­un­inni en önnur störf á Alþingi. Hann segir að áhuga­vert yrði að skoða af hverju það stafar. „Nið­ur­stöð­urnar leiða í ljós að þing­menn verða ekki aðeins fyrir ein­elti og kyn­ferð­is­legri og kyn­bund­inni áreitni inni á vinnu­staðnum heldur líka þar sem þeir sinna verk­efnum sem teng­ist starf­inu utan vinnu­stað­ar­ins.“

Hvað ein­eltið varðar segir Stein­grímur dap­ur­legt að sjá nið­ur­stöð­urnar um áhrif á fjöl­skyldur þing­manna. „Það er dap­ur­legt að sjá að fjöl­skyldur þing­manna verða reglu­lega fyrir erf­ið­leikum, bæði í námi og starfi, vegna starfa þeirra á þingi.“

Mikilvægt að halda umræðunni á lofti

Stein­grímur segir að könn­un­ina vera mik­il­vægan þátt í því að halda umræð­unni um vinnu­staða­menn­ingu á Alþingi á lofti. „Það þarf nátt­úr­lega að opna umræð­una og við­halda henni. Það er ekki nóg að gera svona könnun einu sinni og rifja nið­ur­stöð­urnar upp ein­stöku sinnum.“

Hann segir könn­un­ina hald­ast í hendur við önnur verk­efni sem Alþingi hefur unnið að, svo sem „rak­ara­stofu­ráð­stefn­una“ sem haldin var 2018 í sam­vinnu við UN Woman á Íslandi í kjöl­far #meetoo-bylt­ing­ar­innar. Þar gafst þing­mönnum og ráð­herrum tæki­færi til að eiga opin­skáar sam­ræður í ljósi umræðna um kyn­ferð­is­of­beldi og áreitni innan stjórn­mál­anna.

Stein­grímur segir #meetoo-bylt­ing­una hafa sýnt svart á hvítu hversu stórt vanda­málið er. „Þegar fólk steig fram með sínar sögur í #meetoo bylt­ing­unni sáum við hversu útbreitt vanda­mál er, ekki bara á Alþingi heldur í sam­fé­lag­inu öllu, og þessi könnun er mik­il­vægur þáttur í að taka á þessu vanda­máli sem þarf að horfast í augu við.“

Skýrslu um könn­un­ina má lesa hérna.